Një ndryshim i mundshëm i pushtetit në Serbi pas zgjedhjeve nuk pritet të sjellë kthesë thelbësore në marrëdhëniet me Kosovën, pasi dy forcat kryesore politike në vend kanë qëndrime pothuajse identike për këtë çështje, thotë profesori nga Beogradi, Ivan Videnoviq, në një deklaratë për KDP.
Sipas tij, edhe nëse presidenti Aleksandar Vuçiq humbet pushtetin, politika e Serbisë ndaj Kosovës mund të vazhdojë të mbështetet në konceptet nacionaliste që kanë dominuar skenën politike serbe për dekada.
“Fatkeqësisht, as në këtë segment të politikës së jashtme dhe rajonale nuk mund të presim lëvizje dhe ndryshime thelbësore pas këtyre zgjedhjeve. Dy listat më të fuqishme janë binjakë politikë kur bëhet fjalë për marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës”, deklaron Videnoviq.
Ai vlerëson se as forcat që synojnë të zëvendësojnë pushtetin aktual nuk kanë paraqitur një qasje që do të shënonte shkëputje nga politikat e së kaluarës.
“Nuk ka asnjë hap përpara nga koha e Dobrica Qosiqit, Sllobodan Millosheviqit dhe pasardhësve të tyre pas vitit 2000”, thotë profesori nga Beogradi.
Një ndryshim i mundshëm: Zbehja e kërcënimit ushtarak
Megjithëse nuk pret një ndryshim strategjik të politikës ndaj Kosovës, Videnoviq sheh mundësinë që largimi i Vuçiqit nga pushteti të ndikojë në zvogëlimin e tensioneve të sigurisë.
Sipas tij, ndryshimi i qeverisjes mund të largojë, të paktën për një periudhë fillestare, rrezikun e një ndërhyrjeje ushtarake serbe në Kosovë.
“Nëse do të ndodhte ndryshimi i pushtetit, pres që, së paku në fillim, të largohej kërcënimi i drejtpërdrejtë i ndërhyrjes ushtarake të Serbisë në Kosovë, i cili prej kohësh qëndron pezull”, shprehet Videnoviq.
Ai pret gjithashtu që përfaqësuesit e Listës Studentore, e cila paraqitet si alternativë ndaj pushtetit aktual, të përdorin një gjuhë më të moderuar sesa ajo e Vuçiqit.
“Pres që retorika e bartësve të politikës së Listës Studentore të jetë më e butë se ajo e Vuçiqit”, thotë ai.
Megjithatë, sipas Videnoviqit, zbutja e retorikës nuk do të nënkuptonte domosdoshmërisht ndryshim të qëndrimeve politike për statusin e Kosovës apo për marrëdhëniet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.
Lista Studentore dhe problemi i mungesës së lidershipit
Një tjetër shqetësim që ngre profesori nga Beogradi lidhet me organizimin e brendshëm të forcës politike që synon të sfidojë pushtetin e Vuçiqit.
Sipas tij, Lista Studentore nuk ka një udhëheqës të qartë politik dhe as një strukturë të konsoliduar vendimmarrjeje që do të mundësonte identifikimin e përgjegjësisë për politikat shtetërore.
“Në këtë grupim politik nuk ekziston as lider politik dhe as mënyrë e strukturuar e vendimmarrjes dhe përgjegjësisë, kështu që mbetet e pasigurt se kush dhe para kujt do të mbante përgjegjësi për veprimet politike që ndërmerr ose nuk ndërmerr”, deklaron Videnoviq.
Kjo mungesë qartësie, sipas tij, e bën të vështirë parashikimin e mënyrës se si një qeveri e mundshme e mbështetur nga Lista Studentore do të trajtonte çështjen e Kosovës.
“Në këtë kuptim, është e vështirë të parashikohet se kush do ta merrte përsipër përgjegjësinë për t’u marrë me temën e Kosovës dhe, rrjedhimisht, të parashikohen hapat e mëtejshëm”, thekson ai.
Kosova, testi i ndryshimit politik në Serbi
Vlerësimi i Videnoviqit nxjerr në pah dallimin ndërmjet një ndryshimi të mundshëm të pushtetit në Beograd dhe ndryshimit të orientimit të politikës shtetërore ndaj Kosovës.
Sipas analizës së tij, një qeveri e re mund të sjellë një stil më pak konfrontues të komunikimit dhe të zvogëlojë rrezikun e përshkallëzimit ushtarak, por pa ndryshuar domosdoshmërisht qëndrimet themelore të Serbisë.
Për Kosovën, kjo do të nënkuptonte se largimi eventual i Vuçiqit mund të krijonte një atmosferë më pak të tensionuar në marrëdhëniet me Beogradin, por jo medoemos kushte për një përparim të rëndësishëm politik.
Në të njëjtën kohë, mungesa e një lidershipi të përcaktuar dhe e mekanizmave të qartë të përgjegjësisë brenda Listës Studentore krijon pasiguri se kush do të ishte bashkëbiseduesi i ardhshëm i Prishtinës nëse në Serbi do të ndodhte ndryshimi i pushtetit.
Për Videnoviqin, rezultati i zgjedhjeve mund të ndryshojë tonin dhe mënyrën e veprimit të Beogradit, por nuk ofron garanci për një shkëputje nga trashëgimia politike që vazhdon të përcaktojë marrëdhëniet serbo-kosovare.
Zgjedhjet e 25 tetorit, përballja ndërmjet pushtetit dhe studentëve
Deklaratat e Videnoviqit vijnë dy ditë përpara zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 25 tetorit në Serbi, në të cilat koalicioni i mbledhur rreth Partisë Përparimtare Serbe të Vuçiqit përballet edhe me Listën Studentore, të dalë nga lëvizja protestuese kundër pushtetit.
Lista Studentore, me emrin zyrtar “Studentët fitojnë”, u certifikua nga Komisioni Republikan i Zgjedhjeve më 15 shtator. Bartës i saj është profesori i Fakultetit të Mjekësisë në Novi Sad, Ilija Srdanoviq. Në zgjedhje marrin pjesë gjithsej 18 lista me 2.418 kandidatë për deputetë.
Pavarësisht rivalitetit të ashpër politik ndërmjet pushtetit dhe lëvizjes studentore, Videnoviq nuk sheh dallime të rëndësishme ndërmjet tyre në qasjen ndaj Kosovës.
Vlerësimi i tij sugjeron se një fitore e opozitës studentore mund të ndryshojë atmosferën politike në Serbi dhe mënyrën e komunikimit me fqinjët, por jo domosdoshmërisht përmbajtjen e politikës së Beogradit.
Për Prishtinën, një ndryshim i tillë mund të nënkuptojë më pak kërcënime dhe retorikë më të moderuar, ndërsa çështjet thelbësore që pengojnë normalizimin e marrëdhënieve do të vazhdonin të mbeteshin të hapura.
Në këtë kontekst, Videnoviq e sheh mungesën e strukturave të qarta vendimmarrëse të Listës Studentore si një faktor shtesë pasigurie për të ardhmen e dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
Sipas tij, pavarësisht se kush do t’i fitojë zgjedhjet, nuk ka shumë arsye për të pritur një kthesë të shpejtë në marrëdhëniet ndërmjet dy vendeve. Ndryshimi më i mundshëm, të paktën në fazën fillestare, do të ishte ulja e rrezikut të konfrontimit dhe zbutja e gjuhës politike, jo një ndryshim themelor i qëndrimit të Serbisë ndaj Kosovës.
(Shkrimi është marrë nga “kdp.mk”)