-
Από:
Φεριντέ Ρουσίτι
- 14 Απριλίου 2025 08:00 μ.μ
- Μοιράστε σε:
(14 Απριλίου - Ημέρα Μνήμης για τους Επιζώντες της Σεξουαλικής Βίας στο Κοσσυφοπέδιο)
Οι μνήμες είναι ακόμα νωπές για τη γυναίκα που γνώρισα μια ζοφερή μέρα του Φεβρουαρίου του 1999, σε έναν προσφυγικό καταυλισμό στο Κούκες. Στεκόταν μουδιασμένη από τον πόνο, με τα δύο της παιδιά πιεσμένα στο σώμα της. Τα μάτια της ήταν άδεια, άψυχα και δεν μπορούσαν να μιλήσουν για όσα είχε ζήσει.
Ήμουν απλά μουδιασμένος από τον πόνο της. Πώς θα μπορούσα να μείνω αδιάφορη μπροστά σε έναν πόνο που ένιωθε σαν ζωντανή φλόγα στην καρδιά της;
Μέσα σε αυτή τη βαθιά θλίψη, ως νεαρός γιατρός, που μόλις αποφοίτησε στα Τίρανα, συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να συνέλθω. Για εκείνη, για τα παιδιά της. Και για όλα τα άλλα θύματα που δεν ήξερα ακόμα, αλλά που αργότερα θα γίνονταν ο σκοπός της ζωής μου. Η αγκαλιά ήταν ένας τρόπος να της δείξει ότι δεν ήταν μόνη της και ότι ο πόνος της δεν ήταν πια μόνος της... Δεν ήταν μόνη με τον πόνο της. Ήταν το πρώτο βήμα προς τη θεραπεία.
Συντετριμμένος από αυτή τη θλίψη που βάραινε τον αέρα μέσα στις χιλιάδες κραυγές και στεναγμούς άκουσα, σαν νεαρός γιατρός από το Κοσσυφοπέδιο, αντιμέτωπος με αυτόν τον πόνο που δεν χρειαζόταν λόγια, Συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να μαζέψω τα κομμάτια του εαυτού μου. Η αγκαλιά που έδωσα σε εκείνη τη σιωπηλή γυναίκα δεν ήταν μόνο μια χειρονομία ενσυναίσθησης, αλλά ήταν μια σιωπηλή υπόσχεση ότι δεν ήταν και δεν θα ήταν μόνη. Ήταν το πρώτο κοινό βήμα προς τη θεραπεία, ένα μονοπάτι που θα περπατούσαμε μαζί – με καρδιά, μνήμη και τη δύναμη που πηγάζει από την αλληλεγγύη.
Αυτή η γυναίκα, η πρώτη επιζήσασα σεξουαλικής βίας που ήξερα, υπαγόρευσε την πορεία μου. Στα σοκαρισμένα μάτια της, σε μια παρουσία μουδιασμένη από τον πόνο και τον φόβο, ένιωσα μια σιωπή να φωνάζει για βοήθεια. Το σώμα της άρχισε να τρέμει μετά από μια ζεστή αγκαλιά. Η ραγισμένη της καρδιά προσπαθούσε να ξαναχτυπήσει. Αυτό το τρέμουλο δεν ήταν μόνο σημάδι τραύματος, αλλά και η αρχή μιας σιωπηλής επικοινωνίας μεταξύ μας.
επίσης
Απαιτείται δικαιοσύνη για τα θύματα σεξουαλικής βίας στο Κόσοβο
Αυτή, και πολλές άλλες γυναίκες και άντρες που θα ακούσω αργότερα, έγιναν ο λόγος που αποφάσισα να αφοσιωθώ σε αυτόν τον σκοπό. Ήταν κάτι περισσότερο από μια επαγγελματική διαδρομή, ήταν επίσης ένα κάλεσμα της καρδιάς και του μυαλού μου. Ένας άγραφος όρκος να σταθώ στο πλευρό των επιζώντων της σεξουαλικής βίας, για να τους βοηθήσει να ανακτήσουν την αξιοπρέπεια που τους είχε στερήσει ο πόλεμος.
Αυτή η αποστολή δεν ήταν μόνο δική μου. Χτίστηκε στην αφοσίωση πολλών συνεργατών, οι οποίοι με καρδιά, γνώση και αγάπη, έχτισαν ένα ασφαλές, επαγγελματικό, χωρίς αποκλεισμούς και συνεργατικό περιβάλλον στο Κέντρο Αποκατάστασης Επιζώντων Βασανιστηρίων του Κοσσυφοπεδίου, αμέσως μετά τον πόλεμο. Εκεί κάθε τοίχος κουβαλούσε ιστορίες πολέμου αλλά και πνεύμα ελπίδας. Προσπαθήσαμε και συνεχίζουμε να δημιουργούμε επιμελώς ένα καταφύγιο ελπίδας για όλες εκείνες τις γυναίκες και τους άνδρες, αλλά και τα παιδιά, που είχαν και χρειάζονται αποκατάσταση από τις πληγές του βιασμού και άλλα βασανιστήρια του πολέμου.
Ο πόνος τους, εκτός από το ότι αντιμετωπίζεται με μεγάλη ευαισθησία, έχει γίνει σήμερα μια δυνατή φωνή. Είναι μια φωνή που δεν απαιτεί πια έλεος, αλλά δικαιοσύνη. Μια φωνή που μας καλεί να μην μείνουμε σιωπηλοί, αλλά να ενεργήσουμε με επαγγελματισμό και συνείδηση για να αντιμετωπίσουμε το παρελθόν και να οικοδομήσουμε ένα μέλλον με περισσότερη συμπόνια και αξιοπρέπεια για όλους.
Ο μακρύς δρόμος προς την αναγνώριση και τη δικαιοσύνη
Ο πόλεμος δεν τελείωσε όταν τα όπλα σώπασαν. Για τους επιζώντες της σεξουαλικής βίας, τα βάσανα συνεχίστηκαν στη σιωπή και στην απομόνωση. Για χρόνια, παλεύαμε για να αμφισβητήσουμε το εδραιωμένο στίγμα που κρατούσε τους επιζώντες σε περαιτέρω απομόνωση. Δημόσια και διεθνή ιδρύματα τότε, διστακτικά να αναγνωρίσουν τους επιζώντες, τους άφησαν στη σκιά. Όμως, αρνηθήκαμε να δεχτούμε τη σιωπή. Μέσω του KRCT, ξεκινήσαμε εκστρατείες ευαισθητοποίησης, κινητοποιήσαμε όλες τις κοινότητες και απαιτήσαμε νομική αναγνώριση των επιζώντων.
Το 2014, μετά από μια μακρά και επίπονη υπεράσπιση κινητοποίησης όλων των κοινωνικών στρωμάτων από ακτιβιστές, γυναικείες οργανώσεις, καλλιτέχνες και μέσα ενημέρωσης, το Κοσσυφοπέδιο τελικά αναγνώρισε νομικά τους επιζώντες της σεξουαλικής βίας ως πολίτες θύματα πολέμου, παρέχοντάς τους το δικαίωμα σε προσωπική σύνταξη. Αυτή ήταν μια ιστορική στιγμή για την κοινωνική δικαιοσύνη και ένα σημαντικό βήμα προς τη δημόσια αποδοχή του πόνου τους.
Ωστόσο, οι αντιπαραθέσεις με αυτήν την εξαιρετικά ευαίσθητη κατηγορία του πληθυσμού μας συνεχίστηκαν. Παρά το νομικό πλαίσιο, πολλοί επιζώντες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επανατραυματισμό και μια κουλτούρα ντροπής που τους φιμώνει ακόμη περισσότερο.
Το παράδειγμα εκείνων που έσπασαν τη σιωπή έδωσε κουράγιο και ελπίδα σε εκατοντάδες άλλους που εξακολουθούν να ζουν με αυτή τη βαθιά πληγή που άφησε ο πόλεμος, δείχνοντάς μας ότι μια φωνή που καταπιέζεται από το στίγμα και τη ντροπή μπορεί να γίνει δύναμη αλλαγής της κοινωνίας.
Ελπίδα για όλους – ακόμα και για τους άνδρες
επίσης
Το «Eye to Eye» αφηγείται την ιστορία όσων βιάστηκαν στον πόλεμο
Πριν από έξι χρόνια, στις 14 Απριλίου 2019, μαζί με τη Vasfija, την οικογένειά της και πολυάριθμους ακτιβιστές, μαζευτήκαμε στο Babimost - τον τόπο του πόνου και της φρίκης που βιώνει το νεαρό σώμα της. Από αυτό το μέρος, για πρώτη φορά, ζητήσαμε να αναγνωριστεί η 14η Απριλίου ως Ημέρα Μνήμης για τους Επιζώντες της Σεξουαλικής Βίας.
Μετά από συνεχή υπεράσπιση, το 2023, αυτή η ημέρα αναγνωρίστηκε επίσημα ως Ημέρα Μνήμης και Αναγνώρισης των Βάσανα όλων των γυναικών και των ανδρών που υπέστησαν σεξουαλική βία κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η φωνή της Βασφίας, που μεταμορφώθηκε σε κάλεσμα για δικαιοσύνη, έδωσε φωνή στην πληγή του βιασμού και έγινε σύμβολο αντίστασης και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, μια άλλη αλήθεια ήρθε στο φως: και οι άνδρες ήταν θύματα σεξουαλικής βίας κατά τη διάρκεια του πολέμου. Σε μια κοινωνία που εξυμνεί τον ανδρισμό, συχνά μένουν αόρατοι και φιμωμένοι από το στίγμα. Αυτή η πληγή γίνεται ακόμα πιο βαθιά όταν το έγκλημα συμβαίνει παρουσία μελών της οικογένειας. Είναι μια πληγή που δεν επουλώνεται εύκολα, ένας πόνος που μένει κλειδωμένος μέσα στα τείχη της σιωπής. Αλλά αυτοί οι άνδρες πρέπει επίσης να τους ακουστούν, να τους αποδεχτούν και να τους αντιμετωπίσουν.
Αυτή η ημέρα, η 14η Απριλίου, την οποία σηματοδοτούμε στη μνήμη των χιλιάδων γυναικών και ανδρών που υπέστησαν σεξουαλική βία κατά τον πρόσφατο πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο, είναι επίσης ένα κάλεσμα να αναγνωρίσουμε τις φωνές τους. Το «From Silence to Courage - The Survivor Speaks» είναι ένα τολμηρό βήμα για να σπάσουμε τα ταμπού και να δείξουμε ότι η βία δεν έχει φύλο.
Για πρώτη φορά, Φέτος, το KRCT θα μεταφέρει στο ευρύ κοινό μια ιστορία ενός ανθρώπου που επέζησε, στο ίδιο περιβάλλον όπου η θλιβερή αλλά δυνατή φωνή της Vasfija αντήχησε για πρώτη φορά. Αυτή η ενέργεια μεταφέρει το μήνυμα ότι οι επιζώντες της σεξουαλικής βίας δεν είναι εκείνοι που πρέπει να κατηγορηθούν – είναι μάρτυρες της αλήθειας, που αναζητούν δικαιοσύνη.
Αυτή η στιγμή θα ολοκληρώσει το μωσαϊκό των θλιβερών ιστοριών που ακούστηκαν πριν, από ένα 16χρονο παιδί όπως η Vasfija, μέχρι τη Shyhretja που για πρώτη φορά αναζήτησε δημόσια δικαιοσύνη για τον βιασμό που είχε βιώσει παρουσία των δύο και τετράχρονων κορών της - ένας πόνος που παίρνει τη μορφή οικογενειακού τραύματος. Η βαθιά της επιρροή αντικατοπτρίζεται στη Βενέσα, την κόρη της, η οποία αποκάλυψε το δύσκολο ταξίδι της στην 25η επέτειο του KRCT, καλώντας να μην σιωπούν: «Στα παιδιά των γονιών που επέζησαν από εγκλήματα πολέμου, θέλω να πω: είμαι μαζί σας, στη σιωπή σας, στη θλίψη και στη σύγχυσή σας».
Σήμερα, σηματοδοτώντας αυτή την ημέρα, ολοκληρώνουμε το μωσαϊκό των φωνών που δεν ακούστηκαν στο πέρασμα των χρόνων. Φωνές που απαιτούν αναγνώριση, δικαιοσύνη και θεραπεία.
Αυτή είναι μια ημέρα μνήμης, αλλά και ένα κάλεσμα για δράση – για να μην αφήσουμε την ιστορία να ξεχάσει και να διασφαλίσουμε ότι η αλήθεια θριαμβεύει.
Η φωνή των επιζώντων δεν φιμώνεται αλλά εκτιμάται
επίσης
Χατζίου: Σεξουαλική βία κατά τη διάρκεια του πολέμου, ένα έγκλημα που αποσιωπήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα
Η υποψηφιότητά μου και του KRCT για το Νόμπελ Ειρήνης δεν είναι ένα προσωπικό επίτευγμα, αλλά μια αναγνώριση του αγώνα για δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια των επιζώντων. Αυτή η υποψηφιότητα είναι σύμβολο ελπίδας για όλες τις γυναίκες και τους άνδρες που έχουν βιώσει σεξουαλική βία, μια απόδειξη ότι οι φωνές τους δεν μπορούν να σωπάσουν. Σήμερα είναι ένα κάλεσμα να μην παραμείνουμε σιωπηλοί, να υποστηρίξουμε και να αγωνιστούμε για μια πιο δίκαιη και ευαίσθητη κοινωνία έναντι των επιζώντων της σεξουαλικής βίας κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο πόλεμος δεν τελειώνει όταν τα όπλα σιωπούν - συνεχίζεται έως ότου όλοι οι επιζώντες νιώθουν ότι ακούγονται, σεβαστούν και ενδυναμωθούν και ίσοι στην κοινωνία στην οποία ανήκουν.
