Сегашното решение е најдоброто можно за Косово

Проблемот не лежи во тоа што Србија не покажала подготвеност да го признае Косово како независна држава, според планот на Ахтисари, туку во тоа што такво нешто никогаш недвосмислено не било побарано од Србија. Преку дијалогот, самото Косово учествуваше во создавањето простор за акција Србија да бара „конечно решение“ без потреба да го признае Косово како држава. Кога на Србија и се даде таков простор. Во стилот „се согласуваме да не се согласуваме“, таа го користела и го користи ова.

Каква иронија изгледа ситуацијата во Косово денес каде што Движењето Ветевендосје ги брани границите и суверенитетот на Косово и неговиот територијален интегритет, додека личноста која ја читаше декларацијата за независност на Косово, според планот на Ахтисари, Хашим Тачи, се залага за промена на границите, обидувајќи се тоа да се камуфлира со разни еуфемизми како „разграничување“ или „корекција“ на границите.

Кога Тачи, врз основа на планот на Ахтисари, прогласи независност и ЕУЛЕКС, како мисија на ЕУ, дојде на Косово, меѓу другото, да ја зајакне заштитата на српското малцинство, Движењето Ветевендосје организираше протести. За ова Движење, кое се залагаше за обединување на Косово со Албанија, ваквото решение беше неприфатливо. Тоа е и затоа што беше исклучена можноста за приклучување на Косово со Албанија.

Тогаш планот на Ахтисари или неговиот сеопфатен предлог за решавање на статусот на Косово имаше голема поддршка од граѓаните на Косово. Тоа не беше идеално решение, но беше најдоброто можно решение. Имајќи предвид дека Косово не можеше да се врати во државата пред 1999 година, односно не можеше да биде под управа на Србија, имајќи ја предвид потребата дека Србите и нивното религиозно и културно наследство мораше на посебен начин да се заштити, преку гаранции за уставно и меѓународно присуство, а имајќи предвид дека независноста на Косово ќе мора да го зачува принципот на непромена на границите, Ахтисари, по долг процес со широко меѓународно учество, дошол до заклучок дека независноста, под меѓународен надзор, со посебните права за Србите е најдоброто решение.

Ова и денес продолжува да биде најдоброто можно решение за статусот на Косово. Косовскиот претседател Хашим Тачи треба да го земе тоа предвид кога ќе каже дека ќе се откаже од идејата за корекција на границите кога некој ќе му даде подобар предлог.

Проблемот не лежи во тоа што Србија не покажала подготвеност да го признае Косово како независна држава, според планот на Ахтисари, туку во тоа што такво нешто никогаш недвосмислено не било побарано од Србија. Преку дијалогот, самото Косово учествуваше во создавањето простор за акција Србија да бара „конечно решение“ без потреба да го признае Косово како држава. Кога на Србија и се даде таков простор. Во стилот „се согласуваме да не се согласуваме“, таа го користела и го користи ова.

Дијалогот во Брисел, како најнегативен развој на настаните со последици во историјата на Косово во последните триесет години, беше највидливиот процес на помагање на Србија да ги надмине пречките без да мора да ја признае реалноста на Косово. Дури и барајќи „решение со кое ниту Србија не би се чувствувала како губитник“, овој дијалог речиси го доведе случајот со Косово на почетна точка.

Дијалогот и овозможи на Србија да ги отвори преговорите за членство во ЕУ и многу други работи. Тоа овозможи и воспоставување односи со многу западни земји, кои инвестираа во Србија. Тоа, исто така, помогна да се одржи високото ниво на извоз во Косово. Аналитичар од Србија деновиве дури изјави дека Србија повеќе извезува на Косово отколку во Русија. Дијалогот и овозможи на Србија да биде клучен фактор за внатрешните случувања на Косово, а во голема мера и надворешните случувања. И, како што се гледа сега, и овозможи на Србија да спречи нови признавања, па дури и да се обиде да ги повлече признавањата од некои држави, тврдејќи дека во дијалогот во Брисел се бара решение прифатливо за двете страни.

Треба да се потсети дека дури и во преговорите со посредство на Ахтисари, а подоцна и во оние со посредство на триото ЕУ-САД-Русија, беа направени максимални напори за да се обезбеди прифатливо решение за двете страни. Но, како што беше кажано во упатството за преговорите за статусот на Косово, одобрено од Контакт групата, целта за решение со договор на двете страни не значи дека едната страна има можност да го држи процесот блокиран. Така се случи Косово да прогласи независност без договор со Србија.

Но, иако Србија не се согласи со прогласувањето независност, ниту со предлогот на Ахтисари, прогласувањето независност на Косово не беше еднострано. По природа, декларациите за независност се еднострани. Еден ентитет ја прогласува својата независност. Многу земји го правеа тоа пред Косово, од Словенија и Хрватска до Црна Гора. Но, прогласувањето на независноста на Косово беше најмалку еднострано од сите. Затоа што беше објавено како резултат на меѓународен предлог, по меѓународен процес, со меѓународни услови и со меѓународно воено, полициско, царинско, политичко и полициско присуство.

Дури и ова не беше идеално решение, но беше најдоброто можно. Сега сме во ситуација кога некои кругови од Брисел, поддржани од некои поранешни противници на независноста на Косово од САД, се обидуваат да се заложат за „конечно решение“, кое на крајот би го поништило сето она што беше постигнато низ процесот од Рамбулиети, НАТО интервенција и предлогот на Ахтисари на мислењето на Меѓународниот суд на правдата дека со прогласувањето на независноста на Косово не е прекршено ниту меѓународното право ниту резолуцијата 1244 на СБ на ОН. Ова последново треба да се потсети денеска кога Белград и Москва се повикуваат на оваа резолуција како да не ја овозможува независноста на Косово како опција. Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност не ја отфрли независноста на Косово, ниту го определи статусот, туку го остави како отворено прашање кое мора да се реши преку политички процес, што и се случи.

исто така Арбери 15 март 2023 година Ховениер за планот на ЕУ: Нема подобар договор

Со тоа што не се бара од Србија да го признае Косово, согласувајќи се со наредбата на Србија дека „Србија никогаш нема да го признае Косово“, оние во ЕУ кои не го признаваат Косово, но и оние кои сметаат дека позицијата „неутрална кон статусот“ е правилна“, направија на Србија и е тешко да ја препознае реалноста. Ова го прават и денес. Затоа што на Серија не и е лесно да го признае Косово ако има толку многу дипломати во Брисел кои ја разбираат таквата позиција и ако има земји во ЕУ кои велат дека нема да го признаат Косово.

понудени сега, од луѓе кои немаат ниту искуство, ниту углед на Ахтисари и другите политичари вклучени во процесот, имаат за цел да го уништат сето она што е постигнато и да отворат нова авантура за која нема крај. Можеби ќе има обиди за „креативни решенија“, но како и триото на кое му дојде крајот, така и тие ќе дојдат до истиот заклучок дека, повеќе или помалку, независноста според предлогот на Ахтисари е најдоброто можно решение. Барањето „подобро решение“ може да создаде повеќе проблеми отколку што ќе се решат. А ако мислат дека со некое „креативно решение“ ќе ја добијат Нобеловата награда за мир, да ги потсетиме и дека веќе е доделена Нобелова награда за мир за Косово, а ја доби Марти Ахтисари. Сега е тешко да се поверува дека треба да ја добие таа награда за да им ја додели на некои функционери во Брисел или Приштина и Белград.