Η εκπομπή «55 Shades of Gay» δεν είναι εντελώς πρόωρη, όπως θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς. Κι αυτό γιατί διεισδύει χωρίς να ενοχλεί τον θεατή - αλλά επιβάλλει τον φυσικό προβληματισμό - παρόλο που πραγματεύεται ένα θέμα που αρνούμαστε να εξετάσουμε.
Χθες το βράδυ στο Εθνικό Θέατρο, η τροχιά των συναισθημάτων, των σκέψεων και των εμπειριών του αλβανικού κοινού πήρε ομαλή πορεία μέσα από νέες κατανοήσεις της τοπικής νοοτροπίας, παρά τις προκαταλήψεις που δημιουργούνται όταν είναι γνωστό το θέμα της παράστασης. Η Blerta e Jetoni χρωμάτισε τη χαριτωμένη δυναμική των κοινωνικών δομών γύρω από τη σεξουαλικότητα με λεπτή ειρωνεία και το ταλαντούχο παιχνίδι των ηθοποιών Tristan Halilaj, Bujar Ahmeti, Shengyl Ismaili, Semira Latifi, Alketa Sylaj και Luan Durmishi (φωνητικά).
Στην είσοδο του θεάτρου, η αστυνομία παρακολουθεί την είσοδο για να προσέξει πιθανούς συντηρητικούς επιτιθέμενους. Ο Ε Τζετόνι κάθεται δίπλα στις σκάλες για να περιμένει τους επισκέπτες που είναι περίεργοι για το νεότερο έργο του. Διαμάχη ως συνήθως. Γνωρίζει το βάρος που φέρουν οι αδιάλλακτες ιδέες του στο γενικό κλείσιμο που τους τοποθετεί η κοινωνία. Φαίνεται να το ξεπερνά αυτό με το να μην επιβάλλεται. Απλό στην όψη, πλησίασε κάθε θεατή χωρίς καμία προειδοποίηση για την παράσταση.
Επιμελημένο με μια λεπτή και συνεπή ειρωνεία, το έργο δεν σας απομακρύνει. Σας δίνει την ελευθερία να μείνετε στο κάθισμα και σας εξυπηρετεί συνεχώς. Κανένας από τους δύο υπερβολικός. Καθένα από αυτά μένει σαν στη μέση. Hikmetja, ο ρόλος του Shengjyl Ismaili είναι λίγο από όλους μας. Αξιωματούχος του Δήμου Tashanik, λαμβάνει αίτημα να παντρευτεί δύο γκέι. Και όσο ανίδεη, αδοκίμαστη κι αν είναι, περνάει μια αναταραχή εμπειριών. Από τη μια έχει να αντιμετωπίσει τον μύθο που δημιουργήθηκε γύρω από τους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που υποδύεται η Alketa Sylaj, η παρουσία της οποίας περιλαμβάνει και τις πιο απομακρυσμένες γωνιές της αίθουσας. Από την άλλη, η Χικμέτζα είναι όμηρος των πεποιθήσεών της που δημιουργήθηκαν από τον εθιμικό κώδικα, τη θρησκεία και τον εθνικισμό. Και με όλα αυτά, κοιμάται μια εύθραυστη σε σχεδόν χυδαία διαστάσεις. Είναι όλοι μας. Βαθιά ανασφαλής για όσα γνωρίζει, γνωρίζει και βιώνει. Αστείος στις ενέργειες που κάνει.
Το ερωτευμένο ζευγάρι υποδύεται έναν Ιταλό και έναν Αλβανό που επεξεργάζονται τον κόσμο του αδύνατου στο Κοσσυφοπέδιο. Κουβαλούν το βάρος του πιο περίπλοκου μέρους της δουλειάς. Και εδώ διακρίνεται η καλλιτεχνική δεινότητα του Jeton και της Blerta. Γιατί δεν έρχονται ομοιόμορφα. Ώστε θα προκαλούσε φόβο, αβεβαιότητα, ακόμα και αηδία στον αμόρφωτο Αλβανό θεατή. Η ειρωνεία ότι αυτοί οι χαρακτήρες είναι ντυμένοι και η γείωση που γίνεται επαγγελματικά από τους ηθοποιούς Tristan Halilaj και Bujar Ahmeti δικαιολογεί τη συγκλονιστική δύναμη της είδησης που δίνεται στους θεατές: το σύνταγμα της χώρας επιτρέπει τους γάμους ομοφυλοφίλων. Όμως η γραφειοκρατία που οργανώνουν οι αξιωματούχοι, μπερδεμένοι από την πραγματικότητα των θεαματικών πλασμάτων και καταπιεσμένοι από το συνηθισμένο παρελθόν, δεν δίνει χώρο για ουσιαστική εξέταση αυτού του έργου. Το θέμα του σεξουαλικού προσανατολισμού που αναφέρεται στο σενάριο του έργου υπενθυμίζει τη διασύνδεση της κοινωνικής δυναμικής που προκαλείται από την παρουσία εξωτερικών οντοτήτων ως επάλληλων αυθεντιών, καθώς και τη ρύθμιση που κάνουν στον πληθυσμό εντελώς συνδεδεμένο με το παρελθόν, που δεν μπορεί να κάνει βήματα προς τα εμπρός.
Η διαπλοκή αυτού του θέματος με άλλες ενασχολήσεις της καθυστερημένης κοινωνίας που επιφανειακά φαίνονται ανεπηρέαστες από τη σεξουαλική πολιτική για όσους εμπλέκονται στο σενάριο μας υπενθυμίζει ότι αυτό το θέμα δεν είναι ξένο.
επίσης
Το «55 shades of gay» επαναλαμβάνεται στο θέατρο «Oda» υπό αστυνομική επιτήρηση
Όλο το παιχνίδι υφαίνει την κριτική και την ανάλυση μέσα του. Έρχεται όμως ξεκάθαρα και χωρίς μπανάλ αξιώσεις. Λες και ο Jetoni και η Blerta έχουν καταλάβει ότι αυτό το επίπεδο κλεισίματος και απροετοίμασης ξεπερνιέται καλύτερα με τη σιωπή. Άλλωστε, το φιλί που αντάλλαξαν στη σκηνή δύο άντρες ηθοποιοί δεν είναι το αποκορύφωμα του έργου. Οι συγγραφείς έχουν αφήσει τη φρίκη στους θεατές για αργότερα, αν υπάρχει χώρος για προβληματισμό και συζήτηση με φίλους για μια μπύρα μετά την παράσταση. Οι αντιδράσεις μπορεί να είναι διαφορετικές, ανάλογα με το πώς είμαστε Hikmet.
(Η Donjeta Demolli έγραψε αυτή την κριτική για την εκπομπή "50 Shades of Gay" για την πύλη Koha.net. Η συγγραφέας είναι ερευνήτρια του φεμινισμού και των πολιτικών κινημάτων).
