Kültür Eki

"Berlinale"de "Savaş Sonrası" ve Kosova'nın üç anı

Dünya prömiyerini 74. Berlin Film Festivali Berlinale'de yapan ve Cumartesi gecesi ödül töreniyle sona eren "Savaş Sonrası" filmi, 1999 savaşının arşiv görüntüleriyle başlıyor; ölüm, yıkım ve yerinden edilmenin kısa sahneleri. – üç bölüme ayrılmıştır: geçmiş, şimdiki zaman ve gelecek

Danimarkalı yönetmen Birgitte Stærmose 2009 yılında "Out of Love" adlı kısa filmi çektiğinde Priştine sokaklarında sigara satan bazı çocuklarla tanıştı. Bazılarıyla iletişim halinde olarak 2017'de aynı kadroyla bir devam filmi çekmek için Kosova'ya döner ve burada filmin ortak yaratıcıları olarak tanınırlar. Sonuç, "Berlinale"nin "Panorama" kategorisinde dünya prömiyerini yapan "Savaş Sonrası" oldu (74'üncüsü Cumartesi gecesi ödüllerle sona erdi ve "Savaş Sonrası" vj'yi kazanmayı başaramadı).

Film, belgesel ya da kurgu olarak sınıflandırılamaz, performansları gerçek kişilerle ve profesyonel oyuncularla derinlemesine harmanlıyor.

Film, 1999 savaşının arşiv görüntüleriyle başlıyor; ölüm, yıkım ve yerinden edilmeyle ilgili kısa sahneler üç bölüme ayrılmış: geçmiş, bugün ve gelecek. İlkinde, diğer bazı karakterlerle birlikte dört ortak yaratıcıyı çocuk veya genç olarak görüyoruz. Doğrudan kameraya bakıyorlar, savaş sırasında nasıl büyüdüklerini gösteriyorlar, bazı noktalarda fısıltıları büyütülüyor, güçlü duyguları yoğunlaştırıyor, ses tasarımı ve mevcut müzikle destekleniyor, çoğu zaman ahenksiz bir ton alıyor veya sessizce tehdit ediyor.

Resim
"Savaş Sonrası" film ekibinden bir parça bu yıl 19 Şubat'ta "Berlinale" kırmızı halısında (Fotoğraf: Berlinale)

Ölmek üzere olan bir ineğin altına saklanan ve ardından hayvanı acıdan kurtarmak için öldüren Gëzim Kelmendi'den eşsiz bir hayatta kalma hikayesi geliyor. "Neden bir hayvan bizden daha fazla acı çeksin?" diye soran Joy, diğer dört karakter arasında en iyi ifade edeni, babasıyla zor bir ilişkisi olan, rap sanatçısı olmak isteyen bir çocuk. Ancak artık bir oğlu olduğu için çocuğunu her zaman korumaya kararlıdır.

Resim
Yönetmen Birgitte Stærmose, "Savaş Sonrası" adlı filminin 19 Şubat 2024'te "Berlinale"deki galasının ardından sahneye çıkıyor (Fotoğraf: Berlinale)

Öte yandan Xheva olarak adlandırılan Xhevaire Abdullahu'nun annesiyle güçlü bir bağı var ve mevcut bölümde kendisine bir ev inşa etme arzusundan bahsediyor. Muazzam bir varlığa ve ekrandan parlayan bir iç güce sahip. Bu arada Besnik Hyseni daha az konuşkan ama gözlerindeki acı çok şey anlatıyor, ondan alacağımız birkaç kelime çok büyük bir güce sahip olabilir. 26 yaşında olmasına rağmen ailesini geçindirmek için hâlâ fındık satıyor. Shpresim Azemi dindar bir Müslümandır, sıklıkla dua ederken görülür ve aynı zamanda görüşlerini en doğrudan ifade eden kişidir. Filmin başlığını şöyle bitiriyor: "Savaş, veba gibi insanların içine yerleşiyor." Dolayısıyla "savaş sonrası" bir ruh halidir, ruhta bir işarettir ve geleceğe dair karanlık bir göstergedir.

Çocukken ve yetişkin olarak gördüğümüz başka karakterler de var; bunlar arasında bir kız ve onun sözleri de var: “Benim bir hiç olduğumu düşünüyorsun. Yani ben bir hiçim” – izleyicilere defalarca tekrarlanacak. Priştine'deki ünlü "Grand" otelin lobisinde bunların, Kosova'nın yakın tarihini bilenler için açık bir şekilde anlaşılacak özel bir ağırlığa sahip olduğu ve diğerlerinin ise burasının, farklı ama farklı bir şeyin gerçekleştiği bir alan olacağı söylendi. etkili çağrışım. Kalabalık bir diskoda "Yoksulluk içinde yaşamak utanç içinde olmaktır" diye fısıldayan yetişkin Xheva da bir başka çarpıcı örnek.

Stærmose, Kosova'nın tuhaf kentsel-kırsal-endüstriyel atmosferini aslına sadık bir şekilde yakalıyor. Doğası sert bir güzelliğe sahip ama Kosova'nın kasaba ve köyleri hâlâ gelişmemiş, Yugoslavya zamanına sıkışıp kalmış, savaş sonrasında bazı banliyöleri kötüleşmiş, her yerde inşaat var. Kahramanlardan biri çocukluğunda beton bir köprünün altındaki derede plastik bir kapla balık yakaladığında onu paslı bir boruda temizler. Çocukken de yetişkinken de sıklıkla Priştine'nin merkezindeki bir alt geçitte, sınırlı bir alanda ve sonunda ışıksız bir tünelde karşımıza çıkıyorlar. Bu onların ruh halleri için olduğu kadar gerçek hayatları için de bir metafor olabilir.

"Savaş Sonrası", Danimarka'dan "Magic Hour Films", Kosova'dan "Kabineti", İsveç'ten "Vilda Bomben Films" ve Finlandiya'dan "Oy Bufo Ab"in yer aldığı bir ortak yapımdır.

"Cineuropa"dan alınmıştır. Başlık Editöre aittir. Çeviren: Enis Bytyqi