Извештај за напредокот: 15-годишниците на Косово заостануваат 4.5 години зад Европејците во учењето

Во делот за образование од Извештајот за напредокот на Косово се наведува дека резултатите од тестот PISA за 2022 година покажале дека 15-годишниците од Косово заостануваат 4.5 години зад своите врсници во ЕУ во однос на учењето. Ова е само едно од наодите за образованието вклучени во документот усвоен во вторник од страна на Европската комисија. Исто така, се споменува ограничениот напредок во образованието во раното детство и регресијата во основното образование.

Образованието во раното детство покажа мало подобрување, додека основното образование бележи назадување, се наведува во Извештајот за напредокот на Косово, објавен во вторник.

Врз основа на овој извештај, буџетот за образование и грижа за рано детство е зголемен за 9 проценти, но има намалување од 4.7 проценти во финансирањето на основното образование во текот на 2024 година, во споредба со претходната година.

„По позитивните случувања во образованието и грижата за децата од рана возраст, Министерството за образование започна со имплементација на задолжителната предучилишна класа (деца на возраст од 5 години) за учебната 2024/2025 година. Иако Косово вложува напори за подобрување на квалитетот на основното/предуниверзитетското образование, спроведувањето на стратегијата за образование на Косово за годините 2022-2026 заостанува. Финансирањето за јавното основно образование продолжува да се намалува, паѓајќи за 4.7% од 2023 до 2024 година“, се вели во извештајот на Европската комисија (ЕК) за Косово.

Експертот за образование Џавит Реџај оцени дека овие резултати се директна последица на нивото на инвестиции.

„Приоритетите на една влада, на едно министерство се покажуваат преку средствата што се пласираат во тој сектор или потсектор. Средствата што се собрани за нивото на образование во раното детство веднаш покажаа подобрување во секторот. Падот на инвестициите во основното образование, средствата паѓаат, инвестициите паѓаат, програмите паѓаат, што ќе се изрази и во пад на нивото“, рече тој. 

Во Извештајот, исто така, се наведува дека резултатите од PISA тестот од 2022 година покажале дека 15-годишниците во Косово заостануваат 4.5 години зад своите врсници во ЕУ во однос на учењето.

„Косово учествуваше во TALIS 2024. Косово учествува и во PISA 2025. Најновите резултати од PISA 2022 покажуваат дека просечен 15-годишен ученик во Косово е речиси 4.5 години послаб во учењето од своите врсници во ЕУ“, се наведува во делот од извештајот за образование и култура. 

исто така Арбери пред 2 месеци 4 милиони студентски отсуства во еден семестар, експертите бараат од МАШТИ да дејствува

И по овој извештај, Реџај рече дека Министерството за образование (MASTI) треба да преземе конкретни чекори.

„Оваа година, 2025 година, инвестициите во образованието се зголемија малку, за 4.5 проценти, што е добро. Треба да бидат 5 проценти во 2026 година. Ова е првата акција што треба да се преземе. Второ, наместо површно планирање што се прави преку стратешкиот план, треба да се направат конкретни програми за потсектори или сегменти од образованието. На пример, програма за реформа на училиштата“, нагласи Реџај.

Извештајот за напредокот, исто така, го истакнува ниското учество во образованието на децата Роми, Ашкалии и Египќани. Според документот, само 31 процент од нив достигнуваат средно образование, во споредба со просекот од 87 проценти низ целата земја.