Dokumentari “Film di Stato” (“Film i Shtetit”) nën regji të Roland Sejkos, është përzgjedhur nga Shqipëria si kandidat për çmimet “Oscar” 2027, në kategorinë e filmit më të mirë ndërkombëtar.
Filmi, i realizuar mbi bazën e një pasurie të gjerë materialesh arkivore, sjell përmes imazheve të kohës një rrëfim mbi Shqipërinë gjatë periudhës së regjimit komunist dhe mënyrën se si propaganda shtetërore ndërtoi dhe përcolli imazhin e vendit.
“Film i Shtetit” i jep një rol qendror dokumenteve filmike dhe fotografike të prodhuara nga vetë strukturat shtetërore, duke i rikthyer ato në një kontekst të ri historik dhe duke ndërtuar një rrëfim mbi marrëdhënien mes propagandës, pushtetit dhe kujtesës.
Roland Sejko, regjisor dhe studiues i arkivave audiovizive, është autor i disa dokumentarëve që trajtojnë historinë shqiptare përmes materialeve arkivore. Puna e tij është përqendruar veçanërisht në dokumentimin dhe rivlerësimin e trashëgimisë filmike shqiptare.
Përzgjedhja e filmit si kandidaturë shqiptare e vendos “Filmin e Shtetit” në procesin ndërkombëtar të përzgjedhjes për edicionin e 98-të të çmimeve “Oscar”, që do të kulmojë me ceremoninë e ndarjes së çmimeve në vitin 2027.
Kandidaturat e paraqitura nga vendet përkatëse do t’i nënshtrohen procesit të përzgjedhjes nga Akademia Amerikane e Arteve dhe Shkencave të Filmit, e cila më pas do të përcaktojë filmat që do të vijojnë në fazat e mëtejshme të garës.
Косово ће имати две шансе да буде номиновано за највећу награду у кинематографији. „Дуа“ у режији Блерте Башоли и „Срам и новац“ у режији Висара Морине су два филма која циљају на „Оскара“. Први је званични кандидат земље, други је директно добио трофеј на „Санденс филмском фестивалу“ и то са променом правила доделе „Оскара“.
Për filmin “Dua”, në korrikun e sivjetmë, ka qenë Komiteti Përzgjedhës i QKK-së – në përbërje të Kaltrina Krasniqit, kryesuese, Antoneta Kastratit, Ilir Hasanajt, Tristan Halilajt, Vullnet Sanajës – ai që ka marrë vendimin.
“Komiteti përzgjedhës e vlerësoi si veçanërisht të guximshme zgjedhjen artistike për ta rrëfyer një histori kaq komplekse përmes këndvështrimit të një të miture. Personazhi i Duas, i interpretuar me pjekuri të jashtëzakonshme nga Pinea Matoshi, sjell një performancë autentike, të besueshme dhe emocionalisht përmbajtjesore. Përmes vizionit të saj autorial, Blerta Basholli ndërton një rrëfim të ndjerë, që trajton sinqertë një periudhë të rëndësishme të historisë së Kosovës. Duke ndërthurur një perspektivë intime me temat universale të identitetit, traumës dhe rezistencës, ‘Dua’ dëshmon potencial të qartë për të rezonuar me audienca dhe juri ndërkombëtare. Andaj, Komiteti vendos unanimisht që ‘Dua’ të jetë propozimi i Kosovës për edicionin e 99-të të çmimeve ‘Oscar’”, shkruhej në njoftim. Kosova ka pasur një shkëputje trevjeçare me propozime për “Oscar” dhe një gjë e tillë qe cilësuar si humbje e ritmit.
Године 2023, тадашњи састав Селекционе комисије дошао је до закључка да не постоји филм који испуњава услове за кандидатуру за номинацију у међународној филмској категорији „Оскара“. Године 2024, оправдање да је КЦК имао „проблема са имејловима“ био је следећи ударац, који је означио одсуство Косова на листи земаља које су послале кандидате. Две године заредом реаговала су позната имена са Косова која се баве овом облашћу и саветовала КЦК да не поступа на овај начин. Прошле године је поново оцењено да не постоји филм који испуњава услове.
И ове године су реаговали брже. Отворили су позив 12. јуна и био је отворен две недеље.