ЕК ќе предложи укинување на вето за новите земји-членки на ЕУ

Përderisa për Malin e Zi dhe Shqipërinë synohet përmbyllja e suksesshme e negociatave të anëtarësimit, pasi këto dy vende kanë avancuar më së shumti, për vendet tjera synohet një fazë kalimtare gjatë së cilës do të ndiqej synimi i integrimit gradual në ato fusha ku do t’i përmbushnin kriteret pa pasur nevojë për të pritur anëtarësimin formal në Bashkimin Evropian

Komisioni Evropian javën që vjen, më saktësisht më 6 tetor, do të miratojë një raport për politikën e zgjerimit ku do të bëjë një analizë të gjerë dhe precize të këtij procesi të rëndësishëm dhe sfidave që ka për BE-në, por edhe të japë disa rekomandime për hapat që duhet të ndërmerren për ta bërë zgjerimin me sukses të dyanshëm.

Sipas propozimeve të komisionit të cilat do t’i prezantohen BE-së për vendet e reja anëtare do të vendosen disa kufizime, së paku në një fazë të kufizuar kohore. Kjo do të përfshinte përkohësisht edhe mohimin e së drejtës së vetos e në raste ekstreme, nëse do të ketë dëshmi se vendi i ri anëtar nuk i respekton vlerat themelore të BE-së, do të mund të çonte edhe deri te heqja e të drejtës së votës.

Во случаи кога новата земја-членка нема да има можност да го искористи правото на вето, Советот ќе вложи максимални напори за да се справи со секој витален национален интерес на таа земја. 

BE-ja shpesh në të kaluarën ka pasur raste kur vendimet janë bllokuar vetëm nga një shtet anëtar. Kjo ka ndodhur edhe në rastet e sanksioneve ndaj ndonjë shteti apo në çështjet tjera të politikës së jashtme.

Përderisa do të mohohej përkohësisht e të drejtat e vetos për vendet e reja anëtare, Komisioni propozon që të zgjerohet fusha e vendimmarrjes me shumicë të kualifikuar në përgjithësi që do të hiqte të drejtën e vetos edhe për vendet e tashme anëtare. Kjo do ta bënte BE-në më të aftë për të vepruar ndërkohë që nuk do të prekte traktatet themelore të bllokut. Për ndryshimin e traktateve është i nevojshëm pajtimi i të gjitha vendeve anëtare dhe pastaj ratifikimi i këtyre ndryshimeve në Parlamentet e secilit vend, diçka që është bërë shumë joreale.

Таканаречените „заштитни клаузули“ за кои ЕУ би одлучувала и во финансиските, институционалните, заедничките пазари, внатрешните работи и неколку други области. Но, тие нема да бидат исти за секоја нова земја-членка бидејќи, според предлогот на Европската комисија, тие би биле дизајнирани посебно за секој кандидат, земајќи ги предвид нивните специфичности.

Црна Гора се чини дека ќе биде првата нова земја-членка во иднина. Таа нема да претставува никаков предизвик за ЕУ ​​во кој било поглед. За граѓанин на ЕУ, пристапувањето на Црна Гора би чинело помалку од 1 евро годишно. Но, работите би биле многу поинакви со другите земји, особено ако Украина е следна.

Европската комисија верува дека една практична промена треба да биде преминот кон гласање со квалификувано мнозинство наместо едногласност. Комисијата дури смета дека дури и сега, според Договорот, консензус е потребен само за прием на нова земја-членка, додека Советот во пракса користи консензус во секој чекор, вклучително и при отворањето и затворањето на поглавјата. Ова, смета Европската комисија, би можело да се промени со одлука на Советот без потреба од измена на договорите на ЕУ.

Се очекува Европската комисија да предложи преминување од консензус кон квалификувано мнозинство во процесот на преговори за пристапување во средните фази, додека се одржува консензус за конечната одлука. Исто така, ќе бара од новите земји-членки да се обврзат дека нема да го користат своето право на вето при понатамошно проширување.

Иако целта е Црна Гора и Албанија успешно да ги завршат преговорите за пристапување, бидејќи овие две земји најмногу напреднаа, за другите земји е предвидена преодна фаза, во која би се следела целта за постепена интеграција во оние области каде што би ги исполниле критериумите без да мора да чекаат формално членство во Европската Унија. 

„Не постои единствен модел на постепена интеграција. Најсоодветниот пат зависи од нивото на подготовка на секоја земја во процесот на пристапни преговори и секторот во кој раното учество би донело придобивки. За Црна Гора и Албанија, кои добро напредуваа во процесот на пристапување, приоритет останува успешното завршување на преговорите. За другите земји-кандидатки, постепената интеграција нуди порано средство за унапредување на економската конвергенција, зајакнување на политичката соработка и обезбедување опипливи придобивки заедно со континуираните реформи“, се наведува во нацрт-документот. 

Значи, дури и постепената интеграција нема да биде безусловна и нема да го замени формалното членство во ЕУ во иднина.

Лидерите на ЕУ ќе го разгледаат овој предлог на нивниот самит во Брисел на 15 октомври, додека пакетот за проширување и извештаите за напредокот за земјите-кандидатки и Косово, кое е единствениот некандидат во овој процес, ќе бидат одобрени и објавени на крајот на октомври.