DÜNYA

Ukraynalılar Batı'nın isteksizliğinin bedelini ödüyor

Batılı ülkeler Ukrayna'ya çok ihtiyaç duyulan silah ve mühimmatı göndermekte isteksiz davranırken, Rusya hava gücü ve topçu avantajını kullanarak ülkenin doğusunda hızla ilerliyor.

(Gardiyan) Rusya'nın savaş uçağı, bu ay Ukrayna güçleri tarafından terk edilen bir Ukrayna şehri olan Avdiivka üzerinde uçtu. Yeni doğu cephesinde birkaç kez görüldü. Daha sonra Maryna Haivoronska'nın Novoselivka Persha köyünde kaldığı yerden çok da uzak olmayan bir yere bomba attı.

"Uçağın uçtuğunu gördüm. Saat sabah 9:30'du. Bomba benden 500 metre uzağa düştü. Yere düştüm. Bacaklarım hâlâ titriyor", diye itiraf etti Haivoronska.

Avdiivka'nın ele geçirilmesinden bu yana Rus kuvvetleri hızla ilerliyor. Bu hafta başında Haivoronska'nın belediye başkanı olduğu Novoselivka yakınlarında iki yerleşim birimini işgal ettiler. Taktikleri vahşice etkili oldu. Önce savaş uçakları bölgeyi bombalıyor. Ardından zırhlı araçlar kullanan Rus muharebe grupları Ukrayna'nın yeni ve savunmasız mevzilerine saldırıyor.

Topyekün işgali başlattıktan iki yıl sonra Rusya, doğuda stratejik avantaj elde etmeye çok yaklaştı. Bu, birçok tarlanın, uzun otların ve piramit şeklindeki tepelerin bulunduğu kırsal bir ortamda gerçekleşiyor. Ukrayna güçleri, Humvee askeri araçlarının tozlu köy yollarında bir aşağı bir yukarı dolaşmasını sağlıyor. Ancak gökyüzünde tehditkar bir şekilde devriye gezen ve arkalarında beyaz duman izleri bırakan Rus jetlerine karşı başka seçenekleri yok.

Buna rağmen Ukrayna birlikleri teslim olmadı. Birkaç gün içinde 10 düşman saldırı uçağını düşürdüler. Ancak genellikle işgal altındaki Donetsk şehri üzerindeki askeri mevzilere giden Rus savaş uçaklarını takip etmelerini sağlayacak hava savunma sistemlerine sahip değiller. Ukraynalıların çok az topçusu var, öte yandan Rusların çok topu var. Roketlerin ardı ardına gelen yıldırımları andıran sesi, Ukrayna cephesinden pek uzakta duyulmuyor.

Okul yoluna düşen ağır bomba iki katlı özel bir evi tahrip etti. Mucizevi bir şekilde içindeki aile Alyona Movchani ve iki çocuğu bu saldırıdan sağ kurtuldu. Köy daha önce vurulmuştu. 2023'te bir roket ana meydanı yerle bir etti ve Sovyet savaş anıtı ve yaralı bir askerin heykeli dışında her şeyi yok etti. Bu saldırıda iki kişi hayatını kaybetti. Bir diğeri kalp krizinden öldü.

Yardım bağımlılığı

Bölge sakinleri, ABD'li Cumhuriyetçilerin Ukrayna'ya göndereceği 61 milyar dolarlık paketin bloke edilmesi durumunda kilometrelerce uzağa gidip gitmeme konusunda itiraz edilen kararların kendileri için hayati önem taşıdığını söyledi. Evleri ve toplulukları Rus saldırıları tarafından yutuluyor.

Haivoronska, "Diz çöküp ABD ve İngiltere'ye yardım için yalvardık" dedi. "Ben Avdiivkalıyım. Şehrin ayakta kalabileceğine inanıyordum. Adamlarımızın yeterli uçağı ya da mühimmatı olmadığı için kaybettik."

Bazı sakinler, Rusların 10 kilometre uzakta olmasına ve giderek yaklaşmasına rağmen ayrılmaya isteksiz. Belediye başkanı köyde sadece 18 kişinin kaldığını söyledi. Orada ne elektrik ne de doğalgaz var. Köyün dükkanı bu hafta kapalı. Diskotek, anaokulu ve tıp merkezi uzun zaman önce kapatıldı. Komşu köy Zhelanne'de ise yaklaşık 454 kişi hâlâ barınıyor. Salı günü köy okuluna insani yardım ulaştırıldı. Moskova binayı üç kez bombalayarak cephenin bir kısmını tahrip etti.

"Hazır bir çantam var. Ama nereye gitmem gerekiyor?” 63 yaşındaki Liubov Hryhorivna kendi kendine sordu. "Param yok. Emekli maaşları küçük. Ülkemi seviyorum ve buradan ayrılmak istemiyorum." Peki Donetsk bölgesinin Rus rejimi altında olmayan kısımlarını "kurtarma" sözü veren Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında ne düşünüyordu? "Putin 2014'te Donetsk'le başladı. Şimdi her şeyi istiyor. İktidara olan iştahı arttı. O bizim düşmanımızdır" dedi. Ukrayna bu savaşı kazanabilir mi? "Bilmiyorum" diye yanıtladı.

Hryhorivna bir gaz tüpü, bir güneş lambası ve bir battaniye topladı. Bir roketin mülküne isabet etmesi ve evin pencerelerinin parçalanmasının ardından, kocasının vefat eden ebeveynlerine ait olan bir dairede yaşadığını söyledi. "Torunlarımı görecek kadar yaşamak isterim" dedi.

Yardım alan 30 kişiden biri Rusya'yı desteklediğini söyledi. Anatolii Anatoliiovychi "Barışa inanıyorum" dedi ve "Rusya'nın bu savaşı kazanacağını" öngördü.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron bu hafta, ABD Kongresi'ndeki yardım paketinin bloke edilmesinden endişe duyarak Ukrayna'ya destek için acil zirve çağrısında bulundu. Katılımcılar Ukrayna'yı desteklemek için daha fazlasının yapılması gerektiği konusunda anlaştılar. Ancak Avrupa Birliği, Kiev'e bir milyon top mermisi verme sözünü yerine getiremedi. Silahların, tankların, hava savunma sistemlerinin ve uzun menzilli topların teslimatı genellikle çok geç ve ancak uyarılardan sonra gerçekleşti.

Bu arada Ukrayna birlikleri, Rusya'nın daha fazla ilerleyişini engellemek için aceleyle yeni bir müstahkem hat inşa etti. Tonenke, Orlivka ve Berdychi köyleri arasında uzanır. Hendekler ve su kaynakları var. Ancak Avdiivka sanayi bölgesindeki artık terk edilmiş sığınaklar ve buradaki büyük fabrikadan daha az koruma sağlıyorlar. Bunlar, Ukrayna savaş birimlerinin on yıl boyunca Rusya'ya ve onun vekillerine karşı koymasına yardımcı oldu. Ukrayna'nın yeni savunması işe yarayacak mı? Novoselivka, Zhelannen ve Avdiivka'nın batısındaki diğer köyleri içeren Ocheretynsk askeri bölgesinin başkanı Mykola Kovalenko, "İyimserim" dedi. "Silahlı kuvvetlerimize inanıyorum. Bakın Avdiivka'yı Rus işgalinden ne kadar süre uzak tuttular. Bizim tarafımızdaki sorun silah eksikliğidir. Hava gücü olmasaydı Rusya şehri ele geçiremezdi. Uçaklar ordumuz için berbattır" diye açıkladı. "Askerlerimiz kahramandır. Rusya'yı ve askeri güçlerini durdurmak kolay değil".

Bunun kanıtları yakınlarda görülebilir. "FAB" olarak bilinen 500 kilogram ağırlığındaki Rus uçak bombası, bir dükkânı ve bir beyaz evi yerle bir etmişti. Yangınlar binaları yakıyordu. Dünya sıcaktı. Patlama, bir meyve bahçesini kararmış kütüklerden oluşan çorak bir araziye dönüştürmüştü. Enkazın ortasında gerçeküstü bir çay evi vardı. Camlar eritildi ve karbonlaştırıldı. Patlama çatı kiremitlerini sökerek ahşap çerçeveli çerçeveyi açığa çıkarmıştı.

Resim
"Avdiivka'dan Yararlı İnsanlar" örgütünün kurucusu Sasha Semiletov (solda) ve Valerii Yevsiukov, Jelanne'ye yardım ulaştırırken. Fotoğraf: The Guardian.

Çarşamba günü sabah 6'da Rusya başka bir hava saldırısı başlattı. Sokakta yürüyen 30 yaşındaki kadın ise yaralandı. Zelanne'ın merkezindeki evlerin çoğu yıkıldı. Aynı gün Novoselivka'ya atılan bir bomba 62 metre genişliğinde bir krater oluşturdu. Ukrayna güçlerinin başka bir Rus saldırısını engellediği Pokrovsk ve Kurakhove kentlerine daha fazla hava saldırısı düzenlendi.

Yetkililer bu bölgedeki tüm çocukların tahliyesini talep etti. Orada en az 1,500 Ukraynalı yetişkin kalıyor. Çoğu yaşlı adamdır. Gönüllüler onlara malzeme getiriyor. Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), acil tıbbi kutularla dolu bir kamyon getirdi. Gaz tüpleri, 2022 yılında Sasha Semiletov tarafından kurulan ve New York merkezli "Razom" kuruluşu tarafından finanse edilen bir yardım kuruluşu olan "Avdiivka'dan Yararlı İnsanlar" tarafından getirildi.

Semiletov daha önce bir zamanlar evi olan Avdiivka'ya düzenli teslimatlar yapıyordu. Seyahat, Rusların büyük bir tank saldırısı başlattığı Ekim ayından bu yana giderek daha tehlikeli hale gelmişti. Ukrayna'nın kontrolü altındaki tek yolu kapatmakla tehdit ederek üç taraftan girmişlerdi. Aynı ay, insansız hava aracı kullanan bir Rus askeri Semiletov'un minibüsünü fark etti. Drone, aracını takip ederek onu yakaladı ve mermiyle aracın tavanında delik açtı.

"Bir patlama oldu ve duman kokusu aldık ama durmadık. Şehre vardığımızda dronun bize çarptığını anladık. Harika bir andı. 'Ne oluyor be? Hala hayattayız'' diye itiraf etti. "Şansımıza gülümsedik."

Drone bir el bombası taşıyordu. Şans eseri mermi Semiletov ve yolcularına isabet etmedi. Salı günü, zeytin renginde bir Daewoo Lanos arabasıyla, Avdiivka fabrikasının bacalarının uzaktan görülebildiği açık arazide hızla Zhelanne'ye gitti. Bu şehirdeki durumun nasıl kötüleştiğini hatırlıyor. Rusya'da önce idari yapılar, ardından çok katlı binalar işaretlendi. Geçen yaz yiyecek dağıtılan 6 numaralı okul yandı. Mühendis olarak çalıştığı fabrikanın askeri uçaklarla vurulduğunu görmüştü.

"Siyah mantar şeklindeki bulutların oluştuğunu görebiliyordunuz. "Rusya iki ay içinde 1,200 'FAB' bombası attı" dedi. "Üç Avrupa ülkesinin vaat ettiği F-16'lar bu şehirde fark yaratabilirdi. Ama hiç gelmediler."

Arıza

Zhelanne şimdi Batı'nın kolektif isteksizliğinin bedelini ödüyor. Berlin'in kafası karışıkken ve Washington iç çekişmelerle uğraşırken, Moskova amansızca ilerledi. Fabrikaları gece gündüz mühimmat üretiyor. Kremlin totaliter müttefiklerle çalışıyor. Pyongyang'dan mermiler ve balistik füzeler, Tahran'dan ise kamikaze insansız hava araçları aldı.

Donald Trump da gölgede bekliyor. Onun ABD başkanı olarak dönüşü Kiev'i daha da zayıflatabilir ve Ukrayna topraklarının kaybını hızlandırabilir.

Ukraynalı yetkililer son zamanlarda eklenen engellere göğüs geriyorlar. Eski Savunma Bakan Yardımcısı Hanna Maliar, Rusya'nın Ukrayna'nın doğu kesiminde beş farklı yönden ilerlemeye çalıştığını söyledi. Ona göre Rusya şu ana kadar yalnızca "yerel zaferler" elde etti. Rus generaller, Donetsk bölgesinin tamamının işgal edilmesi için "sekiz kez" emir verdi; bu, ulaşılması imkansız bir hedef. "Kuşkusuz tekrar deneyecekler" dedi. "Düşman da ağır kayıplar verdi."

Zhelanne'de köylüler, bu sonuç giderek imkansız ve uzak görünse de Ukrayna'nın zaferine inanmaya devam edeceklerini söylediler. "Avdiivka'dan Faydalı İnsanlar" gönüllüsü Valeriiy Yevsiukov, Rus saldırı gruplarının hızla bölgedeki daha fazla köyü işgal edebileceğini itiraf etti. Ancak Rusya'nın iyi savunulan doğu kentleri Kramatorski ve Slovianski gibi gelişmiş şehir merkezlerinde ilerlemekte sorun yaşayacağını söyledi.

Bu arada durmamak niyetindedir. "Ağlamanın bir anlamı yok. Ölümden sonraki hayata inanmıyorum" dedi. "Sasha Semiletovi ve ben yararlı bir şey yapıyoruz. Birlikte dört elimiz ve iki başımız var. Yardım etmek için mümkün olan her şeyi yapacağız."

Çeviren: Latra Gashi