-
Од:
Схабан Макхаррај
- 13. август 2026. 11:00
- Учешће у:
Ministria e Kulturës ka hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente për komunitetin lokal si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë e dikurshëm. Në mars të këtij viti projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve
Shtëpia e Kulturës në Runik të Skenderajt tashmë është një hap më afër restaurimit dhe funksionalizmit. Ministria e Kulturës ka hapur tenderin me peshë financiare prej 800 mijë eurosh për restaurimin e këtij monumenti që i ka shpëtuar rrafshimit. Sipas projektit, ndërtesa që dikur shërbente si Shtëpi e Kulturës, do të shndërrohet në qendër kulturore me potencial për t’i kaluar kufijtë lokalë.
“Restaurimi i Shtëpisë së Kulturës në Runik – Faza e parë”, mban titullin thirrja e hapur nga Ministria e Kulturës e në të cilën kompanitë e interesuara do të kenë mundësi të aplikojnë deri më 22 shtator.
Në mars të këtij viti projekti për restaurimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik të Skenderajt qe miratuar përfundimisht. Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve kishte miratuar projektin e detajuar për ndërhyrje në këtë monument. Pas krejt telasheve dhe insistimit të Komunës së Skenderajt që ta bëjë rrafsh me tokë, tash me hapjen e tenderit pritet që të zgjidhet kompania që do të implementojë fazën e parë.
“Në muajin mars të këtij viti, projekti i detajuar është aprovuar nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve. Pas këtij aprovimi, kemi qenë në pritje të miratimit të buxhetit nga Qeveria. Megjithatë, meqë nuk është aprovuar buxheti i plotë për projektin, procesi i pritjes ka zgjatur më shumë, deri në momentin kur është vendosur që projekti të ndahet në dy faza”, ka thënë të mërkurën Lendita Idrizi, menaxhere e fondacionit “Hajde” që ka administruar me konkursin e projektit. Ajo ka thënë se si Fondacion, janë shumë të lumtur për hapjen e mundësisë së ofertimit për ndërtimin e Shtëpisë së Kulturës në Runik.
“Konsiderojmë se ky është një hap i madh dhe i rëndësishëm, jo vetëm për qytetarët e Runikut, por edhe për të gjithë Kosovën. Natyrisht, entuziazmi i madh për këtë projekt na bën të dëshirojmë që përfundimi i tij të jetë sa më i shpejtë”, ka thënë Idrizi. Fondacioni “Hajde” është themeluar nga artisti Petrit Halilaj i cili tashmë është artisti shqiptar i artit bashkëkohor me më së shumti nam në botë.
Halilaj që ia ka dërguar muzeve më prestigjiozë në botë rrëfimet e Runikut, në mars kishte thënë se Shtëpisë së Kulturës po ia kthejnë perdet e kuqe.
“Perdet e kuqe të skenës së Shtëpisë së Kulturës, që dikur hapeshin për këngë, teatër, tregime dhe ëndrra. Sot jemi edhe një hap më afër që ato të hapen përsëri. Dhe bashkë me to, të tregojmë kush jemi ne dhe sa të mëdha janë ëndrrat tona”, kishte thënë Halilaj, i lindur në Runik.
такође
Косово Петрита Халилаја постаје опера вечности у Берлину
Fondacioni “Hajde” kishte marrë përsipër që të zhvillojë procedurën e projektimit dhe rifunksionalizimit të Shtëpisë së Kulturës. Projekti ideor i realizuar nga “Ars Atelie” është prezantuar në gushtin e vitit 2024.
Жири, који су чинили социолог Доњете Мурати, архитекткиња Флорина Јерлиу и архитекта Јирген Мајер, оценио је концептуални пројекат „Ars Atelie“ као најбољи, а други је био пројекат „Dieform-а“. Када је представљен победнички пројекат, жири је, између осталог, оценио да „предлог поштује колективно сећање и оригиналну историјску структуру која је остала од Дома културе Руник, допуњујући је новим димензијама које олакшавају савремене начине интеракције“.
Током југословенског периода, Дом културе у Рунику је функционисао као библиотека са 7.000 књига, позориште и пољопривредна задруга. Био је активан до 90-их, када је зграда затворена. Током рата је лишен свог садржаја. Био је заборављен све до 2018. године, када га је светски познати уметник Петрит Халилај оживео на неколико дана уметничким пројектом „Шкрепетиме“. Убрзо након тога, држава се сетила да га узме под заштиту као заштићени објекат културне баштине. Сада га чека ново поглавље: оживљавање као споменика заједно са сећањима и потенцијалом у садашњости.
Али последњих година споменик се суочио са две агресије од стране општине Скендерај.
такође
Светска награда – признање за изузетну уметност Петрита Халилаја
У мају 2025. године, тешка грађевинска опрема је опколила Дом културе. Бетонска плоча је такође постављена веома близу овог споменика. Све је то урађено без дозволе институција културне баштине, иако Дом културе ужива статус споменика скоро осам година. Био је то пројекат општине Скендерај за комплекс просторија и уређење јавног простора у том подручју. КОХА је одмах пријавила овај случај, а већ следећег дана Инспекторат културне баштине је обуставио радове.
Paraprakisht në korrikun e vitit 2023 Komuna e Skenderajt në emër të transformimit të zonës kishte nisur shembjen e ndërtesës. Kishte qenë artisti Petrit Halilaj në emër të fondacionit “Hajde”, që asokohe kishte zhvilluar takime me autoritetet qendrore dhe lokale. Kishte ndërmjetësuar që Shtëpia e Kulturës në Runik të jetë një qendër kulturore. Dhe ia kishte arritur. Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, dhe kryetari i Komunës së Skenderajt, Fadil Nura, do të nënshkruanin marrëveshje për bashkëfinancim të projektit. Por kanë qenë qasjet e kundërta për monumentin që kishin përplasur Komunën me Ministrinë. E para ia mësyu me ekskavator kur i kishin mbetur dhjetë ditë që ta shënonte pesëvjetorin si monument, në korrikun e 2023-tës. Asokohe e prerë kishte qenë Ministria e Kulturës në reagim. Kishte konfirmuar se po bëhej fjalë për ndërhyrje të jashtëligjshme, njësoj siç kishte bërë edhe Qendra Rajonale e Trashëgimisë Kulturore e Mitrovicës. Sipas Memorandumit të atëhershëm ndërinstitucional shuma që do të investohet shkon në 850 mijë euro.
