TIME'ı destekleyin. Gerçeği koruyun.
Kültür

Xhubleta, Arnavut posta pulları üzerinde yolculuğuna başlıyor.

xhub

Në fund të nëntorit të vitit 2022 në sesionin e 17-të të Komitetit Ndërqeveritar për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale, unanimisht është vendosur shpallja e xhubletës dhe dijebërjës së saj si pjesë të Listës së trashëgimisë kulturore jomateriale nën mbrojtjen e UNESCO-s

Katër vjet pasi Kosova ka lansuar pullën postare me xhubletën e po ashtu pas gati kaq kohe prej kur kjo veshje shqiptare u shpall trashëgimi botërore nga UNESCO, Posta e Shqipërisë ka lëshuar në qarkullim pullën postare me xhubletën. “Xhubleta, kjo pasuri e çmuar e trashëgimisë sonë kulturore përjetësohet edhe në një pullë postare, duke sjellë pranë nesh simbolikën, bukurinë dhe historinë e saj”, ka shkruar Rama në një njoftim të shoqëruar me një video promovuese

Katër vjet pasi xhubleta u shpall trashëgimi botërore nga UNESCO, veshja shqiptare zë vend edhe si pullë postare e lansuar nga Posta e Shqipërisë. Kjo bëhet po ashtu gati katër vjet pasi Kosova ka lansuar pullën postare me xhubletën. Fillimisht lansimi i pullës postare me xhubletën është bërë nga Posta e Shqipërisë e më pas nga kryeministri Edi Rama. 

“Xhubleta, kjo pasuri e çmuar e trashëgimisë sonë kulturore përjetësohet edhe në një pullë postare, duke sjellë pranë nesh simbolikën, bukurinë dhe historinë e saj”, ka shkruar Rama në një njoftim të shoqëruar me një video promovuese. E Posta e Shqipërisë ka njoftuar të shtunën se bashkë me miq, kolegë, artizanë dhe të ftuar, ndanë momente të bukura nga prezantimi i emisionit filatelik “Trashëgimia Kulturore – Xhubleta”.

“Një aktivitet i mbushur me emocione, kujtime dhe vlerësim për punën e të gjithë atyre që ndër vite kanë kontribuar në ruajtjen dhe përcjelljen e kësaj trashëgimie. Faleminderit të gjithëve që ishit pjesë e kësaj dite të veçantë!”, shkruhet në njoftimin e Postës.  Paraprakisht në dhjetor të vitit 2022 Posta e Kosovës e lansuar pullën postare “Nga Trashëgimia – Xhubleta”. Kjo u bë pak më shumë se një muaj pas lajmit të madh. 

Në fund të nëntorit të vitit 2022 në sesionin e 17-të të Komitetit Ndërqeveritar për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale, unanimisht është vendosur shpallja e xhubletës dhe dijebërjës së saj si pjesë të Listës së trashëgimisë kulturore jomateriale nën mbrojtjen e UNESCO-s. “Xhubleta, shkathtësitë, mjeshtëria dhe format e përdorimit, Albania” është titulli me të cilin xhubleta ka bërë vend në “Lista e mbrojtjes urgjente 2022”.

UNESCO web sitesine göre jubleta, dalgalı şekliyle karakterize edilen Kuzey Arnavutluk'ta dağ kadınları ve kızları tarafından giyilen el yapımı bir giysidir.

“Renkli işlemeli motiflerle ağırlıklı olarak siyah olan üretim süreci, shajak'ın hazırlanmasını, kesilmesini, dikilmesini ve sembolik figürlerin işlenmesini içerir. UNESCO açıklamasında, Jubleta'nın bir zamanlar ergenlik çağından itibaren günlük yaşamda kullanıldığı ve kullanıcının sosyal ve ekonomik durumunu gösterdiği belirtildi. Orada, sosyo-politik ve ekonomik nedenlerle kullanımının ve işinin son on yıllarda azaldığı bilinmektedir. Giyimin toplumsal ve manevi önemini koruduğu ve hala dağ kimliğinin ayrılmaz bir parçası olarak görüldüğü açıklığa kavuşturulmuştur.

UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) tarafından yayınlanan bir video aracılığıyla Büyük Yaylaların bir bayramlaşma geleneği olduğu anlatılıyor. Ayrıca 30'dan fazla unsurdan oluştuğu ve bakirelik, evlilik, kötülükten önceki jübileler ve kötülükten önceki yıldönümlerine ayrıldığı açıklığa kavuşturuldu.

Asokohe lajmi qe bërë i ditur nga tashmë ish-ministrja e Kulturës e Shqipërisë, Elva Margariti. Kjo arritje e Shqipërisë është vlerësohej lart nga ata që merren me trashëgimi kulturore.

“Një thesar që në vrullin e kohës po rrezikonte dita-ditës që të humbiste, por ne nuk duhet të lejojmë që xhubleta të mbetet thjesht një relikt i së shkuarës. Me përfshirjen në këtë listë, ajo do të ketë gjithë mbështetjen, jo vetëm të institucioneve tona, por tashmë edhe të atyre ndërkombëtare që do ta trajtojnë xhubletën si pasuri e të gjithë njerëzimit”, kishte thënë ministrja Margariti nëpërmjet një videoje nga ambientet e sesionit që po mbahet në Rabat të Marokos. “Për ne shqiptarët xhubleta nuk është thjesht një kostum, një veshje, por është një mënyrë jetese, një petk që i shoqëron gratë e Malësisë nga lindja deri në vdekje, që i shoqëron në çdo gëzim dhe hidhërim”, kishte thënë Margariti. Sipas saj, kjo veshje madhështore 4 mijë-vjeçare e mbushur me plot simbole jete tashmë ka tejkaluar kufijtë shqiptar. Shqipëria tashmë veç si trashëgimi botërore jomateriale ose shpirtërore numëron pesë asete. E fundit është “Arti i të luajturit, kënduarit dhe punuarit të lahutës” që u listua më 2025. Kjo arritje e Shqipërisë është kurorëzuar pas një pune të gjatë të ekspertëve që kanë hulumtuar e dëshmuar se në veri të shtetit shqiptar përdorimi i këtij instrumenti, rrëfimit nëpërmjet tij bashkë me punimin që i bëhet ndër breza, është trashëgimi shpirtërore ndër shekuj.