-
Μετάφραση: Vita Abrashi-Kajtazi
- 4 Σεπτεμβρίου 2026 12:20
- Μοιράστε σε:
Vështrimi bosh, heshtja dhe një gjest me dorë në vend të një përgjigjeje. Është ajo që rrjetet sociale e kanë pagëzuar si fenomeni “vështrimi bosh i Gen Z”, një mënyrë komunikimi që është kthyer në objekt shakash mes brezave (Gjenerata Z apo Gjen Z, janë personat e lindur ndërmjet viteve 1997 dhe 2012).
Por pas humorit fshihet një ndryshim real: njerëzit po flasin gjithnjë e më pak, ka shkruar Η Washington Post.
Një analizë e publikuar në revistën Προοπτικές στην ψυχολογική επιστήμη, bazuar në të dhëna nga më shumë se 2,000 persona, zbuloi se njerëzit në SHBA dhe disa vende të tjera po flasin rreth 300 fjalë më pak në ditë për çdo vit që kalon. Kjo përkthehet në rreth dy deri në tre minuta më pak bisedë në ditë.
Rënia ishte veçanërisht e dukshme te personat nën 25 vjeç, ndërsa krahasuar me vitin 2005, sasia e të folurit kishte rënë rreth 28 për qind deri në vitin 2019.
Telefonat po zëvendësojnë bisedat
Studiuesja Valeria Pfeifer e zbuloi këtë prirje pothuajse rastësisht, ndërsa po studionte ndryshimet gjinore në të folur.
“Kur e kuptova këtë, ishte një vëzhgim i madh dhe alarmues”, ka thënë ajo.
Sot, ajo ka thënë se shumë gjëra që dikur kërkonin komunikim me një person mund të bëhen pa thënë asnjë fjalë: porosisim ushqimin në një ekran, përdorim aplikacione për udhëzime, dërgojmë mesazhe në vend që të telefonojmë dhe përdorim teknologjinë për të zgjidhur pyetje që dikur do t’ia bënim dikujt tjetër.
Pra, të folurit nuk është më domosdoshmëri në shumë situata të përditshme.
A mund të ndikojë kjo edhe në tru?
Të folurit është një proces kompleks. Truri duhet të gjejë fjalët, të ndërtojë fjalinë, të koordinojë muskujt, të dëgjojë përgjigjen e tjetrit dhe të mendojë se çka do të thotë më pas.
Kjo ka bërë që studiuesit të shtrojnë një pyetje interesante: A është biseda një lloj “ushtrimi” për trurin?
Nuk ka prova që porositja e ushqimit në një kioskë apo dërgimi i mesazheve shkakton demencë. Por reduktimi i përgjithshëm i bisedave, sidomos i ndërveprimeve të vogla me njerëzit, mund të jetë pjesë e një ndryshimi më të madh në mënyrën se si njerëzit e stimulojnë trurin dhe krijojnë lidhje sociale.
Profesori i Georgetown University, Calvin Newport, argumenton se bisedat reale kërkojnë kohë dhe vëmendje, pikërisht ato gjëra që teknologjia përpiqet t’i kursejë.
“Truri ynë social e lidh sakrifikimin e kohës dhe vëmendjes për dikë tjetër me një lidhje të rëndësishme. Prandaj, kur e bëjmë shoqërimin më të lehtë, paradoksalisht mund të ndihemi më pak të lidhur”, ka thënë ai.
Gen Z dhe “vështrimi bosh”
Të rinjtë duket se janë ndër grupet më të prekura. Pandemia mund të ketë luajtur një rol, pasi shumë prej tyre humbën vite të rëndësishme të ndërveprimit social për shkak të mësimit online dhe izolimit.
“Gen Z stare” interpretohet në mënyra të ndryshme. Disa e shohin si mungesë mirësjelljeje ose si shmangie të bisedave të zakonshme. Të tjerë e shohin si një reagim të të rinjve që ndihen në ankth ose thjesht nuk dinë si të përgjigjen në situata sociale.
Problemi është te bisedat e vogla
Pjesa më interesante është se pothuajse asnjë nga këto ndryshime nuk duket problematike në vetvete. Me kioska kryhen shërbime më e shpejtë, aplikacioni është më i lehtë dhe mesazhi është më pak i sikletshëm.
Por kur të gjitha këto ndërveprime mblidhen bashkë, lind pyetja: çka po humbim bashkë me fjalët që nuk i themi më?
Pfeifer beson se nuk janë domosdoshmërisht bisedat me familjen dhe miqtë ato që po zhduken, por sidomos ndërveprimet e vogla me të panjohurit.
“Ndjej se normat po ndryshojnë drejt idesë se gjëja e sjellshme është të mos flasësh me dikë”, ka thënë ajo.
Megjithatë, studimet tregojnë se një bisedë e shkurtër me një të panjohur shpesh na bën të ndihemi më të lumtur dhe më të lidhur me të tjerët nga sa presim.
Prandaj, një “mirëmëngjes”, një pyetje në kafene apo një koment i rastësishëm me personin pranë nesh mund të duket i parëndësishëm, por sipas ekspertëve në të vërtetë mund të jetë një mënyrë e vogël për të ushtruar aftësitë sociale dhe njohëse.
“Mendoj se këto veprime të vogla mund të ndihmojnë shumë për të krijuar sërish më shumë vetëbesim në komunikimin me njëri-tjetrin”, ka thënë Pfeifer.