Општина со договор од 125 илјади евра за споменикот „Адем Јашари“ на непостоечкиот плоштад

Komuna të hënën ka hyrë në marrëdhënie kontraktuale për projektin zbatues të memorialit “Adem Jashari. Pesha e kontratës është 125 mijë euro. Por se kur mund të nisë realizmi, s’dihet pasi s’ka leje për ndërhyrjen paraprake që i hap rrugë memorialit që planifikohet të vendoset midis ndërtesës së Kuvendit dhe Xhamisë së Çarshisë. Tentimi i Komunës është që Bulevardi aktual të zgjatet dhe makinat që kalojnë në rrugën “Agim Ramadani” të hyjnë në tunel

Komuna e Prishtinës tash e pesë vjet synon një tunel te rruga “Agim Ramadani” midis ndërtesës së Kuvendit dhe Xhamisë së Gurit ose siç njihet ndryshe, të Çarshisë. Për këtë s’e ka lejen nga institucionet e trashëgimisë kulturore. Tentimi i Komunës është që Bulevardi aktual të zgjatet dhe makinat që kalojnë në rrugën “Agim Ramadani” të hyjnë në tunel. E mbi pjesën e zgjatimit të Bulevardit të vendoset memoriali që mban emrin e heroit kombëtar, Adem Jashari. Komuna të hënën ka hyrë në marrëdhënie kontraktuale për projektin zbatues të memorialit “Adem Jashari. Pesha e kontratës është 125 mijë euro. Por se kur mund të nisë realizmi, s’dihet pasi s’ka leje për ndërhyrjen paraprake që i hap rrugë memorialit.

Me nismën e tretë – pas dështimit të dy të parave – në qershor të këtij viti Komuna ia ka dalë që të jetë një projekt ideor për memorialin që ka për synim nderimin e përkujtimin e të rënëve të familjes Jashari nga Prekazi i Skenderajt. Projekti i përzgjedhur ka tri elemente bazë: Formën e shtyllës kurrizore, tingullin dhe gjethet e dafinës. Zë vend fiks midis Xhamisë së Gurit dhe Kuvendit të Kosovës. Do të ketë fontanë, 59 pemë dhe amfiteatër. Me strukturë prej metalit të oksiduar gjatësia është paraparë të jetë nga 70 deri në 140 metra, kurse lartësia prej 2.6 deri në 8 metra. Projekti ideor fitues mban autorësinë e artistit Ilir Blakçori, njëherësh autor i veprës publike “Heroinat” përballë Pallatit të Rinisë dhe Sportit. 
„Гласот на слободата“ е насловот на победничкиот проект на компанијата Блакчор, „Молос креативи ДОО“.

Të hënën po me këtë kompani është nënshkruar kontrata për hartim të projektit të detajuar për 125 mijë euro. Afati i dorëzimit të projektit është 180 ditë kalendarike.

“Ofruesi i Shërbimeve do t’i kryejë shërbimet sipas kontratës, me kujdes, bazuar në kushtet e përgjithshme dhe në rekomandimet e anëtarëve të komisionit për zhvillimin e negociatave për plotësimet dhe ndryshimet e projektit. Gjatë negociatave, operatori ekonomik ka bërë të qartë se çmimi i ofertuar nuk ka qenë objekt negocimi dhe se nuk ka shprehur gatishmëri për ndryshimin ose uljen e tij”, shkruhet te “Kushtet e veçanta të kontratës”. Sipas të dhënave, operatori ekonomik ka deklaruar se do të ishte i gatshëm ta hartonte projektin zbatues pa kompensim financiar vetëm në rast se Komuna do të garantonte realizimin e projektit në fazën e ekzekutimit.

“Pas diskutimeve të gjata, operatori ekonomik paraqiti një propozim alternativ: duke u zotuar se do të marrë përsipër llogaritjet statike të nevojshme për strukturën e propozuar prej tyre, e cila do të ndërlidhet me projektin e nënkalimit ‘Agim Ramadani’, të bëjë harmonizimin e këtyre dy strukturave me të gjitha detajet për realizim. Po ashtu, operatori deklaroi se shumën që do ta përfitojë nga kontrata për hartimin e projektit zbatues, në vlerë prej 125,000.00 eurosh, do ta dedikojë si donacion për realizimin e projektit gjatë fazës së ekzekutimit, duke marrë përsipër realizimin e punimeve të gjelbërimit që lidhen me këtë projekt”, shkruhet aty. sipas kontratës, kësti i parë prej 62 mijë e 500 eurosh do t’i paguhet projektuesit pas dorëzimit të projektimit të arkitekturës, me konstatim nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës. Kurse 37 mijë e 500 euro pas dorëzimit të arkitekturës dhe statikës, me konstatim nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës.

“Kësti i tretë - 20% e çmimit total të kontratës, në shumën prej 25,000.00 euro, pas përfundimit dhe dorëzimit të projektit, me konstatimin nga menaxheri i kontratës dhe organi mbikëqyrës”, shkruhet në kontratë.

KOHA, sa i përket prezantimit të një projekti mbi një tjetër projekt joekzistues dhe pa leje, ka kërkuar sqarime nga kompania e Blakçorit dhe Komuna qysh në qershor. Asnjëra palë s’është përgjigjur.

Општината двапати го отфрли проектот за тунел меѓу спомениците на улицата „Агим Рамадани“, токму на местото каде што е планирано да се изгради споменикот над тунелот. Со образложение дека проектот ја загрозува автентичноста на културното наследство на таа област, Институтот за заштита на спомениците по втор пат годинава го отфрли проектот за подвозник меѓу косовското собрание и Чарши џамијата. Проектот, кој е една од главните заложби на градоначалникот на Приштина, Перпарим Рама, според институциите за културно наследство, би можел да влијае на седум споменици што се наоѓаат во близина.

На 25 февруари оваа година, одлуката повторно го блокираше планираниот тунел во центарот на Приштина.

Memoriali “Zâni i Lirisë” i kushtohet sakrificës së familjes Jashari dhe të gjithë atyre që ranë bashkë me ta. Sakrifica e tyre u bë themel i lirisë që sot e gëzojmë. Në zemër të këtij kujtimi qëndrojnë fjalët e Adem Jasharit:’Besa besë, vetëm një vdekje se tjetër s'ka në këtë jetë. Edhe një fjalë e mirë’. Pak fjalë, por me një kuptim të thellë për jetën, sakrificën dhe përgjegjësinë ndaj vendit” është përshkrimi që i bëhet konceptit në imazhet e publikuara. Sipas sqarimeve, memoriali vizualizon valën e zërit të Adem Jasharit, me ato pak fjalë, por me peshë të madhe. Fjalë që sipas projektuesit, do të jehojnë në kohë dhe në hapësirë.

„Структурата создава физичка трага од звук во урбаниот простор. Нејзините слоеви ја преведуваат енергијата на говорот во архитектонска форма што се чита истовремено како звучен бран и како оска што минува низ просторот. Отворите меѓу сегментите формираат круна на честа што симболизира почит и триумф на слободата“, пишува во објавените материјали. Во него се објаснува дека водата тече од овие слоеви, знак на живот и мир што произлегува од жртвата. Според дизајнерот, станува збор за интеракција со светлината и материјалите, водата му дава на споменикот жива и постојано менувачка димензија.

„Педесет и девет дрвја се засадени околу просторот во чест на секој живот што починал. Секое дрво го носи своето име и формира жив пејзаж на сеќавања што расте со текот на времето“, пишува во натписите што ги придружуваат сликите.

КОХА праша кој бил во жирито и како ќе се одвива проектот, бидејќи плановите се да се изгради во средина која сè уште не постои, туку е само проект. Но, Општината не одговори. 
Според тендерското досие, „Smart Architecture“ и „Studio Pacarizi“ беа оценети со 53.98 поени на натпреварот, „GM Architecture SH.PK“ беше оценета со 80.65 поени и поднесе финансиска понуда од 118 илјади и 900 евра, „International College for Business and Technology (UBT)“ и „Alfa-Product SH.PK“ постигнаа резултат од 65.64 поени на евалуацијата, а „Molos Creative LLC“ беше рангирана со 86.32 поени и финансиска понуда од 125 илјади евра. Додека „Hark Architecture Sh.pk и Atelier 4“ беа оценети со 82.66 поени и поднесоа понуда вредна 124 илјади евра, а „G-Projekt, FST Engineering Sh.pk и T3D Studio Design SH.PK“ добија 62.65 поени на евалуацијата.

„Молос Креатив ДОО“ го освои првото место во евалуацијата и доби 125 илјади евра за дизајн на имплементацискиот проект со сите фази. „Харк Архитектура Ш.п.к. и Ателје 4“ го освои второто место и доби 15 илјади евра. Додека „ГМ Архитектура Ш.П.К.“ беше третопласирана и ќе добие 10 илјади евра.

Приказната за оваа иницијатива е стара, но конкурсот за она што беше замислено како монументален плоштад „Адем Јашари“ беше отворен во 2024 година. Во септември истата година беа презентирани пет проекти во потесен избор, кои се разликуваа по различни стилови. Имаше монументални скулптури и архитектонски дизајни, преку кои беше наменето да се симболизира придонесот на семејството Јашари за слободата на Косово. Пет проекти беа изложени една недела во старата зграда на Општина Приштина. Но, резултатот беше еднаков на нула. Општинските службеници рекоа дека на семејството Јашари не им се допаднале дизајните.

“Familja dhe ne s’kemi qenë të kënaqur me idetë që kanë ardhur”, kishte thënë në janar Gëzim Kastrati, asokohe drejtor i Drejtorisë për Transformim në kryeqytet. Sipas tij, në konkursin tertë janë vendosur standarde të larta në thirrje dhe shpresojnë se do të respektohen. Specifikimet ishin të njëjtat edhe në vjeshtën e vitit 2024, kur u tentua që nëpërmjet thirrjes së dytë Komuna të bëhej me projekt. Por, sipas procesverbalit të hapjes së ofertave, s’ishte bërë asnjë propozim.

И иницијативата и локацијата имаат долга историја. Во ноември 2019 година, кога Општината ја водеше градоначалникот Шпенд Ахмети, Општинското собрание одлучи дека ќе биде сместена помеѓу зградата на Владата и Собранието на Косово.

„Одлуката за поставување на статуата на легендарниот командант Адем Јашари во аголот на зградата на Владата на Косово во Приштина е одобрена“, се вели во одлуката донесена на 7 ноември 2019 година.

Во 2023 година, членовите на собранието на ПДК во Општинското собрание на Приштина, заедно со поранешната заменик-градоначалничка на главниот град, Доњета Сахатчиу, објавија дека статуата ќе биде готова на 28 ноември истата година, ден кој, покрај тоа што е национален празник, е познат и како роденден на херојот Адем Јашари.