Младић и монструозни злочини босанског касапина

Ratko Mlladiqi, i njohur si “Kasapi i Bosnjës”, ka vdekur sot në moshën 84-vjeçare, ndërsa po vuante dënimin me burgim të përjetshëm në Hagë. Ai u dënua për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, përfshirë rolin e tij në rrethimin e Sarajevës dhe masakrën e Srebrenicës

Ratko Mlladiqi, i cili ka vdekur në moshën 84-vjeçare, ishte “Kasapi i Bosnjës” me qafë të trashë.

Si komandant i Ushtrisë së serbëve të Bosnjës, ai udhëhoqi një fushatë brutale të spastrimit etnik gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë në vitet 1990.

Spastrimi etnik ishte një shprehje që përshkruante masakrimin e dhjetëra mijëra burrave, grave dhe fëmijëve, në përpjekje për të realizuar atë që ai e shihte si përmbushjen e fatit historik të një Serbie të Madhe.

Këtë synim e ndoqi me vendosmëri të palëkundur dhe me brutalitet të planifikuar. Qe përgjegjës për disa nga mizoritë më të përgjakshme që Evropa kishte parë që nga Gjermania naziste e Adolf Hitlerit.

Fanatizmi i tij e bëri hero në sytë e popullit të vet. Ai u thoshte serbëve se fqinjët e tyre myslimanë planifikonin “t’i ngulin serbët në hunj, t’i djegin të gjallë, t’i kryqëzojnë dhe t’ua nxjerrin sytë”.

такође Рајон 3 о. пре него што Умро ратни злочинац Ратко Младић

Mlladiq e udhëhoqi rrethimin e gjatë dhe të përgjakshëm të Sarajevës, duke vrarë dhe plagosur banorët e saj me bombardime dhe të shtëna nga snajperët, ditë pas dite.

Kur trupat e tij morën nën kontroll Srebrenicën, e shpallur zonë e sigurt nga OKB-ja, ai premtoi se banorët do të ishin të sigurt. Më vonë, rreth 8 mijë burra dhe djem u dërguan drejt varreve pa emër.

Së bashku me aleatin e tij politik, Radovan Karaxhiqin, Mlladiqi e copëtoi Bosnjën, duke kryer akte gjenocidi dhe krime të rënda kundër njerëzimit.

Ky komandant lufte, i fuqishëm fizikisht, nuk shfaqi asnjë pendesë. Gjatë gjyqit të tij në Hagë, madje u bëri me gishtin e madh lart në shenjë miratimi familjarëve të viktimave të tij.

“Kufijtë vizatohen me gjak”, raportohej të ketë thënë ai. “Dhe shtetet shënohen me varre”.

Ratko Mlladiqi u lind më 12 mars 1942 në një fshat të vogël malor pranë Sarajevës, atëherë pjesë e shtetit të pavarur të Kroacisë, i cili kontrollohej nga Gjermania. Megjithatë, ai gjithmonë pretendonte se ishte një vit më i ri.

Dy vjet më vonë, babai i tij u vra duke luftuar në radhët e partizanëve të Titos kundër nacionalistëve kroatë të mbështetur nga nazistët.

Mlladiqi u rrit në Jugosllavinë e re të pasluftës. Pas një periudhe të shkurtër si nxënës në profesionin e kallajxhiut, ai zgjodhi karrierën ushtarake.

Në vitin 1965 u diplomua në shkollën e oficerëve. Duke u dëshmuar si një ushtar ambicioz dhe i aftë, ai u ngjit shpejt në hierarkinë ushtarake dhe komandoi njësi të ushtrisë në Maqedoni dhe Kosovë.

Vdekja e Titos në vitin 1980 shënoi fillimin e fundit për Jugosllavinë, e cila qe gjithmonë bashkim i brishtë i grupeve kundërshtare, nacionalizmave rivale dhe urrejtjes së akumuluar.

Në qershor të vitit 1991, Kroacia shpalli pavarësinë. Mlladiqi u dërgua atje me ushtrinë jugosllave, në përpjekje për të rivendosur kontrollin.

Ai fitoi reputacionin e një ushtaraku të guximshëm, deri në kufijtë e pakujdesisë. Ishte vazhdimisht në vijën e frontit dhe personalisht drejtonte operacione për çminimin e zonave.

Ushtarët e tij e adhuronin për këtë, ndërsa përkushtimi ndaj tij ishte thuajse fetar.

Kur lufta u përhap në Bosnjë, forcat e tij ndryshuan uniformat dhe u rreshtuan në mbështetje të Republikës Sërpska, entitetit të serbëve të Bosnjës.

Ai e shihte popullsinë myslimane si pushtuese, si pasojë e asaj që e konsideronte një pushtim të lashtë nga turqit osmanë.

Mlladiqi u zotua të korrigjonte atë që e konsideronte padrejtësi historike, t’i dëbonte “pushtuesit” dhe më pas të ndërtonte shtetin etnikisht të pastër që ëndërronte.

Kështu nisi rrethimi i Sarajevës, kryeqytetit të Bosnjës, i mbrojtur nga një forcë e përzier me serbë, kroatë dhe boshnjakë, pra myslimanë të Bosnjës.

Forcat e Mlladiqit u pozicionuan në kodrat përreth qytetit dhe bllokada zgjati 1 mijë e 425 ditë. Ishte rrethimi më i gjatë i një qyteti në historinë e përgjakshme të luftërave moderne.

Më 22 korrik 1993, rreth 4 mijë predha ranë mbi banorët e tmerruar të qytetit.

Në fund të rrethimit, 13 mijë njerëz kishin humbur jetën nga bombardimet ose plumbat e snajperëve, ndërsa pothuajse çdo ndërtesë në qytet ishte dëmtuar ose shkatërruar.

Në fshatrat përreth kryeqytetit, mijëra burra u vranë ose u dërguan në kampe burgimi, ndërsa mijëra gra u përdhunuan në mënyrë brutale.

Një komunikatë nga shtabi i gjeneralit Mlladiq pasqyronte qartë qëndrimin e tij. “Qëlloni në intervale të rralla derisa t’ju urdhëroj të ndaloni”, thuhej në të. “Shënjestroni lagjet myslimane - aty nuk jetojnë shumë serbë. Bombardojini derisa të jenë në prag të çmendurisë”.

I kënaqur me fuqinë e ushtrisë së tij, ai jepte urdhra përmes radios. Mesazhet liheshin qëllimisht të pakodifikuara, në mënyrë që të përgjonin dhe transmetoheshin në mbarë botën.

“Digjuani trurin”, bërtiste ai teksa ushtarët merrnin në shënjestër një zonë të rrethuar, duke u thënë që t’i zbatonin urdhrat e tij “sikur të ishin dhënë nga Zoti”.

Në fundjavë, ai kthehej te familja e tij, ndërsa gruaja dhe dy fëmijët jetonin të sigurt në Beograd.

Ata luanin lojëra tavoline dhe bisedat i shmangeshin qëllimisht politikës. Por vajza e tij 23-vjeçare, Ana, ishte dashuruar me një mjek të ri dhe aktivist për të drejtat e njeriut.

Mjeku i dha asaj ultimatum: të hiqte dorë nga babai i saj ose të mos e shihte më kurrë.

E ndarë mes ëndrrave për dashurinë dhe lidhjeve me familjen, Ana mori armën e preferuar të babait të saj nga vitrina ku mbahej. Pak çaste më vonë, ajo tërhoqi këmbëzën.

Mlladiqi e pati të vështirë ta pranonte vetëvrasjen e së bijës. Në vend të kësaj, ai u mbështet në teori të ndryshme konspirative, duke fajësuar për rastin të gjithë, përveç vetes.

Më në fund, në vitin 1995, NATO-s i humbi durimi.

Ajo nisi sulme ajrore me avionë luftarakë dhe raketa kundër pozicioneve të Mlladiqit përreth Sarajevës, shumica e të cilave patën pasoja shkatërruese.

Rrethimi u thye, por fushata e tij për spastrimin me dhunë të vendit ishte larg përfundimit.

Atë verë, dhjetëra mijëra civilë boshnjakë u mblodhën në Srebrenicë, një qytezë e vogël malore në lindje të Bosnjës.

Ata ishin nën mbrojtjen e Kombeve të Bashkuara, që e kishin shpallur zonën “të sigurt”.

Trupat e serbëve të Bosnjës i bombarduan me predha të rënda dhe raketa. Pesë ditë më vonë, Mlladiqi hyri në qytet, i rrethuar nga ekipet televizive.

Në sheshin kryesor, ai shpërndau ëmbëlsira, përkëdheli fëmijët në kokë dhe u tha se gjithçka do të përfundonte mirë. Ata nuk u mashtruan.

Grupi i vogël i paqeruajtësve holandezë nuk bëri asgjë, ndërsa burrat pushkatoheshin dhe gratë përdhunoheshin.

Pas kësaj ndodhi akti më i rëndë i krimeve në tokën evropiane që nga Lufta e Dytë Botërore.

Trupat e Mlladiqit mblodhën çdo burrë boshnjak që mundën të gjenin, i dërguan në zona të largëta dhe i vranë në përmasa masive.

Brenda vetëm pak ditësh, 8 mijë burra dhe djem u lidhën, iu mbuluan sytë dhe u pushkatuan. Disa prej tyre ishin vetëm 12 vjeç, ndërsa të tjerë në të shtatëdhjetat.

Të gjithë u varrosën në varre masive, pa asnjë shenjë dalluese.

Ishte gjenocid, një nga momentet më të errëta në historinë e Evropës dhe një nga dështimet më të mëdha të Kombeve të Bashkuara.

Ishte një krim që kërkonte një nivel të lartë organizimi. Njerëzve u ishte premtuar mbrojtja e OKB-së dhe e gjithë kjo ndodhi nën sytë e saj.

Më vonë, sekretari i përgjithshëm i OKB-së, Kofi Annan, shkroi se përgjegjësia binte “para së gjithash mbi ata që planifikuan dhe kryen masakrën”. Megjithatë, ai shtoi se komuniteti ndërkombëtar kishte bërë “gabime të rënda në gjykim, të bazuara në filozofinë e paanshmërisë”.

Mlladiqi u akuzua për krime lufte.

Shtetet e Bashkuara ofruan 5 milionë dollarë për informacion që do të çonte në kapjen e tij. Një vit më vonë, presidentja e Bosnjës, Biljana Plavshiq, u dorëzua para presionit ndërkombëtar dhe e shkarkoi atë.

Por do të kalonin edhe 14 vjet para se ai të dilte në gjyq në Hagë.

Ai u kthye në Beograd, ku gëzonte mbështetjen dhe mbrojtjen e presidentit Slobodan Millosheviq.

Mlladiqi jetonte i lirë. Shkonte për gjueti drerësh me miqtë, hante në restorante luksoze dhe madje ndiqte ndeshje futbolli.

Ai vazhdonte të konsiderohej hero nga një pjesë e madhe e bashkëkombësve të tij, të cilët shihnin tek ai shpirtin luftarak serb dhe jehonën e lavdisë së dikurshme të kombit të tyre.

Ishin të vendosur të mos e dorëzonin në një gjykatë ndërkombëtare. Presidenti madje krijoi njësi ushtarake të posaçme për mbrojtjen personale të Mlladiqit.

Rrjeti rreth tij nisi të ngushtohej në tetor të vitit 2000, kur vetë Slobodan Millosheviqi u arrestua dhe më vonë u dërgua në Hagë.

Presioni ndërkombëtar po shtohej dhe rruga e Serbisë drejt Bashkimit Evropian po pengohej për shkak të mbrojtjes që u ofronte të arratisurve të akuzuar për krime lufte.

Atë natë, Mlladiqi u arratis, pasi nuk e kishte më të garantuar strehimin nga shteti.

Për dekadën e ardhshme, ai u zhvendos nga një shtëpi e sigurt në tjetrën, fillimisht i mbrojtur nga një grup truprojash besnikë dhe, pasi ata u pakësuan, nga familja e tij.

Në korrik të vitit 2008, ish-aleati i tij politik, Radovan Karaxhiqi, tashmë me mjekër të gjatë dhe që jetonte si shërues fetar, u arrestua në një autobus në Beograd.

Regjimi i ri serb e dorëzoi në Gjykatën Ndërkombëtare, me të cilën kishte formalizuar bashkëpunimin. Tani radha ishte e gjeneralit Mlladiq.

Tre vjet më vonë, edhe ai u gjet.

Policia ndoqi fëmijët e tij deri te një shtëpi e largët dhe e rrënuar në një fermë, ku ata qëndronin vetëm në oborr, pa arsye të dukshme.

Shumë i shqetësuar për t'u përballur me ta, Mlladiqi i vëzhgonte nga një dritare. Kur forcat e sigurisë hynë brenda, gjetën një burrë 69-vjeçar, të parregulluar dhe që kishte pësuar disa goditje në tru.

Gjyqi zgjati katër vjet.

Gjykata zhvilloi më shumë se 500 ditë seanca, dëgjoi dëshmitë e rreth 600 dëshmitarëve dhe shqyrtoi afro 10 mijë prova.

Procesi gjyqësor u zhvillua sipas rregullave, megjithëse pakkush dyshonte se cili do të ishte verdikti.

Ratko Mlladiqi qe filmuar duke u dhënë urdhra trupave të tij menjëherë para masakrës së Srebrenicës dhe u shpall fajtor për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe shkelje të “ligjeve dhe zakoneve të luftës”.

Ai hyri në sallën e gjyqit duke buzëqeshur dhe duke ngritur gishtin e madh para kamerave, por shpërtheu në zemërim kur u lexuan vendimet.

Duke bërtitur se “gjithçka është gënjeshtër”, ai u nxor me forcë nga salla. Dënimi nënkuptonte se do të vdiste në burg.

Mes viktimave dhe familjarëve të tyre që ishin të pranishëm në gjyq ishte edhe Fikret Aliqi, i burgosur i filmuar në gjendje të mjerueshme, me trup tepër të dobët, në një kamp përqendrimi të serbëve të Bosnjës në vitin 1992.

“Drejtësia u vu në vend”, tha ai. “Krimineli i luftës u shpall fajtor”. Të tjerë shpërthyen në lot.

Por gëzimi i madh pas vendimit nuk ishte i njëjtë për të gjithë.

Disa boshnjakë u zhgënjyen që Mlladiqi nuk u shpall fajtor edhe për krime të kryera jashtë Sarajevës dhe Srebrenicës. Ndërsa shumë serbë reaguan me zemërim.

Një politikan i rëndësishëm në Republikën Srpska e cilësoi gjyqin si komplot për të demonizuar popullin e tij dhe bëri thirrje që “çdo përmendje” e procesit gjyqësor të fshihej përgjithmonë nga tekstet shkollore të historisë.

Në vitin 2024, gjykata refuzoi kërkesën e tij për ta vuajtur pjesën e mbetur të dënimit në Serbi. Pasi kishte pësuar sulme në zemër dhe goditje në tru, Mlladiqi pretendonte se shëndeti i tij do të ishte më i mbrojtur në vendin e tij.

Avokatët vazhduan të kërkonin pa sukses lirimin e tij, me argumentin se i kishin mbetur vetëm pak muaj jetë.

Si Serbia, ashtu edhe Rusia kanë mbështetur ankesat e tij. Në Bosnjë, përkundrazi, një politikan i opozitës u dënua me tre vjet burg në janar të vitit 2026 për “lavdërimin” e Karaxhiqit dhe Mlladiqit.

такође Арбери 48 мин. пре него што Албански генерал који је победио Младића: Није био војник, био је „храбар“ само против цивила

Për shumë njerëz të komunitetit të tij, “Kasapi i Bosnjës” ishte thjesht një ushtar dhe mbrojtës i mënyrës së tyre të jetesës. Por për boshnjakët dhe pjesën më të madhe të komunitetit ndërkombëtar, ai do të kujtohet si kriminel gjakatar që e turpëroi Evropën.

Në Bosnjë, myslimanët dhe serbët jetojnë krah për krah, në një bashkëjetesë të brishtë. Lufta nacionaliste e dhunshme e udhëhequr nga Mlladiqi dhe Radovan Karaxhiqi në vitet 1990 mund të ketë përfunduar, por tensionet vazhdojnë të ekzistojnë.