ФИФА Евро 2024 KOHA.net

Изгледа

Проблемот не е условувањето на интеграцијата со дијалог, туку неправедноста на ЕУ во нејзините оценки.

Во право се во ЕУ кога велат дека за да не се условува интеграцискиот процес со дијалог, треба да се отстапи од главните принципи во процесот на проширување. Не е тоа проблемот. Проблемот е недостатокот на непристрасност од страна на ЕУ во оценувањето на земјите од регионот. ЕУ е неправедна кон Косово и тоа е лесно да се докаже

Има 10 земји во процес на проширување на Европската унија. Девет од нив формално имаат статус на земји кандидати. Човек го нема. Косово е единствената земја не само од процесот на проширување, туку и единствената во цела Европа која аплицирала за членство во ЕУ и нема статус на земја кандидат.

Згора на тоа, апликацијата на Косово за членство во Европската унија воопшто не е разгледана, иако помина повеќе од една година од поднесувањето на ова барање. И ова има последици. Затоа што сега Косово не може формално да биде вклучено во некои чекори на некои институции на ЕУ за приближување на земјите од регионот уште пред тие да станат земји членки. На пример, Економскиот и социјален комитет на ЕУ (ЕЕСК) наскоро ќе прими членови од земјите кандидати, со што ќе стане првата институција на ЕУ што ќе го стори тоа. Значи, членовите од земјите кандидати ќе учествуваат во работата на оваа институција на ЕУ подеднакво со оние од земјите членки, само што нема да имаат можност да гласаат. Но Косово нема да биде дел од ова. Затоа што формално Косово не е земја кандидат.

Има многу причини Косово, не само владата, туку и целиот политички и општествен спектар да се чувствува фрустрирано поради дискриминацијата што му ја прави Европската унија. Причините што се слушаат за оваа дискриминација не издржуваат и често се иронични и смешни. Кандидатски статус имаат земји кои се во војна, земји кои не ја контролираат својата територија. Тие заслужуваат да имаат таков статус и ЕУ направи вистинска работа што им го даде. Но, ова докажува дека во случајот со Косово, тоа е едноставно немањето политичка волја и обидот за уцена на Косово, поради дијалогот.

Како почна, како се развиваше и што донесе дијалогот докажува дека бил штетен. Создаде повеќе проблеми отколку што реши. Но, тоа може да не изненади и можеби да донесе решение кое не е на повидок. Начинот на кој процесот на дијалог се рефлектираше во процесот на интеграција во ЕУ за Косово и Србија, и фазите во кои се наоѓаат овие две земји, покажуваат јасна несовпаѓање. Од почетокот на дијалогот Србија доби статус на земја кандидат, ги започна преговорите за членство и отвори голем број поглавја. Косово не презеде никакви чекори. Тој го направи првиот чекор со поднесување на апликацијата, но таа не е разгледана, што значи дека ЕУ со Косово нема преземено никакви чекори.

Патувањето меѓу Косово и Србија е условено од процесот на нормализирање на односите меѓу нив. А нормализацијата оди преку дијалог. Затоа, нема логика во барањата интеграцискиот процес да се подели, иако се подразбира дека ова барање на Косово е од фрустрација.

Од почетокот на дијалогот, оние кои ја даваат оценката, односно Европската комисија и Службата за надворешни работи на ЕУ (ЕЕАС) постојано потврдуваат дека нивото на напредок на Србија во нормализацијата на односите со Косово е доволен и во на овој начин, дадоа зелено светло дека, што се однесува до дијалогот, Србија може без пречки да ги отвора и затвора поглавјата во процесот на пристапните преговори. Овој наод може да се докаже преку сопствените документи на Европската комисија и извештаите што ЕЕАС често ги правеше за потребите на Советот. Колку пати биле прашани функционери од овие две служби, тие кажале дека „не сакале да им дадат причина на некои земји членки да го блокираат преговарачкиот процес на Србија со ЕУ“. За прв пат, минатата есен, во Извештајот за напредокот беше констатирано дека Србија не постигнала напредок во спроведувањето на некои договори за дијалог, а во некои дури има и чекор назад.

Во дебата во Европскиот парламент посветена на изборните прекршувања во Србија, претставникот на Европската комисија не само што ги релативизираше нерегуларностите на изборите, туку за малку не ја скрши банката затоа што Србија не отвори ниту едно поглавје во процесот на преговорите за проширување од 2021 година. Ова докажува колку Европската комисија и ЕЕАС ја поддржуваат Србија, дека во одбрана на Србија ги игнорираат барањата на мнозинството во Европскиот парламент. Затоа, Вучиќи со право и без страв може да каже дека воопшто не му е грижа за Европскиот парламент.

Косово, пак, е среќно што ја има поддршката од Европскиот парламент, таа институција на ЕУ постојано бара признавање на Косово од 5-те земји членки, членство во меѓународни организации и меѓусебно признавање како цел на дијалогот. Но, за сите овие луѓе блиски до процесот на дијалог, во име на ЕУ приватно велат дека „помалку вредат од буквите на кои пишуваат“! На Косово му недостасува поддршка од Европската комисија и ЕЕАС и во овие околности некои земји-членки кои сакаат да му помогнат на Косово остануваат немоќни. ЕЕАС и Европската комисија се иницијатори на мерките против Косово. Поточно, Лајчак и Борели од едната и комесарот Верхеји од другата страна. Во раце го имаат и укинувањето на мерките и само „спин“ е кога црквите во земјите членки се нарекуваат противници на укинувањето на мерките. Мерките ќе бидат укинати доколку Лајчаку и Борели кажат дека условите се зрели. Но, тие не го велат тоа и нема да го кажат наскоро. Затоа, Косово уште долго ќе остане под санкции, ќе остане без кандидатски статус и ќе биде укорена страна за затегнување на ситуацијата.

Но, сето тоа не го прави логично барањето дијалогот да се одвои од процесот на интеграција во ЕУ. Оваа идеја, која на Косово ја слушна премиерот Албин Курти, а ја повтори и други функционери, многу дипломати во седиштето на ЕУ со право ја сметаат за нелогична и невозможна.

Затоа што регионалната соработка, помирувањето, добрососедството и подготвеноста за решавање на отворените прашања со соседите преку политички средства и дијалог, повеќе од 24 години е клучен услов во процесот на проширување. За да се отстрани оваа условеност, пристапот на ЕУ кон проширувањето би требало значително да се промени. Дури и секоја година, оваа состојба само станува посилна.

Дури и во последните заклучоци на ЕУ за проширувањето пишуваше дека нормализацијата на односите и спроведувањето на обврските од дијалогот се суштински услови на европскиот пат на Косово и Србија, а и двете ризикуваат да изгубат важни случаи во отсуство на напредок.

Некои дипломати иронично рекоа дека „конечно Косово и Србија го имаат истото барање - дијалогот да се одвои од процесот на нивна интеграција во ЕУ“. Затоа што и Србија тоа неколкупати го побара, велејќи дека „не може да остане заложник на дијалогот, бидејќи Белград тврди дека ги исполнил сите обврски, а Косово не“.

Во право се во ЕУ кога велат дека за да не се условува интеграцискиот процес со дијалог, треба да се откажат од главните принципи во процесот на проширување. Не е тоа проблемот. Проблемот е недостатокот на непристрасност од страна на ЕУ во оценувањето на земјите од регионот. ЕУ е неправедна кон Косово и тоа е лесно да се докаже. Србија која не поддржува санкции против Русија, Србија која го негира геноцидот во Сребреница, Србија која, според набљудувачите од Европскиот парламент, не одржува фер и демократски избори, Србија која ги зајакнува врските со Русија и Кина и ја навредува ЕУ, Србија кој ги штити луѓето кои извршија терористички напад на Косово (како што високиот претставник Борел го нарече нападот во Бањска), е во процес на интеграција, не само пред Косово, туку и пред Албанија и Северна Македонија. Пред сите, освен Црна Гора. А Србија не е санкционирана за никакво дејство или непостапување. И Косово да. А ЕУ треба сериозно да размисли за нивната необјективност.