Во Приштина започна „Неделата на албанологијата“, критики за јазикот на печатот

Во средата наутро во Албанолошкиот институт во Приштина започна научната конференција „Недела на албанологијата“. Оваа година „Неделата на албанологијата“ ќе содржи вкупно пет сесии, на кои ќе се носат различни изјави на академици, професори и познавачи на албанологијата. Целиот овој настан меѓу многубројните пријатели, вљубеници и министерот на Министерството за образование, наука и технологија, Арсим Бајрами, започна со говорот на директорот на Институтот за албанологија во Приштина, Хисен Матоши.

Во овогодинешното отворање на оваа конференција тој се задржа на трите јубилејни моменти поврзани со Албанолошкиот институт, со децениската дејност и достигнувања. Прво, застана на 50-годишнината на Албанолошкиот институт, кај академик Идриз Ајети, чиј живот го нарече биографија на образовниот и научниот развој на Албанците и трето, покажа дека оваа година се навршуваат 55 години од објавувањето на научното списание „Тјурмиме Албанологие“, пренесува култплус.

„Оваа конференција беше замислена како можност и како потреба за развој на сите основни албански дисциплини, па затоа беше замислена во пет сесии кои ќе се одржат во текот на овие три дена. Лингвистичката сесија ја избра главната тема „Јазикот на печатот“, книжевните истражувачи ќе зборуваат за албанската драма, фолклористите се фокусираа на улогата на рубриката „Висарет е комбит“ за проучување на албанскиот фолклор, етнолозите ќе разговараат за културното наследство во контекст на одржлив развој и туризам, додека историчарите ќе ја испитуваат историјата на движењето на населението во илирско-албанските земји. Силно веруваме дека 114-те трудови подготвени за оваа конференција ќе го збогатат фондот на албанистиката, ќе ги прошират студиските перспективи, ќе донесат современи методолошки пристапи и конечно нови научни резултати како вреден придонес за натамошно унапредување на албанските студии“, рече. Матоши пред присутните.

По завршувањето на овој говор, односно по официјалното отварање на „Неделата на албанологијата“, веќе беа отворени говорниците на конференцијата. Првата сесија беше првата лингвисистичка сесија на тема „Јазикот на печатот“. Во оваа сесија, Ќемал Мурати прв ја прочита својата изјава на тема „Печатениот јазик и јазичните норми“. Ќемал Мурати, застана на јазикот на печатот, покажувајќи дека има многу нови трендови кои мора да се контролираат. Тој рече дека денес албанските говорници комуницираат со бројни аудиовизуелни медиуми, повеќе од кога било досега и добиваат многу информации од пишаниот и говорниот печат на тежок јазик што не може да се разбере. Медиумите продолжуваат со кршење на јазичната норма, со туѓи зборови кои ни нивните корисници во медиумите не ги знаат“, нагласи Мурати.

Додека Шефкије Исламај ја прочита изјавата со наслов „Случајни креации во медиумите“.

„Во оваа изјава ќе свртам внимание на повеќе или помалку нов јазичен процес на создавање зборови на албанскиот јазик. Зборот е за еден вид фузија на зборови во еден единствен збор како структура на семантиката. Комбинација на зборови по аналогија со состави и сложени зборови, односно тоа е збор за спојување на зборови или спојување на сегменти од зборови во еден збор. Зборот е од „фонетски“ тип создаден од зборот зборува и етика... така што оваа комбинација на зборови и зборовни сегменти носи трет збор што е лексичка и сомантичка комбинација на овие зборови. Ова не се случува само на албанскиот јазик туку и на другите јазици“, рече Исламај.

исто така KULTURA 9-ти од 2024 година „Неделата на албанологијата“ обединува близу 100 истражувачи во Приштина

На оваа седница неговата изјава со наслов „Добро утро Косово-Добро утро Албанија или непочитување или непочитување на литературната норма во албанската радио и телевизија“ ја прочита и Емил Лафе. Тој жестоко ја критикуваше албанската радио телевизија во врска со утринската емисија, оваа емисија со исто име како утринската емисија на РТК.

„Мојата тема е поттикната од споредбата на двата наслови на двете емисии што ги дава Радио телевизија на Косово и онаа на Албанија. РТК ја започна оваа емисија порано, додека РТС ја започна во октомври минатата година. Се чини дека е исто име, но има мала разлика. На РТК е Добро утро Косово, додека во Тирана го нарекоа „и“ вишок и заминаа Добро утро Албанија. Тоа ме наведе да кажам дека овој пример покажува дека водачите на емисијата во Косово не ја почитуваат литературната норма, сметаат дека литературниот јазик мора да се учи, додека во РТШ сметаат дека литературниот јазик е начинот на кој го зборуваат и постои нема дискусија. Во областа на културата во Албанија, Косово, Македонија и Црна Гора има заеднички проблеми но има и посебни проблеми кои се веќе посочени“, потенцира Емил Лафе.

"