НАТО треба да биде посериозен во барањето Србија да биде одговорна за нападите врз нејзините војници

Иако НАТО го осуди повредувањето на речиси 100 свои војници во северно Косово пред точно три години, не направи доволно за да обезбеди соработка меѓу Србија и нејзините припадници во казнувањето на сторителите на овие напади. Мисијата на НАТО во Косово не смее да биде жртва на политички пресметки во Брисел, Париз, Рим, Будимпешта или било каде на друго место. Војниците на НАТО на терен не смеат да бидат жртви на политички пресметки.

Поминаа точно три години откако војниците на НАТО беа сериозно повредени за време на немирите во северно Косово. Тие беа нападнати од српски екстремисти, а некои од војниците на мисијата КФОР претрпеа сериозни физички повреди, од кои се вели дека на еден му е ампутирана ногата. Помалку од четири месеци по овој настан, на север се случи уште посериозен чин, организиран од Србија и нејзините структури во Косово. Нападот во Бањска, кој дури и поранешниот висок претставник на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика, Жозеп Борел, познат по своите ставови против независноста на Косово, го нарече терористички напад.

Овие два напади, кои НАТО ги опиша како „најголема ескалација на ситуацијата во последните години“, дојдоа по континуираните блокади на патиштата во северниот дел на Косово од страна на паралелни структури кои несомнено имаа помош од Србија. Толеранцијата на барикадите ги охрабри екстремните српски структури на север. Потоа, недостатокот на соодветен политички одговор од Белград придонесе за уште поголемо зголемување на тензиите. Брисел, особено Европската Унија, ја префрли главната одговорност за зголемувањето на тензиите врз Владата на Косово. Ја обвини за „еднострани, некоординирани дејствија што доведоа до зголемување на тензиите“. И како резултат на тоа, Косово беше ставено под санкции. Санкциите на ЕУ беа многу сурови, досега без преседан против која било земја во регионот.

Иако нема недостиг од докази дека сторителите на актите на насилство имале помош од Србија и дека се идентификувани, против нив не се преземени никакви мерки. Само оние идентификувани и заробени од косовската полиција се изведени пред лицето на правдата.

Во однос на војската, НАТО го зголеми своето присуство на Косово по овие напади, а особено својот ангажман во северниот дел. На секое прашање во НАТО секогаш одговараа само дека „НАТО е на Косово за да обезбеди безбедна средина за сите луѓе на Косово, врз основа на Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН“. И исто така дека во секој случај НАТО ќе има доволен број персонал во мисијата КФОР на Косово за да го изврши својот мандат.

Нема посигурна организација за граѓаните на Косово од НАТО. Косоварите секогаш се благодарни за улогата на НАТО во ослободувањето на Косово и одржувањето на мирот по војната. Но, оваа голема доверба во НАТО не треба да биде пречка за критикување кога има причини. А НАТО е одговорен и за ситуацијата во северно Косово. Не ја чуваше соодветно границата со Србија и несомнено е неуспех кога толку голема количина оружје ја преминува границата, дури и во возила со ознаки на КФОР, што докажува колку сторителите на нападот во Бањска ја потцениле оваа мисија.

Иако НАТО и ЕУ, како и клучните земји-членки, постојано бараат Белград да ги изведе пред лицето на правдата одговорните за Бањска и нападот врз војниците на КФОР, немало вистински притисок врз Белград. Покрај тоа, НАТО го одржува нивото на соработка со Србија, вклучително и спроведување на заеднички воени вежби.

Во меѓувреме, Србија ги игнорираше повиците сторителите на овој напад да се изведат пред лицето на правдата. Белград, покрај тоа што самиот не презема никакви мерки, се обидува да го оправда и овој напад.
НАТО честопати, вклучително и преку генералниот секретар Марк Руте, изјавуваше дека српскиот претседател Александар Вучиќ ветил дека одговорните треба да бидат изведени пред лицето на правдата и дека очекува тоа да се случи. Не само што не е добро за стабилноста на Косово и регионот, туку е и на штета на самите војници на земјите-членки на НАТО да не инсистираат до крај на одговорноста на оние што ги нападнале.

Иако НАТО го осуди повредувањето на речиси 100 свои војници во северно Косово пред точно три години, не направи доволно за да обезбеди соработка меѓу Србија и нејзините припадници во казнувањето на сторителите на овие напади. Мисијата на НАТО во Косово не треба да биде жртва на политички пресметки во Брисел, Париз, Рим, Будимпешта или било каде на друго место. Војниците на НАТО на терен не треба да бидат жртви на политички пресметки. 

Се надеваме дека и НАТО ја научи лекцијата од нападите врз своите војници пред три години и ќе се погрижи ова да не се повтори. Спречувањето на вакви настани, казнувањето на одговорните, дополнително ќе ја зајакне веќе големата доверба во НАТО во Косово, неговиот кредибилитет воопшто и ќе го зголеми чувството на безбедност кај граѓаните на Косово, кои сметаат на заштитата на мисијата КФОР, која е во Косово веќе 27 години.