-
Превод: Вита Абраши-Кајтази
- 3 септември 2025 13:30 ч
- Споделете на:
За Хенри Кокбурн, почетокот на шизофренијата изгледал како нешто сосема разумно.
Беше февруари 2002 година кога 20-годишникот, студент по уметност на Универзитетот Брајтон, реши да го напушти градот во потрага по „магичен“ живот надвор од него. Тој тргна на патување долго 113 милји бос назад кон својот дом од детството во Кентербери.
Откако одел околу 24 километри, слушнал авиони и, како што раскажува Ен-Ен, верувал „дека некоја зла сила знаела дека тој го напуштил“ Универзитетот.
Убеден дека го следат, тој решил да скокне во ледените води на реката Њухејвен. Рибарите го спасиле пред да ја изгуби свеста од хипотермија.
Откако се опоравил во болница, бил префрлен во психијатриска установа, каде што лекарите му дијагностицирале шизофренија. После тоа, Кокбурн поминал осум години во неколку такви болници.
исто така
Ограничувањето на шеќерот до двегодишна возраст може да го заштити мозокот во староста
Шизофренијата е едно од најпознатите, но и најпогрешно разбраните ментални нарушувања.
Според Американската психијатриска асоцијација, таа зафаќа околу 24 милиони луѓе ширум светот (0.32 проценти од населението) и е поврзана со психоза, халуцинации, делузии, недостаток на мотивација и неорганизирано размислување и говор.
„Го гледав повеќе како духовно будење отколку како шизофрена параноја. Се чувствував како да сум во бегство, а ако си дел од системот и одлучиш да излезеш од него, системот не го прифаќа тоа“, рече Кокбурн.
Тој додаде дека е лут затоа што луѓето не разбираат.
„Денес го гледам тоа малку повеќе од нивна перспектива“, рече тој.
Неразбрано нарушување
Името шизофренија предизвика голема конфузија.
Терминот првпат бил употребен во 1908 година од швајцарскиот психијатар Пол Еуген Блојлер и потекнува од грчките зборови „schizo“ (раздел) и „phrene“ (ум).
Ова разбирање довело до тоа често да се меша со растројство на повеќекратна личност, што не е вистина.
„Постои широко распространет стереотип дека луѓето со шизофренија се опасни, бездомник кој си зборува сам со себе на улица или масовен убиец воден од своите симптоми. Всушност, повеќето страдаат многу повеќе од самата болест отколку што им нанесуваат штета на другите“, објасни д-р Џефри Либерман од Универзитетот Колумбија.
Доктор Дипак Д’Соуза од Универзитетот Јеил ја нарекува „најразорната ментална болест“ бидејќи ги погодува младите луѓе во моментот кога ја обликуваат својата иднина.
„Се удира пред лицето да го достигне својот потенцијал“, рече тој.
Кога и зошто се појавува?
исто така
Што предизвикува мигрена и како може да се ублажи?
Симптомите обично започнуваат на возраст помеѓу 15 и 25 години. Честопати, лицето има „прв напад“ каде што доживува делузии и губење на нормалното функционирање. Факторите на ризик вклучуваат генетика, компликации за време на бременоста, стрес, траума и употреба на дрога.
Употребата на канабис во адолесценцијата е особено поврзана со зголемен ризик.
„Замислете систем кој функционира нормално и одеднаш е бомбардиран со THC“, објаснува Д’Соуза, осврнувајќи се на активната супстанца што се наоѓа во канабисот.
Кокбурн вели дека пред да му биде дијагностицирана болеста, редовно користел канабис уште од 14-годишна возраст, иако не верува дека ова била главната причина за болеста.
Симптоми и последици
Илузиите и халуцинациите се најчести.
„Тие можат да бидат исклучително вознемирувачки, мачни и онеспособувачки“, рече д-р Даниел Вајнбергер од Џонс Хопкинс.
Кокбурн се сеќава дека често чувствувал дека птиците и растенијата му зборуваат. Дури и имал „разговор со едно дрво“ кој, вели тој, го убедил да почне да рапува.
Халуцинациите обично се јавуваат во форма на внатрешни гласови, кои со текот на времето стануваат понејасни и можат да даваат опасни наредби.
„Околу 5 до 13 проценти од пациентите извршуваат самоубиство“, рече Вајнбергер.
Покрај тоа, многу пациенти доживуваат тешкотии со размислувањето, социјална изолација, недостаток на мотивација и депресија.
Може ли да се излечи?
Не постои целосно излекување, но симптомите можат да се ублажат. Антипсихотиците се најефикасни, иако пациентите често не ги земаат редовно, или поради недостаток на свест за болеста или поради несакани ефекти. Психолошките терапии, како што е когнитивно-бихејвиоралната терапија за психоза, им помагаат на пациентите да научат како да управуваат со гласовите или заблудите.
исто така
Високите температури го зголемуваат ризикот од проблеми со менталното здравје кај младите луѓе
Хенри Кокбурн постигна стабилност откако ја напушти болницата во 2011 година. Тој слика, дипломирал на колеџ и, како што вели, се обидува да се фокусира на доброто.
„Никогаш не треба да се откажуваш. Дури и во најтемните моменти, секогаш ќе има некој што ќе се грижи за тебе. Не си сам“, рече тој.
