-
Од:
Скендер Латифи
- 28 јули 2024 15:00 часот
- Споделете на:
Еден од озлогласените личности со клучна улога во спроведувањето на политиката на Ранковиќ во Косово и во албанските села во поранешна Југославија, Војин Лукиќ (1919 - 1997) конечно откри детали од „Акцијата за собирање оружје“ на Косово и од На самиот почеток можеме да кажеме дека расветли многу непознати настани, но кои истовремено се дел од манифестацијата на антиалбанизацијата и оправдувањето на државната политика, што се практикуваше во Косово од 1956 до 1966 година. „Накратко, Косоварите не сакаа да го предадат оружјето“, сведочеше тој
Злосторства во ретроспектива, враќање на наративот во сеќавањето на зачетниците на хегемонистичката политика
Покрај економската криза што го зафати општеството на Социјалистичка Федеративна Република Југославија од средината на осумдесеттите години на 20 век, еден од документите што би ја турнала поранешната држава кон бездната и кој до овој момент се сметаше за добро пример во светот, ќе биде „Меморандум на Српската академија на науките и уметностите“.
„Од крајот на пролетта 1986 година, побаравме од академик Павле Ивиќ (1924 - 1999) да го уреди и усогласи финалниот текст на „Меморандумот на Српската академија на науките и уметностите““, академик Михаљо Марковиќ (1923 - 2010) сведочеше. Додека конечната верзија на „Меморандумот“ по двете состаноци на Советот за подготовка на меморандумот на 19 и 23 септември 1986 година веќе беше завршена, само еден ден подоцна некој ги изневери српските академици, бидејќи на 24 септември беше објавен текст во еден белградски дневен весник со наслов „Патот на безнадежноста“ и така за првпат во јавното мислење без „желба“ на составувачите протече информацијата за нацрт-меморандумот...!“
„Никогаш не дознав како се случи текстот да се појави во мислењето. Бидејќи авторот на нападот бил новинарот и зет на академикот Јован Ѓорѓевиќ, останало длабокото убедување дека тој едноставно го украл текстот од својот свекор, иако Ѓорѓевиќ не се занимавал со ова прашање. но на крајот ја доби конечната верзија од Подготвителниот совет за да го направи своето испитување“, очајно објаснува академик Марковиќ, доајен на Социјалистичката партија на Слободан Милошевиќ. Но, и до ден денес, меѓу критичките кругови на националистичката политика во Белград, постои верување дека објавувањето на информациите за Меморандумот е прецизно смислено од неговите автори, едноставно со цел да се тестира широкото мислење во Србија!
Но, од друга страна, ваквите проекти им дадоа храброст на српските националисти во тој свет, но и подоцна, па затоа пресметаа дека конечно е време повторно да се појави нивната агресивност во најголеми можни размери, во однос на Косово и Албанците и некои националистите и шовинистите, за време на животот на Тито, немаа храброст да се претстават во духот и интензитетот на сегашноста.
исто така
Кочи: Меморандумот на српските студенти за Косово е копија од оној од 1986 година
Во текот на ваквите настапи, еден од озлогласените личности со клучна улога во спроведувањето на политиката на Ранковиќ на Косово и во албанските села во поранешна Југославија, Војин Лукиќ (1919 - 1997), конечно откри детали од „ Акција за собирање на оружјето“ на Косово и од самиот почеток можеме да кажеме дека расветли многу непознати настани но кои истовремено се дел од манифестацијата на антиалбанизација и оправдување на државната политика, која се спроведуваше во Косово во годините 1956 - 1966. Во продолжение ќе презентираме фрагменти од книгата на Војин Љукиќ „Бриониски пленум - расчистување сметки со Александар Ранковиќ“ објавена во 1990 година и неговото сведочење, како што споменавме претходно, стигна благодарение на новите предмилошевички националистички ветрови. што ја зафати Србија од времето на смртта на поранешниот лидер - Југославија, Јосип Броз Тито во 1980 година.
Сведоштво на државниот секретар за внатрешни работи за акцијата на Косово
Така, како што споменавме погоре, еден од луѓето во блискиот круг на Александар Ранковиќ во „Акцијата за собирање на оружјето“ беше Војин Љукиќ, кој во годините 1953-1962 ја извршуваше функцијата државен секретар за внатрешни работи на Народна Република Србија, додека во годините 1963 - 1965 година Љукиќ бил и секретар, но сега на сојузната влада. Првично се сеќава на времето кога почна да се бара одговорност за последиците од „Акцијата за собирање оружје“ на Косово.
„Извршниот комитет на КК ЛК на Југославија испрати писмо до КК на Србија, веднаш по Брионискиот пленум на 8 јули 1966 година. Меѓу другото, Извршниот комитет им препорача на Општинските комитети да направат длабинска анализа на политичката состојба на нивните територии и до крајот на месецот секој комитет требаше да ги достави своите извештаи до ЦК на ЛК на Србија. Така е формирана Комисијата на Извршниот комитет на ЦК на ЛК на Србија. На состанокот одржан на 13 - 15 август формираната комисија го разгледа извештајот на Извршниот комитет на ЦК на ЛК на Србија поврзан со дејноста на Службата за внатрешни работи, но на крајот беше констатирано дека некои прашања во извештајот не беше доволно осветлен“. Треба да се напомене дека поранешниот сојузен секретар за внатрешни работи, Љукиќ, иако тоа не го кажува отворено, го изразува своето најголемо нетрпение за долгиот молк на неговиот поранешен шеф Александар Ранковиќ и неговото непојавување во јавноста барем веднаш по смртта на Тито. Љукиќ понатаму напишал дека „основа за испитување на активностите на ЛК на Србија во спроведувањето на одлуките на Четвртиот пленум на ЛК на Југославија (Брионискиот пленум) биле материјалите што биле обработени во ЦК, но дека во реалноста тие материјали се засноваа на анализите на месни, околиски, градски, но и Покраински комитети и директното следење на овие активности од страна на Извршниот комитет на ЦК на ЛК Србија“. Лукиќ понатаму изјави:
„На состанокот од 2 септември 1966 година беше побарано Покраинскиот комитет на Косово да подготви извештај за проблемите што ќе ги испитува Извршниот комитет. Во реалноста, одржувањето на Шестиот пленум на КЦ на ЛК на Србија беше продолжение на четвртиот пленум, затоа и обвинувањата за злосторствата на Косово, зад кои стоеја Ранковиќ и неговата националистичка и шовинистичка група“, други детали од извештај во кој се вели „дека актуелните политички проблеми во автономниот регион на Косово и Дукаѓин“ се последица на злоупотребите на органите за внатрешни работи кои се случиле во годините 1956 - 1960 година. Овие препораки, Извршниот комитет на КК на ЛК на Србија јавно се огласи на 2 септември 1966 година, на денот кога секретарот на Покраинскиот комитет, Вели Дева, ги дал првите и конкретни информации за злоупотребите на органите за внатрешни работи на Косово. Затоа, потпирајќи се на извештајот на Вели Дева, Извршниот комитет го подготви материјалот за Шестиот пленум на ЦК на ЛК на Србија, кој требаше да се одржи на 14 септември. Иако Војин Љукиќ сведочеше за неговото појавување пред Комисијата на Извршниот комитет на ЦК на ЛК на Србија, каде беше прашан за случаите на убиства во косовските затвори, како и за проблемите на Внатрешната служба на Косово, но, според него, обвинувањата за геноцид врз Албанците во „Акцијата за собирање оружје“ како и за националистички и шовинистички однос (се мисли на Ранковиќ, Љукиќ и Светилав Стефановиќ за кои ќе зборуваме подолу) се појавија дури на Шестиот пленум на ЦК на ЛК на Србија, нека се разбере дека на Брионскиот пленум не се споменуваше прашањето за Косово, убиствата, депортациите, тепањата на Албанците, барем јавно.
„Јас ја насочував и координирав акцијата за собирање оружје на Косово“
исто така
„Сите Косовари се потенцијални шпиони на Албанија“
„Комисијата неколку пати ме кани на истраги и ме праша за Косово, за затворите во Косово и за случаите на смртни случаи во нив. Комисијата ме праша како дојде до тие случаи. Прикажав два случаи на смртни случаи во косовските затвори, еден во Пеќ и еден во Призрен, но на претставниците на Комисијата им укажав дека состојбата во косовските затвори е многу полоша отколку во другите делови на Србија, дека во Косово бројот на на (албанските) затвореници беше голем, а затворите таму секогаш се преполни со затвореници“, објасни Љукиќ, но по секоја цена се обидел за сите убиства, затворања или како што се слушаше, обвинувања за геноцид во Комисијата за Извршниот комитет на ЦК на ЛК на Србија, да ги обвини високите раководители на државата. Поранешниот федерален секретар за внатрешни работи, освен што напомена дека следнава сметка не е целосна поради зачувување на државните тајни, понатаму напиша дека „лично ја надгледувал, водел и ја координирал „Акцијата за собирање оружје“ на Косово!
„Накратко, Косоварите не сакаа да го предадат оружјето“
„Широката акција на собирање оружје на Косово и во соседните области (се мисли на покраината на Прешевската долина, но и на албанските погранични области на Северна Македонија) започна на крајот на 1955 година и на почетокот на 1956 година, но незаконското вооружување од државна страна било конфискувано уште порано. По изгласувањето на Законот за оружје во Србија во 1954 година, се обиде да го легализира оружјето, но оваа акција не даде резултат на Косово и напротив имаше акции на разоружување, при што беа упаднати и некои албански куќи, но , отпорот на Албанците беше голем, затоа имаше иселувања од Косово во Албанија. Накратко, Косовците не сакаа да го предадат оружјето“, заклучи тој.
Додека, гледајќи на меѓународно ниво, треба да се запомни дека во тие години многу актуелни беа противењето на Тито со шефот на Москва, Сталин и настаните околу Резолуцијата на Информбирото, бидејќи од гледна точка на западните политички фактори , се гледаа како таргетирани акции на Титос, зачудува фактот зошто тогашното раководство на Србија, но и нејзините претставници кои беа на чело на федералните институции, точно почнуваат да спроведуваат планови и да спроведуваат диви типични сталинистички политики во однос на Косово. и Албанците!
Пеќ како експеримент
„По 1955 година, по нормализацијата на односите со СССР и со сите социјалистички земји, престана притисокот од земјите од Истокот и тоа влијаеше дури и на подобрување на ситуацијата во Косово“, напиша Љукиќ, појаснувајќи ја генезата на иницијативата за лансирање акции во Косово.
„Секретаријатот за внатрешни работи на Косово ја одобри „Акцијата за собирање оружје“, но помина извесно време откако спонтано започна акцијата во Пеќскиот округ. Дозволата за започнување на акцијата ја дал самиот Александар Ранковиќи, оттогаш бил потпретседател на сојузната влада и претседател на Советот за внатрешна политика. Но, Љукиќ не е задоволен со тоа и се врати на првите случаи од почетокот на акцијата во Пеќ.
УДБ, малтретирање на Албанците и насилство врз жените во милицијата
„Собирањето оружје на Косово некако само по себе е наметнато, првично во Пеќскиот округ, бидејќи таму биле затворени неколку лица и според податоците на органите за внатрешни работи, биле членови на илегална организација. Кај овие лица е пронајдено и оружје. Потоа беше извршен упад во едно село во Пеќ, додека акцијата траеше 20-30 дена и беше „експериментална акција“ која се одвиваше во целата провинција Пеќ, но во исто време беше побарана дозвола акцијата да се прошири на целата провинција. Косово“, продолжи сведочењето. Следно, Љуќиќ зборува за методите што беа спроведени за време на акцијата!
Продолжува во следниот број на Додатокот Култура
