KOHA.net

Поддржете го TIME. Зачувајте ја вистината.
KULTURA

Џублета го започнува своето патување на албанските поштенски марки

јакна

Në fund të nëntorit të vitit 2022 në sesionin e 17-të të Komitetit Ndërqeveritar për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale, unanimisht është vendosur shpallja e xhubletës dhe dijebërjës së saj si pjesë të Listës së trashëgimisë kulturore jomateriale nën mbrojtjen e UNESCO-s

Katër vjet pasi Kosova ka lansuar pullën postare me xhubletën e po ashtu pas gati kaq kohe prej kur kjo veshje shqiptare u shpall trashëgimi botërore nga UNESCO, Posta e Shqipërisë ka lëshuar në qarkullim pullën postare me xhubletën. “Xhubleta, kjo pasuri e çmuar e trashëgimisë sonë kulturore përjetësohet edhe në një pullë postare, duke sjellë pranë nesh simbolikën, bukurinë dhe historinë e saj”, ka shkruar Rama në një njoftim të shoqëruar me një video promovuese

Katër vjet pasi xhubleta u shpall trashëgimi botërore nga UNESCO, veshja shqiptare zë vend edhe si pullë postare e lansuar nga Posta e Shqipërisë. Kjo bëhet po ashtu gati katër vjet pasi Kosova ka lansuar pullën postare me xhubletën. Fillimisht lansimi i pullës postare me xhubletën është bërë nga Posta e Shqipërisë e më pas nga kryeministri Edi Rama. 

“Xhubleta, kjo pasuri e çmuar e trashëgimisë sonë kulturore përjetësohet edhe në një pullë postare, duke sjellë pranë nesh simbolikën, bukurinë dhe historinë e saj”, ka shkruar Rama në një njoftim të shoqëruar me një video promovuese. E Posta e Shqipërisë ka njoftuar të shtunën se bashkë me miq, kolegë, artizanë dhe të ftuar, ndanë momente të bukura nga prezantimi i emisionit filatelik “Trashëgimia Kulturore – Xhubleta”.

“Një aktivitet i mbushur me emocione, kujtime dhe vlerësim për punën e të gjithë atyre që ndër vite kanë kontribuar në ruajtjen dhe përcjelljen e kësaj trashëgimie. Faleminderit të gjithëve që ishit pjesë e kësaj dite të veçantë!”, shkruhet në njoftimin e Postës.  Paraprakisht në dhjetor të vitit 2022 Posta e Kosovës e lansuar pullën postare “Nga Trashëgimia – Xhubleta”. Kjo u bë pak më shumë se një muaj pas lajmit të madh. 

Në fund të nëntorit të vitit 2022 në sesionin e 17-të të Komitetit Ndërqeveritar për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale, unanimisht është vendosur shpallja e xhubletës dhe dijebërjës së saj si pjesë të Listës së trashëgimisë kulturore jomateriale nën mbrojtjen e UNESCO-s. “Xhubleta, shkathtësitë, mjeshtëria dhe format e përdorimit, Albania” është titulli me të cilin xhubleta ka bërë vend në “Lista e mbrojtjes urgjente 2022”.

Според веб-страницата на УНЕСКО, џублетата е рачно изработена облека што ја носат планинските жени и девојки во Северна Албанија, која се карактеризира со својата брановидна форма.

„Главно црно со шарени везени мотиви, процесот на изработка вклучува подготовка на шајакот, сечење, шиење и везење симболични фигури. Јублетата некогаш се користела во секојдневниот живот уште од пубертетот, што укажува на социјалниот и економскиот статус на оној што го носи“, стои во појаснувањето на УНЕСКО. Таму се знае дека неговата употреба и работа се намалува во последните децении од општествено-политички и економски причини. Се појаснува дека облеката го зачувала своето општествено и духовно значење и се уште се смета за составен дел на планинскиот идентитет.

Преку видео објавено од УНЕСКО (Организација за образование, наука и култура на Обединетите нации), се објаснува дека Големите висорамнини имаат традиција на радост. Исто така, се појаснува дека се состои од над 30 елементи и е поделена на јубилеи на моминство, брак, јубилеи пред зло и тој на злото.

Asokohe lajmi qe bërë i ditur nga tashmë ish-ministrja e Kulturës e Shqipërisë, Elva Margariti. Kjo arritje e Shqipërisë është vlerësohej lart nga ata që merren me trashëgimi kulturore.

“Një thesar që në vrullin e kohës po rrezikonte dita-ditës që të humbiste, por ne nuk duhet të lejojmë që xhubleta të mbetet thjesht një relikt i së shkuarës. Me përfshirjen në këtë listë, ajo do të ketë gjithë mbështetjen, jo vetëm të institucioneve tona, por tashmë edhe të atyre ndërkombëtare që do ta trajtojnë xhubletën si pasuri e të gjithë njerëzimit”, kishte thënë ministrja Margariti nëpërmjet një videoje nga ambientet e sesionit që po mbahet në Rabat të Marokos. “Për ne shqiptarët xhubleta nuk është thjesht një kostum, një veshje, por është një mënyrë jetese, një petk që i shoqëron gratë e Malësisë nga lindja deri në vdekje, që i shoqëron në çdo gëzim dhe hidhërim”, kishte thënë Margariti. Sipas saj, kjo veshje madhështore 4 mijë-vjeçare e mbushur me plot simbole jete tashmë ka tejkaluar kufijtë shqiptar. Shqipëria tashmë veç si trashëgimi botërore jomateriale ose shpirtërore numëron pesë asete. E fundit është “Arti i të luajturit, kënduarit dhe punuarit të lahutës” që u listua më 2025. Kjo arritje e Shqipërisë është kurorëzuar pas një pune të gjatë të ekspertëve që kanë hulumtuar e dëshmuar se në veri të shtetit shqiptar përdorimi i këtij instrumenti, rrëfimit nëpërmjet tij bashkë me punimin që i bëhet ndër breza, është trashëgimi shpirtërore ndër shekuj.