„Сентиментална вредност“, добитникот на европскиот „Оскар“ што повикува на слобода

Пофален за својата емоционална автентичност, „Сентиментална вредност“ освои не еден, туку пет трофеи на доделувањето на Европските филмски награди во саботата вечерта. Опишан како „интимно истражување на семејството, сеќавањето и моќта на помирување на уметноста“, пораките за моќ на филмот беа одекнати на церемонијата.

Филмот „Сентиментална вредност“, кој ги истражува семејната динамика и меѓугенерациската траума, а е режиран од данско-норвешкиот Јоаким Трир, е најдобар филм на 38-то издание на Европските филмски награди. Тој е петкратен добитник на настанот, кој се смета за европски „Оскар“. Филмот беше пофален за својата емоционална автентичност на церемонијата што се одржа во саботата навечер во Берлин.

„Сентиментална вредност“ ја раскажува приказната за Нора, успешна театарска актерка која се среќава со својот татко, филмски режисер по име Густав Борг, кој планира враќање со сценарио базирано на нивното семејство. Синопсисот на филмот објаснува дека кога Густав ѝ ја нуди главната улога на Нора, која таа веднаш ја одбива, тој го насочува своето внимание кон една холивудска ѕвезда.

Режисерот Триер се обрати на публиката кратко откако филмот беше прогласен за победник.

„Беше неверојатна вечер за нас. Сакаме да ви кажеме дека оваа група зад мене ме натера да се чувствувам многу добро. Благословени сме“, рече тој.

И откако ја прими наградата за најдобар режисер, тој повика на слободен кинематографски израз.

„Кога киното е во опасност, многу филмски работници мора да го бранат за слободно изразување во земја каде што поларизацијата се шири во големи размери. Време е да разбереме дека другиот не е наш непријател, киното е местото каде што учиме дека сме луѓе“, рече тој, истакнувајќи дека ја наследил професијата од својот дедо. „Мојот дедо беше филмски режисер и беше во затвор за време на војната во Норвешка поради отпорот. Немаше многу инфраструктура, па затоа направи само еден долгометражен филм“, рече тој.

Во вечерта, каде што им се оддаде почит на филмовите на сите времиња и кинематографските наследства низ годините, како и на филмските работници, наградата за Трир ја додели италијанскиот актер Тони Сервило.

Филмот ја освои и наградата за најдобро сценарио за Ескил Фогт и Јоаким Трир, за најдобар глумец за Стелан Скарсгард и за најдобра глумица за Рената Рејнсве. Филмот ја освои и наградата за најдобра музика.

Други кандидати за оваа награда беа „Сират“ на Оливер Лаксе, дебитантскиот филм на режисерката Маша Шилински - „Звук на паѓање“ и „Беше само несреќа“ на Џафар Панахи.

Вториот, минатата година, на 78-то издание на Канскиот филмски фестивал, ја доби „Златната палма“.

„Сират“ доминираше на наградите за својата филмска работа, освојувајќи ја наградата за најдобар продукциски дизајн, најдобар дизајн на звук, најдобра монтажа, најдобар режисер на кастинг, награда што беше доделена за прв пат оваа година на Европските филмски награди, како и наградата за најдобра кинематографија.

Филмот „Арко“ на Уго Бјенвену ја доби наградата „Најдобар европски анимиран филм“.

Наградата за животно дело ѝ припадна на норвешката актерка Лив Улман, додека наградата за достигнувања во светот на киното ѝ припадна на италијанската режисерка и сценаристка Алис Рорвахер. Откако ја прими наградата, таа се обрати на младите филмски работници.

„Сакам да живеам на едно место, а да одам по други патишта. Природно е и логично да се влезе на овој пат од север и да се оди на југ. Честопати се чувствуваме сами и на погрешен пат на ова патување. Но, честопати се тешиме кога гледаме дека многу други се во иста насока како и ние“, рече таа.

Наградата за меѓународна копродукција „Еуримаж“ им беше доделена на Марен Аде, Јонас Дорнбах и Жанин Јаќовски од „Комплизен филм“ во Берлин.

„Копродукцијата не ја гледаме само како финансиска алатка, туку како филозофска алатка“, рече меѓу другото Дорнбах.

Иранскиот режисер Џафар Панахи ја отвори церемонијата. Тој зборуваше за ситуацијата во неговата земја, осудувајќи го насилството на режимот во Техеран и нападот врз антивладините демонстранти. Тој го повика светот да проговори и да преземе акција.

„Неодговореното насилство станува нормализирано, а кога станува нормализирано, се шири и станува заразно. Кога вистината е потисната на едно место, слободата е задушена насекаде. Тогаш никој не е безбеден. Никаде во светот, не во Иран, не во Европа, не во Америка… токму затоа денес како филмски работници и уметници, повеќе од кога било, ако сме разочарани од политичарите, мора барем да одбиеме да молчиме затоа што тишината во време на криминал не е тишина на неутралност, тишината е учество во темнината“, изјави тој.

Неговиот говор доаѓа десет дена по бруталното задушување на националните протести. Се верува дека најмалку три илјади демонстранти се убиени, а уште 18 илјади се уапсени. Во својот говор, Панахи зборува за 12 илјади пријавени убиства.

Политиката беше присутна и кога Лив Улман, двократна номинирана за Оскар, ја доби наградата за животно дело. Таа рече дека Норвешка има правило дека ако Нобеловата награда се злоупотреби, таа му се одзема на тоа лице.

„Некој на власт во Соединетите Американски Држави би можел да биде разочаран. Тој ќе ја изгуби“, рече таа, осврнувајќи се на одлуката на лидерката на венецуелската опозиција Марија Корина Мачадо, која беше критикувана откако одлучи да му го додели на претседателот Доналд Трамп медалот за Нобелова награда за мир што го доби минатата година.

38-то доделување на наградите „Оскар“ се отвори со спектакл од класични филмови што предизвикаа носталгија кај филмските работници. Сцена од зимскиот сет од „Шербуршките чадори“ на Жак Деми ги вклучи во магијата на филмот со спектаклот од снег. Почит беше оддаден на геноцидот во Украина, Сирија и Палестина.

Во 2021 година, пресвртница за косовската кинематографија беше номинацијата на филмот „Па земја“, во режија на Самир Карахода, за наградата за најдобар краток филм.

Меѓународниот фестивал на документарен и краток филм „ДокуФест“ исто така го доби правото да го емитува настанот во живо. Според фестивалот, ова е резултат на долгогодишната соработка меѓу нив и Академијата. Во салата каде што се одржа церемонијата беше присутен и Ерол Билибани од „ДокуФест“, член на Европската филмска академија од 2023 година.

39-тото издание на Европските филмски награди ќе се одржи во Атина.