-
Од:
Артневс
- 31. август 2026. 12:00
- Учешће у:
Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar ka njoftuar këtë javë se ka vendosur ndalim të përkohshëm të eksportit për një pikturë të Rembrandtit, që vlerësohet të kushtojë 71.7 milionë funte ose rreth 97.2 milionë dollarë.
Bëhet fjalë për veprën “Portrait of Catrina Hooghsaet” (1657) të Rembrandt van Rijnit, e cila, sipas një njoftimi, ndodhet në Mbretërinë e Bashkuar që nga mesi i shekullit XVIII. Për herë të fundit ajo është ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Cardiffit, nga viti 2016 deri më 2019.
Portreti i Rembrandtit paraqet Catrina Hooghsaetin, një grua të pasur nga komuniteti menonit i Amsterdamit të shekullit XVII, e cila jetonte e ndarë nga bashkëshorti i saj. Piktura, me përmasa rreth 124 me 94 centimetra, e paraqet Hooghsaetin në një skenë me ndriçim dramatik, të ulur dhe të veshur me rroba tradicionale, teksa shikon në distancë. Në njërën dorë mban një dantellë të bardhë, ndërsa pas saj shihet një qilim i ndërlikuar oriental, i përdorur si mbulesë tavoline, siç ishte në modë në atë periudhë.
“E realizuar në fazën e fundit të karrierës së tij, portreti i Catrina Hooghsaetit nga Rembrandti renditet ndër arritjet e tij më të shquara. Ai i përket një grupi të rrallë portretesh në përmasa të mëdha, që paraqesin figurën deri në tri të katërtat e gjatësisë, dhe dallohet për delikatesën, rafinimin dhe përfundimin e jashtëzakonshëm”, ka thënë në një deklaratë Andrew Hochhauser, i cili e ka kryesuar komitetin që kishte rekomanduar ndalimin e eksportit.
“Rembrandti i shndërron tiparet e saj relativisht të zakonshme në një imazh tërheqës bukurie, përmes ndjeshmërisë, sinqeritetit dhe depërtimit të tij të thellë psikologjik”, ka shtuar ai.
Qëllimi i ndalimit të eksportit është që vepra të mos “nxirret përgjithmonë nga vendi” dhe që një muze apo institucion britanik të ketë “mundësinë ta shpëtojë këtë kryevepër për kombin”, thuhet në njoftim. Vlera e lartë e saj e bën atë “objektin më të shtrenjtë që është shpallur ndonjëherë pasuri kombëtare”, sipas njoftimit.
“Portreti i Catrina Hooghsaetit ka qenë pjesë e jetës kulturore të Mbretërisë së Bashkuar për shekuj me radhë”, ka thënë ministrja e sapoemëruar e Arteve, Ruth Mackenzie. “Përmasat, bukuria dhe historia e kësaj kryevepre e bëjnë atë një prioritet për partnerët kulturorë, financuesit, filantropët dhe admiruesit e Rembrandtit, në mënyrë që kjo kryevepër të ruajë vendin e saj historik në Mbretërinë e Bashkuar”, ka thënë ajo më tej.
Ndalimi i eksportit do të jetë në fuqi deri më 26 dhjetor. Kjo është rekomanduar nga Komiteti për Rishikimin e Eksportit të Veprave të Artit dhe Objekteve me Interes Kulturor, i cili këshillon sekretarin e Shtetit për Kulturën, Median dhe Sportin.
Pas përfundimit të kësaj periudhe, pronarët aktualë do të kenë 15 ditë pune për të pranuar ofertat “me çmimin e rekomanduar prej 71,696,324.90 funte, plus TVSH-në prej 754,698.15 funte”, thuhet në njoftim. Pas nënshkrimit të një marrëveshjeje opsionale nga palët, mund të aktivizohet edhe një periudhë e dytë shtyrjeje, e cila do të zgjasë nëntë muaj.
Sipas njoftimit, komiteti ka konstatuar se “Portrait of Catrina Hooghsaet” përmbush tri kriteret e nevojshme për vendosjen e ndalimit të eksportit.
“Në këtë rast, piktura është vlerësuar për lidhjen e saj të fortë me historinë dhe jetën kombëtare, cilësinë e saj të jashtëzakonshme estetike dhe rëndësinë e saj për studimin e Rembrandtit dhe veprës së tij”, ka konstatuar komiteti.
“Kjo është një pikturë me rëndësi të jashtëzakonshme estetike dhe me rëndësi të jashtëzakonshme për historinë tonë kulturore. Ajo është gjithashtu me rëndësi të jashtëzakonshme për studimin e historisë së portretit, të veprës së Rembrandtit dhe të historisë së koleksionimit të veprave të tij në Britani. Kjo pikturë jashtëzakonisht e rëndësishme duhet të ruhet për kombin dhe të mbetet e ekspozuar për publikun në këtë vend”, ka thënë Hochhauser.
Sipas të dhënave nga Ministria britanike e Kulturës, piktura fillimisht ishte në pronësi të personazhit të paraqitur në të, e cila vdiq më 1685. Më pas vepra kaloi te bashkëshorti i saj i tretë, Jan Schildt, i cili vdiq më 1686. Fati i veprës për gjashtë dekadat e ardhshme mbetet i paqartë, derisa deri më 1752 ajo kishte mbërritur në Mbretërinë e Bashkuar, ku besohet se ishte blerë nga John Fane, konti i shtatë i Westmorlandit, për shtëpinë e tij “Mereworth House” në Kent.
Piktura qëndroi në familje deri në shitje më 1831, ndërsa më vonë u shit edhe dy herë në shtëpinë e ankandeve “Christie’s”, më 1846 dhe 1860.
Pas kësaj shitjeje, portreti përfundimisht kaloi në pronësi të kolonelit Edward Douglas-Pennant, baroni i parë Penrhyn i Llandegait, dhe duket se qëndroi në familjen e tij deri në një shitje private të ndërmjetësuar nga “Sotheby’s” më 2015. Shitja më e fundit, në vitin 2025, e cila nxiti vendosjen e ndalimit të eksportit, u ndërmjetësua privatisht nga “Christie’s”.
Mediat ndërkombëtare kanë raportuar për spekulime në treg se shitësja e pikturës mund të jetë Rosaline Wong, këshilltare arti me bazë në Hong-Kong, e cila është lidhur me disa prej koleksionistëve më të rëndësishëm të Kinës, përfshirë Joseph Lau dhe Henry Cheng Kar-shun, babanë e Adrian Cheng. Në vitin 2023, Wong raportohet të ketë qenë e përfshirë në shitjen e dy pikturave të Gustav Klimtit. “Christie’s” ka refuzuar të komentojë mbi identitetet e blerësve apo shitësve.
Po ashtu, mediat kanë raportuar se tregtari i veprave të mjeshtërve të vjetër, Otto Naumann, ka vlerësuar se piktura mund të ketë një vlerë reale prej rreth 150 milionë dollarësh, pra më shumë se dyfishi i vlerës së përcaktuar nga qeveria britanike.
Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar vendos rregullisht ndalime të përkohshme të eksportit për vepra të rëndësishme arti. Një nga rastet më të bujshme të kohëve të fundit është “Portrait of Omai (Mai)”, rreth vitit 1776, e Joshua Reynoldsit, për të cilën në vitin 2022 u vendos ndalim eksporti. Një vit më vonë, Galeria Kombëtare në Londër e bleu veprën së bashku me Muzeun “Getty” në Los Angeles, për 50 milionë funte ose rreth 61.9 milionë dollarë. Vepra pritet të ekspozohet muajin e ardhshëm.