Финска делумно се повлекува од Венециското биенале по враќањето на рускиот павилјон

Финското политичко раководство нема да присуствува на овогодинешното Венециско биенале ако рускиот павилјон се отвори за јавноста како што е планирано, што претставува најнова ескалација на европското противење на враќањето на Русија на меѓународните изложби.

Во соопштението од Министерството за образование и култура на Финска се вели дека нивниот став е дека на Русија не треба да ѝ се дозволи да учествува „сè додека продолжува војната и агресијата на Русија во Украина“. Сепак, министерката за наука и култура, Мари-Лена Талвитие, изјави дека некои јавни службеници од Финска ќе учествуваат за да ја поддржат финската уметност и култура.

Иако оваа акција не претставува целосно повлекување, одлуката на Финска го нагласува растечкиот политички притисок врз Биеналето за поништување на учеството на Русија, бидејќи таа се подготвува да го претстави својот национален павилјон за прв пат по инвазијата на Украина во 2022 година.

Во март, 22 високи политичари од европски земји, од Франција до Полска, потпишаа отворено писмо предводено од Латвија до Биеналето, нарекувајќи го присуството на Русија „длабоко загрижувачко“ и велејќи дека павилјонот „покренува сериозни прашања за ризикот од државно предводена културна дипломатија да се маскира како уметничка размена“.

Фински претставници беа меѓу потписниците на писмото. Порано овој месец, Европската комисија го предупреди Биеналето дека може да изгуби грант од два милиони евра за изданието во 2028 година ако не се справи со загриженоста дека можеби ги прекршило санкциите на ЕУ против Русија со тоа што дозволило нејзино учество.

Организаторите на Биеналето во мартовското соопштение инсистираа дека се неутрално тело кое прифаќа апликации за павилјони од секоја земја што ја признава Италија, нагласувајќи дека „отфрлаат секаков облик на исклучување или цензура на културата и уметноста“. Но, постојат ставови дека ниедна уметничка изложба не е неутрална и дека е време Биеналето да создаде етички панел, сличен на оној на ОН, Олимписките игри и другите големи меѓународни организации, за да ги разгледува и решава споровите.

Се очекува рускиот павилјон, насловен како „Дрвото е вкоренето во небото“, да вклучува мултидисциплинарна програма со музичари, поети и уметници од Русија и пошироко. Организаторите го претставија проектот како доказ дека културата може да ја надмине политиката.

„Преку средба на различни култури, проектот има за цел да создаде простор за дијалог и размена, каде што локалните корени можат да се испреплетат со глобалните визии, генерирајќи нови уметнички перспективи и зајакнувајќи го чувството за меѓународна заедница“, изјавија организаторите на рускиот павилјон минатиот месец.

Сепак, во 2022 година, кога Русија започна војна во Украина, нивната изложба отворено коментираше за конфликтот и застана на страната на Украина, организирајќи посебен украински проект во паркот Џардини, каде што се наоѓаат многу национални павилјони. Таа година, руските уметници и куратори одлучија да го затворат својот павилјон. Во 2024 година, Русија го предаде павилјонот на Боливија. Со Русија, Израел, Иран и САД вклучени во конфликти, овогодинешното издание на Биеналето, кое се отвора во мај, сè повеќе личи на сцена за геополитичко позиционирање, колку и на уметничка изложба.