Dokumentari “Film di Stato” (“Film i Shtetit”) nën regji të Roland Sejkos, është përzgjedhur nga Shqipëria si kandidat për çmimet “Oscar” 2027, në kategorinë e filmit më të mirë ndërkombëtar.
Filmi, i realizuar mbi bazën e një pasurie të gjerë materialesh arkivore, sjell përmes imazheve të kohës një rrëfim mbi Shqipërinë gjatë periudhës së regjimit komunist dhe mënyrën se si propaganda shtetërore ndërtoi dhe përcolli imazhin e vendit.
“Film i Shtetit” i jep një rol qendror dokumenteve filmike dhe fotografike të prodhuara nga vetë strukturat shtetërore, duke i rikthyer ato në një kontekst të ri historik dhe duke ndërtuar një rrëfim mbi marrëdhënien mes propagandës, pushtetit dhe kujtesës.
Roland Sejko, regjisor dhe studiues i arkivave audiovizive, është autor i disa dokumentarëve që trajtojnë historinë shqiptare përmes materialeve arkivore. Puna e tij është përqendruar veçanërisht në dokumentimin dhe rivlerësimin e trashëgimisë filmike shqiptare.
Përzgjedhja e filmit si kandidaturë shqiptare e vendos “Filmin e Shtetit” në procesin ndërkombëtar të përzgjedhjes për edicionin e 98-të të çmimeve “Oscar”, që do të kulmojë me ceremoninë e ndarjes së çmimeve në vitin 2027.
Kandidaturat e paraqitura nga vendet përkatëse do t’i nënshtrohen procesit të përzgjedhjes nga Akademia Amerikane e Arteve dhe Shkencave të Filmit, e cila më pas do të përcaktojë filmat që do të vijojnë në fazat e mëtejshme të garës.
Kosova, sinematografi alanındaki en büyük ödüle aday gösterilmek için iki şansa sahip olacak. Blerta Basholli'nin yönettiği "Dua" ve Visar Morina'nın yönettiği "Utanç ve Para" filmleri "Oscar" için yarışıyor. İlki ülkenin resmi adayı, ikincisi ise "Sundance Film Festivali"nde ve "Akademi Ödülleri" kurallarındaki değişiklikle doğrudan ödül biletini aldı.
Për filmin “Dua”, në korrikun e sivjetmë, ka qenë Komiteti Përzgjedhës i QKK-së – në përbërje të Kaltrina Krasniqit, kryesuese, Antoneta Kastratit, Ilir Hasanajt, Tristan Halilajt, Vullnet Sanajës – ai që ka marrë vendimin.
“Komiteti përzgjedhës e vlerësoi si veçanërisht të guximshme zgjedhjen artistike për ta rrëfyer një histori kaq komplekse përmes këndvështrimit të një të miture. Personazhi i Duas, i interpretuar me pjekuri të jashtëzakonshme nga Pinea Matoshi, sjell një performancë autentike, të besueshme dhe emocionalisht përmbajtjesore. Përmes vizionit të saj autorial, Blerta Basholli ndërton një rrëfim të ndjerë, që trajton sinqertë një periudhë të rëndësishme të historisë së Kosovës. Duke ndërthurur një perspektivë intime me temat universale të identitetit, traumës dhe rezistencës, ‘Dua’ dëshmon potencial të qartë për të rezonuar me audienca dhe juri ndërkombëtare. Andaj, Komiteti vendos unanimisht që ‘Dua’ të jetë propozimi i Kosovës për edicionin e 99-të të çmimeve ‘Oscar’”, shkruhej në njoftim. Kosova ka pasur një shkëputje trevjeçare me propozime për “Oscar” dhe një gjë e tillë qe cilësuar si humbje e ritmit.
2023 yılında, o zamanki Seçim Kurulu, "Oscar"ın uluslararası film kategorisinde adaylık için gerekli şartları karşılayan hiçbir film olmadığı sonucuna vardı. 2024 yılında ise, Kosova Film Konseyi'nin "e-postalarla ilgili sorunları" olduğu gerekçesi, Kosova'nın aday gönderen ülkeler listesinde yer almamasına neden olan bir sonraki darbe oldu. İki yıl üst üste, bu alanda çalışan Kosovalı tanınmış isimler tepki gösterdi ve Kosova Film Konseyi'ne bu şekilde hareket etmemesi konusunda tavsiyelerde bulundu. Geçen yıl da yine şartları karşılayan hiçbir film olmadığı değerlendirildi.
Bu yıl ise daha hızlı tepki verdiler. Çağrıyı 12 Haziran'da açtılar ve iki hafta boyunca açık tuttular.