ЕУ планира состанок за дијалог на високо ниво „штом се создадат услови“

Европската Унија побара целосно спроведување на договорите од Бриселскиот дијалог од Косово и Србија. По средбата што претставникот на ЕУ за дијалогот, Петер Соренсен, ја одржа со претседателот на Србија, Александар Вучиќ, официјален Брисел објави дека ќе има покана за состанок на високо ниво, но дека се чека вистинско време за тоа.

Европската Унија (ЕУ) чека на создавање соодветни услови за свикување состанок на високо ниво во рамките на дијалогот меѓу Косово и Србија, соопшти во четврток портпаролот на европскиот блок.

На прашањето на КОХА за средбата што специјалниот претставник на ЕУ за дијалогот, Петер Соренсен, ја имаше со претседателот на Србија, Александар Вучиќ, во Брисел, официјалните лица изјавија дека за време на оваа средба било побарано целосно спроведување на сите договори што произлегоа од дијалогот.

„Соренсен повика на целосно спроведување на сите договори за дијалог и го повтори очекувањето на Европската Унија за конструктивен ангажман од двете страни - Косово и Србија - во процесот на нормализација на нивните односи. Високата претставничка, Каја Калас, ќе свика состанок за дијалог на високо ниво штом ќе се создадат соодветни услови“, изјави портпаролот на ЕУ.

Порано оваа година, Калас изјави дека состанокот во рамките на дијалогот се чека додека Косово не формира нова влада, за да „види како да се продолжи понатаму“.

По средбата со Соренсен, Вучиќ изјави дека на данскиот дипломат му го искажал својот интерес за преземање конкретни чекори во спроведувањето на договорите и дека е подготвен за компромис.

Но, оваа подготвеност изразена од Вучиќ беше оспорена од страна на вршителката на должноста Влада на Косово.

Извршната власт во средата соопшти дека Србија е таа што со години го блокира спроведувањето на договорите, вклучително и оние со хуманитарна итност - како што е оној за лицата кои насилно исчезнаа за време на војната.

Покрај одбивањето да го потпише Основниот договор и Анекс од Охрид, Србија испрати и писмо до Европската Унија, во кое го изрази својот став против спроведувањето на неколку точки поврзани со признавањето на Косово и неговото членство во Обединетите нации (ОН) или други механизми.

Вршителот на должноста премиер Албин Курти и српскиот претседател Александар Вучиќ последен пат се сретнаа во Брисел во септември 2023 година, неколку дена пред нападот на српска вооружена група врз косовската полиција во Бањска, Звечан. Средбата меѓу нив беше договорена да се одржи во јуни 2024 година, но Курти ја услови со предавање на организаторот на нападот во Бањска, Милан Радоиќиќ.

Оттогаш, состаноците меѓу лидерите на Косово и Србија во рамките на дијалогот се одржуваат одделно со високи претставници на ЕУ. Билатерални и трилатерални состаноци се одржуваат меѓу главните преговарачи, Бесник Бислими и Петар Петковиќ.

Косово и Србија преговараат под посредништво на ЕУ од 2011 година. За време на речиси петгодишниот мандат на поранешниот претставник на ЕУ, Мирослав Лајчак, Косово и Србија постигнаа договор за патот кон нормализација на односите на почетокот на 2023 година. Договорот, кој не е потпишан, е правно обврзувачки за страните, соопшти ЕУ, обвинувајќи ги Косово и Србија дека не го започнале спроведувањето на пактот.

Во минатото, косовските лидери, почнувајќи од претседателката Вјоса Османи и сегашниот премиер, Албин Курти, го критикуваа Лајчак за неурамнотежен пристап кон дијалогот и за повремено застанување на страната на Србија. Неговиот наследник, Петер Соренсен од Данска, официјално ја презеде функцијата на 1 февруари.

Неговото назначување за пратеник се смета за позитивно, со оглед на тоа што 57-годишникот го познава регионот. Дипломат со години, тој е ангажиран во Косово, во рамките на Мисијата на Обединетите нации во Косово (УНМИК), како и на други позиции, во Србија, Северна Македонија и Босна и Херцеговина. Друг аргумент што го споменуваат официјалните лица во Приштина е дека тој е од Данска, земја што ја признава државноста на Косово, и дека ќе има еднаков пристап до дијалогот.