Kosova'da "Traduk" gözlemci üyesi, tam üyelik siyasetin esiri.

Kütüphanenin Aralık 2024'ten beri yapmaya çalıştığı ve geçen yıl Ekim ayında düzenli üyelik başvurusuyla sonuçlanan şey gerçekleşmedi. Bir ay sonra, ağın olağan toplantısında Kosova'nın üyeliği oylamaya sunuldu. Sonuç: Romanya çekimser kaldı ve Sırbistan'ın karşı oyu, diğer on ülkenin "Evet" oylarından daha ağır bastı. Kosova Ulusal Kütüphanesi Genel Müdürü Blerina Rogova-Gaxha, "Asıl sorun, Sırbistan'ın Kosova'nın üyeliğine sürekli olarak karşı çıkmasıdır. Engelledi ve sürekli olarak karşı çıktı. Bu da bu şekilde seçilmesinin nedenidir. Siyasi sorunlara yol açmamak için, bir sonraki aşamaya kadar önce gözlemci üyelik önerdiler. Sırbistan buna karşı çıktı, Romanya çekimser kaldı" dedi.

Kosova'nın Avrupa edebiyat ağı "Traduki"ye üyeliği, kurum için şüphesiz önemli bir an ve adımdır. Kosova'nın -Ulusal Kütüphane'nin temsiliyle- tam üyelik yerine gözlemci üye olarak katılması, kültürün siyasete nasıl esir kaldığının açık bir örneğidir. Edebiyat kültürlerini bir araya getirmeyi amaçlayan Almanya merkezli ağda, Kosova artık karar alma süreçlerine dahil olmamakla birlikte, sadece gözlemci olarak katılma kısıtlamasıyla ayrı bir konuma getirilmiştir. 

Kütüphanenin Aralık 2024'ten beri yapmaya çalıştığı ve geçen yıl Ekim ayında tam üyelik başvurusuyla sonuçlanan şey gerçekleşmedi. Bir ay sonra, ağın olağan toplantısında Kosova'nın üyeliği oylamaya sunuldu. Sonuç: Romanya'nın çekimser kalması ve Sırbistan'ın karşı çıkması, diğer on ülkenin "evet" oylarından daha fazla ağırlık taşıdı. 

Kosova Ulusal Kütüphanesi Genel Müdürü Blerina Rogova-Gaxha, "Asıl sorun, Sırbistan'ın Kosova'nın üyeliğine sürekli olarak karşı çıkmasıdır. Bunu engelledi ve sürekli olarak karşı çıktı. Bu da bu şekilde seçilmesinin nedenlerinden biridir. Siyasi sorunlara yol açmamak için, bir sonraki aşamaya kadar önce gözlemci üyelik önerdiler. Sırbistan buna karşı çıktı, Romanya çekimser kaldı" dedi.  

Bu ağa Almanya, Avusturya, İsviçre, Lihtenştayn, Slovenya, Bulgaristan, Arnavutluk, Hırvatistan, Kuzey Makedonya ve Karadağ da dahildir. Dolayısıyla, KCB diplomatik hesaplamalar ve sessiz vetolarla zayıflatılmış bir zeminde ilerlemek zorunda kaldı. “Traduki” ağının liderleri ile Kültür Bakanı Saranda Bogujevci ve Kosova Ulusal Kütüphanesi Genel Müdürü Blerina Rogova-Gaxha arasında yapılacak görüşmelerde karar kesinleşene kadar gözlemci üye olarak üyeliğini açıklamayarak kaderini değiştirmeye çalıştı. 

Kütüphane müdürü, "Kasım ayından beri katıldığımızı biliyorduk, ancak kamuoyuna açıklamalarımızda gizli kalmamız istendi" diyerek, durumun kurumsal hayal kırıklığını ve absürtlüğünü açıkça ortaya koydu. 

"Kasım ayındaki toplantıda – 'Traduki' yılda iki toplantı yapıyor: biri ilkbaharda, diğeri sonbaharda – Kosova'nın üyeliği oylandı. O zamandan beri bilgileri aldık. Ancak bu toplantıda oylananlar bizim hoşumuza gitmedi çünkü biz gözlemci üye olarak katıldık. Kütüphane ve Bakanlık bize sunduklarından memnun kalmadı. Tam üye olarak kabul edilmek için lobi faaliyetlerinde bulunduk ve toplantılar düzenledik, ancak bu bize gözlemci üyelikten tam haklara sahip düzenli üyeliğe geçiş aşaması olarak sunuldu," diye açıkladı KOHĪN ile yaptığı röportajda.

Kosova'nın "Traduki"deki bu statüsü, Kosova'nın uluslararası mekanizmalara katılım hızını belirlemeye devam eden siyasi baskının bir ürünü gibi görünüyor. Rogova-Gaxha da bunu vurguladı. 
"Brüksel anlaşması, Kosova ve Sırbistan'ın birbirlerinin uluslararası kuruluşlara katılmasını engellemediğini belirtiyor, ancak verdikleri sözleri ve yeminleri ihlal ediyorlar," dedi. 

Kosova ve Sırbistan arasında imzalanan Brüksel Anlaşması'nın 4. maddesi, "Sırbistan, Kosova'nın herhangi bir uluslararası kuruluşa üyeliğine karşı çıkmayacaktır" şeklinde ifade edilmektedir. 

Daha önce Leipzig Fuarı'nda "Traduk" temsilcileriyle görüşmeler yapılmıştı. BKK direktörü, bu ağ tarafından düzenlenen ve siyasi bir yol ayrımında olan ulusal kütüphaneler hakkında konuşulan bir panele katılmıştı. Rogova-Gaxha, bu görüşmelerin bu çalışmanın sonlandırılmasında etkili olduğunu açıkladı. (Bugün) Pazartesi günü, Kosova'nın da katılacağı ilk toplantı yapılacak. Leipzig'de, ağın yıllık iki toplantısından biri olan ve bu kez Saraybosna'da düzenlenecek olan bahar toplantısı için anlaşmaya varıldı. 
Avrupa Edebiyat Ağı “Traduki”, “özellikle Güneydoğu Avrupa ve Almanca konuşulan ülkeler arasındaki işbirliğine odaklanarak Avrupa'nın edebiyat kültürlerini birbirine bağlamayı amaçlayan” uluslararası bir platformdur. 2008 yılında, Alman Federal Dışişleri Bakanlığı gibi kurumların yanı sıra çeşitli Avrupa ülkelerindeki kültür vakıfları ve kültür bakanlıklarının desteğiyle kurulmuştur. 

Orada katılım, düzenli üye veya işbirlikçi ya da gözlemci üye/ortak olarak gerçekleşebilir. Düzenli üyeler mali olarak katkıda bulunur ve karar alma süreçlerine katılırken, işbirlikçiler projelere katılır ancak daha sınırlı bir role sahiptir. 

Dolayısıyla Kosova projeler ve faaliyetlerle katılım sağlıyor, ancak yıllık planlamaya katılmıyor. "Traduk" stratejisinde oy hakkı bulunmuyor. 

Ancak Rogova-Gaxha'ya göre, bu üyelik, ne olursa olsun, Kosova edebiyatının tanıtımı için önemlidir. 

"Bu önemli çünkü Arnavut edebiyatı, yazarları destekleyen, çeviri ve yurt dışı tanıtımını sağlayan mekanizmalardan yoksun. Bu durum, iletişim köprüleri kurmak, Almanca ve 'Traduk' üyesi diğer dillerdeki eserleri güçlendirmek, yabancı yazarların Arnavutçaya çevrilme olasılığını artırmak için çok önemli. Ancak amacımız, Kosova'dan Arnavut edebiyatını Almanca konuşulan ülkelerde ve 'Traduk' üyesi ülkelerde tanıtma fırsatları yaratmaktır," diye belirtti Rogova-Gaxha. 

Ona göre, Kosova'nın kısa süre içinde tam haklara sahip bir üye olması bekleniyor ve bunun için diplomatik ve siyasi adımlar atılacak. 

O zamana kadar, bu ağa üyelik, kitapların ve yazarların siyasi çıkarların ardında sırasını beklemek zorunda kaldığı bir müzakere alanı olarak kalacaktır.