ЕУ суспендира милиони долари за Србија

Европската Унија го суспендираше фондот за План за раст за Србија, објави еврокомесарот за проширување Марта Кос.

Таа ја обвини Србија за назадување во судските реформи, објави Франс Прес во петокот.

Изјавата беше дадена за време на конференција во Швајцарија, откако српскиот парламент ги одобри судските реформи без консултации со обвинителството, судовите, ЕУ или други експерти.

Критичарите на одлуките, усвоени во јануари, велат дека тоа им дава на претседателите на судовите овластувања над судиите и ја елиминира гаранцијата за независен правосуден систем, што предизвика загриженост во ЕУ и Советот на Европа.

„Засега ги суспендиравме сите плаќања од Планот за раст бидејќи има назадување во областа на правдата“, рече таа кога беше прашана за Србија. „Додека ова не се подобри, тие нема да можат да имаат корист од поддршката на ЕУ“, рече таа за време на говорот на Универзитетот во Фрајбург во Швајцарија.

Венецијанската комисија, исто така, оцени дека измените на законите за судството во Србија ги отстранија постојните заштити за автономијата на обвинителството. Таа издаде 9 препораки што ЕУ очекува Србија да ги спроведе.

Србија има право на речиси 1.6 милијарди евра за тригодишниот период 2024-2027 година од Планот за раст.

Србија доби 61.1 милиони евра од првата транша, или нешто повеќе од половина од целната сума, бидејќи не ги исполни сите планирани реформи. Досега, земјата доби 167 милиони евра.

Планот за раст за Западен Балкан е иницијатива на Европската Унија, усвоена кон крајот на 2023 година, со цел забрзување на економското приближување на регионот кон ЕУ и овозможување на негов постепен пристап до делови од заедничкиот пазар, пред полноправно членство. ЕУ издвои 6 милијарди евра за оваа програма за периодот 2024-2027 година.

Косово, исто така, ризикува да изгуби милиони евра планирани од Планот за раст ако не ги заврши реформските чекори до крајот на јуни оваа година.

Марта Кос пред неколку дена потврди на дебата во Комитетот за надворешна политика на Европскиот парламент дека испратила писмо до сите шест земји во регионот, предупредувајќи ги за потребата од забрзување на реформите со цел да ги искористат средствата предвидени со Планот за раст.

ЕУ потсети дека сивиот период за чекорите што требаше да бидат завршени до средината на 2025 година истекува на 30 јуни оваа година. А доколку роковите не се почитуваат, партнерите ризикуваат да изгубат над 700 милиони евра заедно.

Косово минатата недела почна да ги прима првите исплати од претфинансирањето од Планот за раст на Западен Балкан. Овие први средства за Косово почнаа да се исплаќаат по многу одложувања предизвикани од политичкиот застој во 2025 година во Косово, кога немаше можност за ратификација на договорите за заеми и средства меѓу Косово и ЕУ во косовското собрание. Според една пресметка, Косово ќе изгуби 68.8 милиони евра во јуни.

Според табелата за следење на исполнувањето на условите од Планот за раст, Косово не исполнило ниту еден од 111-те чекори предвидени со овој план.

Се очекуваше Косово да има корист од Планот за раст од околу 880 милиони евра.