-
Од:
Аугустин Палокај
- 29. септембар 2026. 19:35
- Учешће у:
Përderisa për Malin e Zi dhe Shqipërinë synohet përmbyllja e suksesshme e negociatave të anëtarësimit, pasi këto dy vende kanë avancuar më së shumti, për vendet tjera synohet një fazë kalimtare gjatë së cilës do të ndiqej synimi i integrimit gradual në ato fusha ku do t’i përmbushnin kriteret pa pasur nevojë për të pritur anëtarësimin formal në Bashkimin Evropian
Komisioni Evropian javën që vjen, më saktësisht më 6 tetor, do të miratojë një raport për politikën e zgjerimit ku do të bëjë një analizë të gjerë dhe precize të këtij procesi të rëndësishëm dhe sfidave që ka për BE-në, por edhe të japë disa rekomandime për hapat që duhet të ndërmerren për ta bërë zgjerimin me sukses të dyanshëm.
Sipas propozimeve të komisionit të cilat do t’i prezantohen BE-së për vendet e reja anëtare do të vendosen disa kufizime, së paku në një fazë të kufizuar kohore. Kjo do të përfshinte përkohësisht edhe mohimin e së drejtës së vetos e në raste ekstreme, nëse do të ketë dëshmi se vendi i ri anëtar nuk i respekton vlerat themelore të BE-së, do të mund të çonte edhe deri te heqja e të drejtës së votës.
У случајевима када нова земља чланица не би имала могућност да искористи право вета, Савет би уложио максималне напоре да се позабави сваким виталним националним интересом те земље.
BE-ja shpesh në të kaluarën ka pasur raste kur vendimet janë bllokuar vetëm nga një shtet anëtar. Kjo ka ndodhur edhe në rastet e sanksioneve ndaj ndonjë shteti apo në çështjet tjera të politikës së jashtme.
Përderisa do të mohohej përkohësisht e të drejtat e vetos për vendet e reja anëtare, Komisioni propozon që të zgjerohet fusha e vendimmarrjes me shumicë të kualifikuar në përgjithësi që do të hiqte të drejtën e vetos edhe për vendet e tashme anëtare. Kjo do ta bënte BE-në më të aftë për të vepruar ndërkohë që nuk do të prekte traktatet themelore të bllokut. Për ndryshimin e traktateve është i nevojshëm pajtimi i të gjitha vendeve anëtare dhe pastaj ratifikimi i këtyre ndryshimeve në Parlamentet e secilit vend, diçka që është bërë shumë joreale.
Такозване „заштитне клаузуле“ о којима би ЕУ такође одлучивала у финансијској, институционалној, заједничком тржишту, унутрашњим пословима и неколико других области. Али оне не би биле исте за сваку нову државу чланицу јер би, према предлогу Европске комисије, биле осмишљене посебно за сваког кандидата, узимајући у обзир њихове специфичности.
Црна Гора ће изгледа бити прва нова држава чланица у будућности. Она неће представљати никакав изазов за ЕУ ни у ком погледу. За грађанина ЕУ, приступање Црне Горе би коштало мање од 1 евра годишње. Али ствари би биле веома другачије са другим земљама, посебно ако би Украјина била следећа.
Европска комисија сматра да би једна практична промена требало да буде прелазак на гласање квалификованом већином уместо једногласности. Комисија чак сматра да је чак и сада, према Уговору, консензус потребан само за пријем нове државе чланице, док Савет у пракси користи консензус у сваком кораку, укључујући отварање и затварање поглавља. Ово, сматра Европска комисија, могло би се променити одлуком Савета без потребе за изменама уговора ЕУ.
Очекује се да ће Европска комисија предложити прелазак са консензуса на гласање квалификованом већином у процесу преговора о приступању у међуфазама, уз одржавање консензуса за коначну одлуку. Такође ће се од нових земаља чланица захтевати да се обавежу да неће користити своје право вета у даљем проширењу.
Док је циљ да Црна Гора и Албанија успешно заврше преговоре о приступању, јер су ове две земље највише напредовале, за остале земље је предвиђена прелазна фаза, током које би се тежило ка постепеној интеграцији у оним областима где би испуњавале критеријуме, без чекања на формално чланство у Европској унији.
„Не постоји јединствени модел постепене интеграције. Најприкладнији пут зависи од нивоа припремљености сваке земље у процесу преговора о приступању и сектора у којем би рано учешће донело користи. За Црну Гору и Албанију, које су добро напредовале у процесу приступања, приоритет остаје успешан завршетак преговора. За остале земље кандидате, постепена интеграција нуди ранија средства за унапређење економске конвергенције, јачање политичке сарадње и остваривање опипљивих користи уз континуиране реформе“, наводи се у нацрту.
Дакле, чак ни постепена интеграција неће бити безусловна и не замењује формално чланство у ЕУ у будућности.
Лидери ЕУ ће разматрати овај предлог на самиту у Бриселу 15. октобра, док ће пакет проширења и извештаји о напретку за земље кандидате и Косово, које је једина земља која није кандидат у овом процесу, бити одобрени и објављени крајем октобра.