-
Çeviren: Flutura Gashi-Mehmeti
- 11 Haziran 2026 07:48
- Şurada paylaş:
ABD ve İran, Ortadoğu genelinde art arda ikinci gün karşılıklı saldırılar düzenleyerek, Nisan ayında iki ülke arasında varılan zaten kırılgan olan ateşkesi daha da sorgulanır hale getirdi.
ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), İran'ın güneyindeki askeri, gözetleme ve radar tesislerine yönelik bir dizi "kendini savunma" saldırısını tamamladığını açıkladı.
Saldırı, ABD Başkanı Donald Trump'ın ABD güçlerinin İran'a "sert" bir darbe indireceğine ve Tahran'ın savaşı nihayet sona erdirmek için "uzun zaman harcadığına" dair söz vermesinden sadece birkaç saat sonra gerçekleşti.
Buna karşılık İran, bölgedeki çeşitli ülkelerde bulunan ABD askeri varlıklarına bir dizi saldırı düzenledi.
İran devlet medyasına göre, Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri üsleri art arda ikinci gün İran ateşiyle hedef alınırken, İran İslam Devrim Muhafızları (IRGC) Ürdün'deki bir ABD komuta merkezine balistik füzeler fırlattığını açıkladı.
Ayrıca
ABD'nin Umman Körfezi'ne düzenlediği saldırılarda üç Hintli öldü.
Bahreyn İçişleri Bakanlığı, gece boyunca hava saldırısı sirenlerinin devreye alındığını açıklarken, Kuveyt ordusu da Platform X üzerinden hava savunma sistemlerinin "düşman hava hedeflerini" engellediğini duyurdu.
Kuveyt, İran saldırıları nedeniyle hava sahasını geçici olarak kapattığını açıkladı.
Son gerilimde, İran devlet medyasına göre, Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı'ndan geçen iki petrol tankerini vurduğunu da açıkladı.
Bu açıklama, İran devlet medyasının Hürmüz Boğazı'nın "her türlü gemiye tamamen kapatıldığını" bildirmesinin ardından geldi. Ancak CENTCOM, "ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'na giriş ve çıkışlarının devam ettiğini" belirtti.
Deniz koridorunun kapatılması ve gemilere yönelik iddia edilen saldırının duyurulmasının ardından petrol fiyatları anında yükseldi.
Ayrıca
ABD, İran'a yeni saldırılar düzenledi, Trump nükleer tesisleri vurma uyarısında bulundu.
Küresel piyasa standardı olarak kabul edilen Brent ham petrolünün fiyatı, yaklaşık %2'lik bir artışın ardından varil başına 95 dolar civarına yükseldi.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran'a bir anlaşmaya varması için fırsat verildiğini ancak bunu değerlendirmediğini belirterek, bombaların ülkedeki "kilit tesisleri hedef alacağını" söyledi.
Bu arada İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran'ın "her türlü baskı ve tehdit karşısında kararlı kalacağını" açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı daha önce ABD'yi "gönderdiği çelişkili mesajlarla diplomatik süreci zedelemekle" suçlamıştı.
Nisan ayında ABD ve İran, başlangıçta iki hafta sürmesi planlanan bir ateşkes konusunda anlaştılar. O zamandan beri iki taraf, tam ölçekli bir çatışmaya geri dönmeden zaman zaman karşılıklı saldırılarda bulundular.
Ayrıca
Arabulucular ABD-İran arasında 10 günlük ateşkes çağrısında bulundu.
Ancak, Washington ve Tahran arasında arabuluculuk görüşmeleri için yapılan son girişimler çıkmaza girerken, saldırılar da arttı.
Bu hafta, İran'ın sorumlu tuttuğu bir saldırıda bir ABD helikopteri düşürüldü. ABD derhal İran'a hava saldırıları başlattı. Buna karşılık, İran Devrim Muhafızları Ortadoğu'daki ABD üslerine saldırdı.
Trump, İran'a yönelik planlanan saldırıları iptal etti ve anlaşmanın sonuçlanması konusunda uyarıda bulundu.
Fotoğraf: Associated Press
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, bu gece İran'a yönelik planladığı saldırıları iptal ettiğini söyledi.
İran'la yapılan görüşmelerin en üst düzey liderliğe kadar taşındığını ve onaylandığını belirterek, iptal kararını bu şekilde aldığını söyledi.
“İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyine taşındığı ve onaylandığı gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak, bu gece İran'a yönelik saldırıları ve bombalamaları durdurdum. Görüşmeler ve nihai noktalar, ABD, İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Mısır ve diğerleri de dahil olmak üzere ilgili tüm taraflarca hem kavramsal olarak hem de ayrıntılı olarak onaylanmıştır. Bu anlaşma kesinleşene kadar deniz ablukası tam olarak yürürlükte kalacaktır. İmza töreninin zamanı ve yeri kısa süre içinde açıklanacaktır,” diye yazdı Trump “Sosyal Gerçek”te.
BM Genel Sekreteri, ABD-İran arasındaki yeni saldırılardan 'derin endişe duyduğunu' belirtti.
BBC'nin haberine göre, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD ve İran arasında yaşanan yeni saldırılar da dahil olmak üzere Orta Doğu'daki devam eden gerilimden "derinden endişe duyduğunu" belirtti.
Guterres, tarafları "ateşkesin tam olarak uygulanmasına" geri dönmeye ve sivilleri korumaya yönelik uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine saygı göstermeye çağırdı.
Sözcüsü, kendisinin ABD ve İran'ı bölgesel ve uluslararası barış için "barışçıl, kapsamlı ve kalıcı bir anlaşma için çabalarını ikiye katlamaya" çağırdığını da sözlerine ekledi.
İran ABD'yi uyardı.
BBC'nin haberine göre, üst düzey bir İranlı yetkili ABD'yi "dipsiz bir bataklığa" bulaşmaması konusunda uyardı.
İran Parlamentosu Başkanı ve aynı zamanda baş müzakereci olan Muhammed Bağher Ghalibaf, "X" adlı platformda yaptığı bir paylaşımda, "Yanlış stratejiler ve dürtüsel kararlar tüm dengeleri alt üst edecektir" diye yazdı.
Bu kararların "enerji altyapısını ve piyasalarını alt üst edebileceğini" ve "yıllarca sıkışıp kalacağınız bitmek bilmeyen bir bataklık" yaratabileceğini söyledi.
"Farklı bir İran göreceksiniz," dedi.
Bu tepki, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a "bu gece çok sert bir darbe indireceğiz" ve Harg Adası'nın kontrolünü ele geçireceğiz uyarısının ardından geldi.
Trump'ın kontrolünü ele geçireceğini söylediği Kharg Adası neden önemli?
ABD Başkanı Donald Trump geçtiğimiz günlerde Perşembe günü İran'a sert bir darbe indireceği uyarısında bulunmuş ve ayrıca ABD'nin Harg Adası'nın kontrolünü ele geçireceğini söylemişti.
Trump daha önce İran petrolünün kontrolünü ele geçirmek istediğini belirtmişti.
Perşembe günü Truth Social'da yaptığı bir paylaşımda, İran petrolüne de Venezuela petrolüne davrandığı gibi davranacağını söyledi.
Amerika Birleşik Devletleri savaşın başlarında adaya saldırmıştı.
13 Mart'ta ABD, Kharg adasına hava saldırıları düzenledi ve Trump, ABD güçlerinin oradaki tüm askeri hedefleri "tamamen imha ettiğini" açıkladı. Ancak adanın petrol altyapısına saldırılmadı.
ABD güçlerinin bir noktada adanın kontrolünü ele geçirmeye çalışıp çalışmayacağı konusunda uzun zamandır spekülasyonlar yapılıyor.
Güvenlik analisti Mikey Kay'e göre, adanın ele geçirilmesi İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) ana ekonomik kaynağını fiilen kesecek ve savaşın sürdürülme kabiliyetini etkileyecektir.
Adanın kontrolü, İran'ın petrol ihracatını engelleyebilir ve ABD'nin İran topraklarına yönelik askeri saldırıları için bir platform görevi görebilir.
ABD, adayı İran'ı Hürmüz Boğazı'nı açık tutmaya zorlamak için bir baskı aracı olarak da kullanabilir.
Harg Adası İran için neden önemli?
Kharg, İran kıyılarından yaklaşık 24 kilometre uzaklıkta bulunan küçük, kayalık bir adadır.
İran'ın ham petrolünün yaklaşık %90'ı, ülkenin ana karasından boru hatlarıyla taşınan petrolün bu adadaki petrol terminali üzerinden ihraç ediliyor.
Günde 2 milyon varile kadar ham petrol taşıma kapasitesine sahip dev petrol tankerleri, petrol yüklemek için adanın uzun iskelelerine yanaşabiliyor.
Daha sonra Basra Körfezi'nden geçerek Hürmüz Boğazı'ndan Çin'e doğru yol alırlar; Çin, İran petrolünün başlıca alıcısıdır.
Ada, İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) için çok önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır.
Trump, İran'a "sert bir şekilde karşılık vereceği" ve Harg Adası'nı da ele geçireceği konusunda uyarıda bulundu.
Fotoğraf: Associated Press
ABD Başkanı Donald Trump Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD'nin bu gece İran'a "çok sert" bir darbe indireceği uyarısında bulundu.
Truth Social'da yayınlanan bir gönderide, ABD ve İran arasında iki gün üst üste yaşanan saldırıların ardından Trump, tıpkı Venezuela'da yaptığı gibi ABD'nin İran'ın petrol altyapısının tam kontrolünü ele geçireceğini de söyledi.
"Amerika Birleşik Devletleri bu gece İran'a (donanması, hava kuvvetleri, radarı, uçaksavar silahları ve diğer tüm savunma biçimleri ile saldırı gücünün büyük bir kısmı yok olmuş durumda) çok sert bir darbe indirecek. Çok uzak olmayan bir gelecekte, Kharg Adası'nı ve diğer petrol altyapı noktalarını ele geçireceğiz ve tıpkı Venezuela'da yaptığımız gibi, petrol ve doğalgaz piyasalarının tam kontrolünü ele alacağız; bu hem Venezuela hem de Amerika Birleşik Devletleri için harika sonuçlar veriyor," diye yazdı Trump.
ABD, Umman Körfezi'nde üçüncü gemiye yapılan saldırıyı doğruladı.
ABD, Gine-Bissau bayraklı Jalveer gemisine yönelik saldırıyı gerçekleştirdiğini doğruladı.
Merkez Komutanlığı (Centcom), geminin Umman Körfezi üzerinden İran petrolü taşımaya çalışarak "ablukayı ihlal ettiğini" söyledi.
Centcom'a göre, bu hafta o bölgede ABD güçleri tarafından vurulan üçüncü gemi oldu; daha önce Marivex ve Settebello gemilerine de saldırılar düzenlenmişti.
ABD ve İran arasındaki gerilim, karşılıklı saldırıların yeniden başlaması nedeniyle bu hafta arttı.
ABD Başkanı Donald Trump Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran'ın "anlaşma yapmak için çok uzun süre beklediğini" ve ABD'nin İran'a saldırmak zorunda kalacağını söyledi.
ABD'nin Umman Körfezi'ne düzenlediği saldırılarda üç Hintli öldü.
Hindistan federal bakanı Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD ordusunun Umman Körfezi'nde bir petrol tankerine saldırmasının ardından kayıp oldukları bildirilen üç Hintli denizcinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
Palau bayraklı MT Settebello tankerine Çarşamba günü ABD ordusu tarafından "ABD güçlerinin emirlerine uymadığı" gerekçesiyle saldırı düzenlendi. Gemide 24 Hintli mürettebat üyesi bulunuyordu ve bunlardan 21'i kurtarıldı.
Hindistan Denizcilik Bakanı Sarbananda Sonowal, X Network'te yaptığı bir paylaşımda olayı "son derece talihsiz" olarak nitelendirerek, üç denizcinin cesetlerinin kısa süre içinde Hindistan'a iade edileceğini belirtti.
Çarşamba günü gerçekleşen saldırının ardından Hindistan hükümeti, Yeni Delhi'deki ABD misyonunun başkan yardımcısını Dışişleri Bakanlığı'na çağırdı.
ABD ordusu, "Settebello" gemisinin "İran'dan petrol taşımaya çalışarak" ABD ablukasını ihlal ettiğini iddia etti.
X adlı platformda yayınlanan bir gönderide, ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), mürettebatın "verilen talimatlara defalarca uymaması" sonucu uçağın gemiye çarptığını belirtti.
Bu, bu hafta ABD tarafından saldırıya uğrayan ikinci Hint mürettebatlı gemi. CENTCOM'a göre, Pazartesi günü ABD güçleri, ABD talimatlarına uymadığı gerekçesiyle Umman Körfezi'nde Palau bayraklı ve Hindistan mürettebatlı Marivex petrol tankerine saldırdı.
Hindistan yetkilileri, Marivex gemisinin 24 mürettebat üyesinin tamamının Umman ordusu tarafından kurtarıldığını açıkladı.
ABD ordusu, resmi Tahran'ın savaş öncesinde dünyanın petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık %20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasının ardından İran limanlarına erişimi engelledi.
Centcom'a göre, ABD kuvvetleri 13 Nisan'da başlayan ablukadan bu yana sekiz gemiyi etkisiz hale getirdi ve 134 geminin rotasını değiştirdi.
Hindistan hükümeti ise bu arada "bölgedeki ticari ulaşım araçlarına ve sivil altyapıya yönelik saldırıların durdurulması gerektiğini" belirtti.
Bu arada, İran ve ABD arasındaki gerilimde herhangi bir azalma belirtisi görülmüyor. İki ülke Perşembe günü de art arda ikinci gün karşılıklı saldırılar düzenleyerek Nisan ayında varılan kırılgan ateşkes üzerindeki baskıyı artırdı.
Çarşamba günü ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'ın barış anlaşmasını imzalamakta çok uzun süre geciktiğini ve "Amerikalıları aptal yerine koyduğunu" söyleyerek İran'a "sert bir şekilde" karşılık vereceği tehdidinde bulundu.
