-
Από:
Γκράνιτ Κούρτι
- 3 Φεβρουαρίου 2019 09:00 π.μ
- Μοιράστε σε:
Μακριά από το να είναι το έργο των τεχνουργημάτων θέμα γλώσσας. Αλλά σε μια τέτοια περίπτωση, το λεξιλόγιο και οι λέξεις είναι η σημασιολογία της πολιτικής. Εάν η πολιτική του Κοσσυφοπεδίου απέναντι στα τεχνουργήματα στη Σερβία έπρεπε να οριστεί με μία μόνο λέξη, θα ήταν κάτι μεταξύ κενού και ματαιότητας. Ο θησαυρός που λεηλατήθηκε από αυτή τη χώρα δεν μπορεί να επιστραφεί με κενά λόγια. Ακόμη λιγότερο με μια τέτοια πολιτική
Πέρα από την αφήγηση για τα τεχνουργήματα του Κοσσυφοπεδίου στη Σερβία, πρόκειται για το λεξιλόγιο που έχει αλλάξει εδώ και δύο δεκαετίες. Το 1999 ήταν ξεκάθαρο: λεηλατήθηκαν. Μετά μετριάστηκε το λεξιλόγιο στο «κουβαλώντας» για να γίνει «δανεικός», κι αν συνεχίσουμε αυτή την απαλότητα της γλώσσας για άλλες δύο δεκαετίες, μια μέρα θα πούμε: «τον συγχωρήσαμε». Το ότι λεηλατήθηκαν -παρόλο που τα πήραν με χαρτιά και γραμματόσημα που το σερβικό καθεστώς νομιμοποίησε κάθε παράνομη ενέργεια- σήμερα αποδεικνύεται από την άρνηση της επιστροφής τους.
Μακριά από το να είναι το έργο των τεχνουργημάτων θέμα γλώσσας. Αλλά σε μια τέτοια περίπτωση, το λεξιλόγιο και οι λέξεις είναι η σημασιολογία της πολιτικής.
Εάν η πολιτική του Κοσσυφοπεδίου απέναντι στα τεχνουργήματα στη Σερβία έπρεπε να οριστεί με δύο μόνο λέξεις, θα ήταν κάτι μεταξύ κενού και ματαιοδοξίας. Ο θησαυρός που λεηλατήθηκε από αυτή τη χώρα δεν μπορεί να επιστραφεί με κενά λόγια. Ακόμη λιγότερο με μια τέτοια πολιτική.
Το θέμα των αντικειμένων επέστρεψε στο πολιτικό λεξιλόγιο την τρίτη εβδομάδα του τρέχοντος έτους, σε αυτό που ο Πρόεδρος Hashim Thaçi παρουσίασε ως «ενημερωτικό έγγραφο για την Κρατική Αντιπροσωπεία στο διάλογο με τη Σερβία». Σε εννέα σελίδες και εννέα σημεία, βρήκε μια θέση για τα «ιστορικά και πολιτιστικά αντικείμενα του Κοσσυφοπεδίου». Για να ενημερώσει την αντιπροσωπεία, ο πρόεδρος χρειάζεται οκτώ γραμμές για 1 244 αντικείμενα. Αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται για να μαλακώσει η γλώσσα καθώς το χάσμα βαθαίνει.
επίσης
Ξεχασμένα αντικείμενα
«Σε όλες τις συναντήσεις, ο πρόεδρος ζήτησε την επιστροφή όλων των ιστορικών και πολιτιστικών αντικειμένων του Κοσσυφοπεδίου, που βρίσκονται στην κατοχή της Σερβίας, από το τέλος του πολέμου, το 1999», ενημερώνει. Και για αυτό το έργο, όπως γράφει, «υπήρξε πλήρης κατανόηση από το γραφείο της κυρίας Μογκερίνι για το θέμα αυτό».
Το ότι η «κατανόηση» δεν θα καταφέρει να πείσει τη Σερβία να επιστρέψει τον θησαυρό της πολιτιστικής κληρονομιάς στο Κοσσυφοπέδιο δεν είναι εξίσωση με κάποιο άγνωστο.
Την έξοδο από την πολιτική, που δεν είναι μόνο άδεια, αλλά και επικίνδυνη ταυτόχρονα, στο έργο των τεχνουργημάτων, ο πρόεδρος θα μπορέσει να δοκιμάσει έστω και με αντικατάσταση λέξεων. Το πιο αληθινό από το ότι «τα αντικείμενα του Κοσσυφοπεδίου βρίσκονται στην κατοχή της Σερβίας» θα ήταν ότι έχουν λεηλατηθεί.
Σε μια κατάσταση που δεν μπορεί να θέσει όρους, είναι αναπόφευκτο να απαλύνει ακόμη περισσότερο τη γλώσσα. Για τον ίδιο, «θα ήταν απαραίτητο να καθοριστεί το χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου, μετά την επικύρωση της Συνολικής Συμφωνίας μεταξύ Κοσσυφοπεδίου και Σερβίας, όλα τα αρχαιολογικά και εθνολογικά αντικείμενα που βρέθηκαν στη Σερβία θα πρέπει να επιστραφούν στο Κοσσυφοπέδιο».
Το «πρέπει», αντί για «πρέπει», στην πολιτική είναι θέμα ευχής.
Με μια πολιτική όπως αυτή, τα τεχνουργήματα δεν θα επιστραφούν ποτέ στο Κοσσυφοπέδιο.
* * *
Σε μια μουσική «μετάφραση» αμβλύνσεως της γλώσσας σε τρεις λέξεις -από λεηλασία σε αρπαγή και δανεισμό- θα αρκούσε η οκαρίνα, που δεν δίνει περισσότερους από τρεις καθαρούς ήχους. Το νεολιθικό όργανο οκτώ χιλιάδων ετών, που βρέθηκε το 1972 στο Skenderaj Runic, φυλάσσεται στο Βελιγράδι μαζί με άλλα 1 αντικείμενα. Σε μια οπτική «μετάφραση» του οργάνου, οι δύο τρύπες του θα ήταν το κενό και η ματαιότητα της πολιτικής για να το επιστρέψει στον τόπο που ανήκει. Κάτι περισσότερο από την πολιτική μαζί με όλους τους θεσμούς της, έχει κάνει ένας μόνο άνθρωπος. Είναι ξεκάθαρο ότι δεν μπορεί να το επιστρέψει, αλλά τουλάχιστον δεν άφησε αυτό το όργανο να ξεχαστεί.
Το καλοκαίρι του 2014, ο μάστερ και οργανοπαίκτης Shaqir Hoti, για πρώτη φορά, θα αναπαρήγαγε την οκαρίνα. Πέρα από τον ίδιο τον στόχο, ένα έργο σαν αυτό θα το κατέστρεφε και ως έκκληση να επιστραφεί στο Κοσσυφοπέδιο μαζί με τον θησαυρό της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι κρατικοί αξιωματούχοι θα εντυπωσιάζονταν με το έργο του, θα διέταζαν να δώσουν κάποια αντίγραφα ως δώρα στις αντιπροσωπείες και μέσα σε λίγους μήνες οι αφέντες θα χρωστούσαν.
Πέντε χρόνια αργότερα, ο Shaqir Hoti θα ακονίσει την τέχνη του φτιάχνοντας εκδοχές οκαρίνας από καρύδι, φουντούκι και τσόφλια αυγών. Έδειχνε ότι για να κάνει ένα που εκπέμπει ήχους, είχε σπάσει εκατοντάδες αυγά και είχε ξοδέψει αρκετά κιλά τσόφλια φουντουκιού ή καρύδια. Αυτή τη φορά οι κρατικοί αξιωματούχοι δεν εντυπωσιάστηκαν, ίσως και ως απόδραση από το να δώσουν την εικόνα ότι κάτι που μπορεί να σπάσει στα χέρια τους δεν τραβά την προσοχή τους.
επίσης
Το Κοσσυφοπέδιο επιβεβαιώνει έναν άλλο αριθμό: η Σερβία έχει ληστέψει 3274 αντικείμενα
Η μεταδιήγηση πίσω από τη δουλειά του μπροστά στους θεσμούς θα ήταν η εξής: όπως το έργο του Shaqir Hoti σε σχέση με την πολιτική του κενού και της ματαιοδοξίας, ένα κράτος όπως αυτό το χρειάζεται όσο το δυνατόν περισσότερο. Τουλάχιστον για να ικανοποιηθούν οι υπεύθυνοι των θεσμών με την αναπαραγωγή των αντικειμένων, για τα οποία δεν έχουν κάνει τίποτα για να τα επιστρέψουν. Ή για να θυμηθούμε ότι βρίσκονται κάπου, στο υπόγειο αυτού που λέγεται Μουσείο της Πρίστινα στο Βελιγράδι.
Μέχρι σήμερα, αυτό που έκανε το κράτος σε σχέση με τα τεχνουργήματα ήταν μια εκστρατεία πριν από μια δεκαετία με αφίσες που μοιράστηκαν στην πρωτεύουσα, στις οποίες έγραφε: «Θέλω να επιστρέψω σπίτι τώρα». Το αποτέλεσμα, αν μπορείτε να το πείτε έτσι: σήμανε στους κατοίκους της χώρας ότι τα τεχνουργήματα ήθελαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Συνέπειες: πεταμένα χιλιάδες ευρώ.
Με μια πολιτική όπως αυτή, τα τεχνουργήματα δεν θα επιστραφούν ποτέ στο Κοσσυφοπέδιο.
* * *
Σάλο σε όλο τον κόσμο προκάλεσε στα τέλη της περασμένης εβδομάδας μια δήλωση του διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, Χάρτβιχ Φίσερ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η απαγωγή κάποιων γλυπτών από την Ακρόπολη των Αθηνών εδώ πριν από δύο αιώνες ήταν ένα «δημιουργικό έργο».
Η ιστορία είναι η εξής: Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Λόρδος Έλγιν, τότε πρεσβευτής της Μεγάλης Βρετανίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, που περιελάμβανε την Ελλάδα, είχε λάβει πάνω από 70 σημάδια τεχνουργημάτων 2.500 ετών. Τα έφερε στη χώρα του και σήμερα πραγματοποιούνται σε ένα από τα πιο δημοφιλή μουσειακά ιδρύματα στον κόσμο. Σήμερα, ακριβώς 203 χρόνια μετά από αυτό που εξακολουθεί να θεωρείται κλοπή, το Βρετανικό Μουσείο λέει κατηγορηματικά ότι δεν έχει σκοπό να το επιστρέψει στην Ελλάδα, γιατί «η μετεγκατάσταση ήταν μια δημιουργική πράξη».
Επί έναν αιώνα, το ελληνικό κράτος ασκεί πιέσεις για την επιστροφή του θησαυρού, επισημαίνοντας ότι ο άρχοντας κατάφερε να τον πάρει ακόμη και δωροδοκώντας Οθωμανούς αξιωματούχους. Συνήθως θίγω αυτό το θέμα σε ιωβηλαίους, όπως συνέβη το 2016, όταν γιορτάστηκαν τα 200 χρόνια από την απαγωγή των αντικειμένων. Αλλά μια μάχη όπως αυτή δεν έχει τέλος. Και το Κόσοβο και η Σερβία δεν έχουν καν ξεκινήσει.
Ήταν ακριβώς Σεπτέμβριος του 2016 όταν η Σερβία επρόκειτο να εκθέσει ένα μέρος των αντικειμένων του Κοσσυφοπεδίου στο Παρίσι, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της ένταξης στην UNESCO. Η τελετή έναρξης της έκθεσης "Kosovo i Metohija - 10 koraka" (Kosova e Metohija - 10 βήματα) επρόκειτο να πραγματοποιηθεί μια ημέρα πριν οι αντιπροσωπείες του Κοσσυφοπεδίου και της Σερβίας συναντηθούν στις Βρυξέλλες για το θέμα της ελεύθερης κυκλοφορίας και της αμοιβαιότητας των πινακίδων κυκλοφορίας. .
Τέτοιες εκθέσεις άνοιγαν κατά καιρούς και στο Βελιγράδι, και έκανε μια περιοδεία πριν από περισσότερο από μια δεκαετία στους βόρειους δήμους του Κοσσυφοπεδίου με Σερβική πλειοψηφία. Πώς μπήκαν στο Κοσσυφοπέδιο τα αντικείμενα που τους ανήκουν, ποιος δεν το έμαθε. Οι κρατικοί αξιωματούχοι πήραν τα νέα για την έκθεση από την εφημερίδα και καταδίκασαν προφορικά μια τέτοια πράξη.
επίσης
Το Κοσσυφοπέδιο μπορεί να ζητήσει την επιστροφή των αντικειμένων από τη Σερβία μέσω των δικαστηρίων
Η Σερβία δεν θα χρειαστεί δύο αιώνες, όπως το έργο της Βρετανίας, για να χαρακτηρίσει τη λεηλασία των αντικειμένων του Κοσσυφοπεδίου δημιουργικό έργο.
Μέχρι τη μέρα που κινδυνεύουμε να το συγχωρήσουμε, τα τεχνουργήματα του Κοσσυφοπεδίου στη Σερβία παραμένουν ξεχασμένα. Με μια τέτοια πολιτική, η «Θεά στο θρόνο», που μας επέστρεψε το σούρουπο στις 31 Μαΐου 2002, θα παραμείνει η μοναδική ανάμνηση του θησαυρού της πολιτιστικής κληρονομιάς. Και η πολιτική του κενού και της ματαιοδοξίας.
