Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, изјави дека „Иран никогаш повеќе нема да има нуклеарно оружје“, врз основа на новиот договор.
Зборувајќи на самитот на Г7 во Франција, Трамп рече дека договорот со Иран влегува во „втора фаза“, но не понуди дополнителни детали.
„Имаме фер договор. Тоа е добар договор“, рече тој.
Во понеделник, Трамп изјави дека договорот за завршување на војната „е потпишан“. Иранскиот министер за надворешни работи рече дека преговорите за последната фаза ќе започнат во Швајцарија во петок.
Американските претставници изјавија дека се очекува дискусиите за нуклеарната програма на Иран да започнат оваа недела. Сè ќе зависи од обврските на Иран во новиот договор.
Иран вели дека договорот со САД бара од Израел да се повлече од Либан
Фото: Асошиетед прес
Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави во вторникот дека привремениот договор за завршување на војната со САД ќе бара од Израел да се повлече од Либан - услов што Израел веќе го отфрли и би можел да го поништи договорот, што ќе доведе до продолжување на војната во целосен обем, објави агенцијата АП.
Договорот меѓу САД и Иран не е објавен, а официјалните лица понекогаш нудат спротивставени толкувања на неговата содржина. Иако Израел не е страна во договорот, тој е страна во војната. Тој им се придружи на САД во започнувањето напади врз Иран на 28 февруари и оттогаш се бори против милитантната група Хезболах во Либан. Хезболах е поддржан од Иран. Израел ја презеде контролата врз големи области на Либан.
„Без повлекување на израелските сили од териториите што ги окупираа за време на оваа војна, војната не е целосно завршена“, рече Арагчи.
Американски функционер, кој побара анонимност да ги објасни деталите од договорот, рече дека договорот не предвидува повлекување на Израел од Либан. Во меѓувреме, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави во понеделник дека Израел ќе остане во Либан „колку што е потребно“.
Преговорите за завршување на војната претходно беа нарушени од вакви несогласувања, што доведе до продолжен, но кревок прекин на огнот кој не успеа да се претвори во траен крај на непријателствата и го остави Ормускиот теснец, витален воден пат за светските енергетски резерви, практично затворен.
Во други случувања, швајцарското Министерство за надворешни работи соопшти дека церемонијата на потпишување на договорот ќе се одржи во петок во одморалиштето Бургеншток во близина на градот Луцерн. Претставници на министерството во вторник изјавија дека локацијата ја предложиле медијатори од Пакистан и Катар, заедно со САД и Иран.
Пакистан, клучен посредник, изјави дека договорот предвидува крај на воените операции, вклучително и во Либан, на што Иран долго време инсистираше. Но, барањето на Арагчи за израелско повлекување додава нов елемент.
Ова го става Израел пред дилема додека се обидува да ги ослабне воените капацитети на Хезболах без да го поткопа договорот постигнат со посредство на неговиот најважен сојузник, САД. Израел го нападна јужен Либан откако Хезболах испука ракети преку границата во текот на првата недела од војната. Оттогаш, Израел го прошири своето воено присуство на нивоа невидени со децении и нападна цели длабоко во Бејрут.
Иако Хезболах е ослабен, тој сè уште ја задржува можноста да го напаѓа Израел, оставајќи отворени прашања за ефикасноста на израелската воена кампања.
До вторник вечерта, Нетанјаху не го видел меморандумот за разбирање меѓу САД и Иран, изјави лице запознаено со ситуацијата.
Кабинетот на Нетанјаху не одговори веднаш на барањето за коментар од АП.
Размерот на израелските напади понекогаш создаваше јавен раскол меѓу израелските лидери и американскиот претседател Доналд Трамп, кој во вторникот им рече на новинарите дека „не е задоволен од начинот на кој Израел се однесувал во Либан и со Хезболах“.
„Тоа трае засекогаш“, рече тој за стратегијата на Израел. Израелските напади врз Либан убија речиси 4,000 луѓе, вклучувајќи стотици цивили, а раселија повеќе од 1 милион.
„Израел се бори против Хезболах долго време и многу луѓе се убиваат“, рече Трамп.
Трамп рече дека е отворен да го испрати договорот во развој до Конгресот на САД на преглед.
Зборувајќи на маргините на самитот на Г7 во Француските Алпи, Трамп рече: „Ми се допаѓа идејата, ве молам испратете ја до Конгресот. Мислам, кој не би ја одобрил?“
Републиканците во Конгресот велат дека сакаат Трамп да даде повеќе информации за договорот, додека некои изразуваат скептицизам дека тој може да го спречи Иран да продолжи со развој на нуклеарно оружје.
Израел и либанската влада влегоа во директни преговори со посредство на САД, во кои Хезболах не учествуваше. Овие разговори доведоа до неколку прогласени примирја, кои никогаш не беа спроведени на терен. Либанските власти првично се обидоа да го држат Либан надвор од преговорите меѓу САД и Иран, не сакајќи да бидат сметани за зависни од Иран, но оттогаш ја поздравија најавата дека договорот за завршување на војната меѓу САД и Иран ќе вклучува прекин на огнот во Либан.
Најновите коментари на Арагчи се чини дека се совпаѓаат со разбирањето на двајца регионални функционери кои се директно запознаени со привремениот договор. Функционерите, разговарајќи за Асошиејтед Прес под услов на анонимност, рекоа дека договорот ќе бара од Израел да се повлече од речиси целата територија што ја контролира во Либан, освен од неколку ридови во близина на границата што претходно ги зазеде.
Официјалните лица велат дека Иран инсистирал Либан да биде вклучен во договорот во текот на последните денови од преговорите.
Либан е само едно од неколкуте големи прашања што висат околу прекинот на огнот пред планираното церемонијално потпишување.
Договорот има за цел да обезбеди значаен прекин на огнот во повеќемесечната војна во која загинаа илјадници луѓе низ Блискиот Исток, вклучувајќи ги и врвните ирански лидери, и ги зголеми цените на горивото, храната и другите основни производи далеку надвор од регионот.
Договорот предвидува итно отворање на Ормутскиот теснец и укинување на американската поморска блокада на иранските пристаништа, според висок американски функционер кој зборуваше под услов да остане анонимен.
Пакистанските претставници, кои помогнаа во посредувањето во договорот, исто така, ги изложија плановите за истовремено укинување на иранското затворање на теснецот и блокадата од страна на САД.
Потоа, САД и Иран ќе започнат 60-дневни преговори за иранската нуклеарна програма и можноста за ублажување на санкциите, изјавија пакистанските претставници кои помогнаа во посредувањето во постигнувањето на привремениот договор, зборувајќи под услов на анонимност бидејќи текстот на договорот сè уште не е објавен.
Договорот, исто така, вклучува можност за ослободување на замрзнатите ирански средства и создавање фонд од 300 милијарди долари за помош во обновата на Иран доколку Техеран исполни одредени услови, изјавија високи американски претставници за новинарите во понеделник. Трамп подоцна рече дека САД нема да „инвестираат“ средства во Иран.
Што се однесува до временската рамка, регионалните претставници кои разговараа со АП изјавија дека ослободувањето на замрзнатите ирански средства ќе биде поврзано со спроведувањето на договорот од страна на Техеран. Тие додадоа дека земјите од Заливот, исто така, ветија дека ќе инјектираат милијарди долари во иранската економија.
Нуклеарната програма на Иран, особено судбината на неговите залихи од високо збогатен ураниум, ќе биде предмет на рокот од 60 дена. Иран се согласи да разговара за начините за нивно „разредување или отстранување“, изјавија официјални лица. Сепак, останува нејасно дали Техеран ќе се согласи на ова, особено со оглед на противењето на тврдокорните кои не се подготвени да се откажат од него.
Сепак, светските лидери собрани во Франција за првиот целосен ден од самитот на Г7 инсистираа дека договорот мора да успее, иако остануваат многу неодговорени прашања.
Некои се судрија со Трамп поради фактот што не биле консултирани пред почетокот на војната. Но, лидерите на Франција, Германија, Италија и Обединетото Кралство издадоа заедничка изјава во која им честитаат на САД, иранската влада и медијаторите за она што го нарекоа „дипломатско достигнување“, велејќи дека е од витално значење договорот брзо да се спроведе.
Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека Франција и другите западни земји се „подготвени многу брзо да преземат акција“ за да помогнат во мирното повторно отворање на Ормутскиот теснец.
Ванс: Ниту еден американски денар нема да оди во Иран
Фото: Асошиетед прес
Американскиот потпретседател Џ.Д. Венс изјави дека „ниту еден денар американски пари“ нема да оди во Иран како дел од мировниот договор со САД.
Во разговор за „Фокс њуз“, Венс ја спореди администрацијата на Трамп со поранешниот американски претседател Барак Обама, кој според Венс му дал на Иран „над 1 милијарда долари во палета пари“.
Кога беше прашан за 300-те милијарди долари репатријации што доаѓаат од Катар и „24 милијарди долари одмрзнати средства“, Венс рече дека ова е „во суштина иранска пропаганда“.
„Она што се случува е дека одредени елементи во нивното општество се обидуваат да го продадат овој договор што е можно попозитивно на нивната домашна публика“, рече Венс.
„Ниту еден денар американски пари не оди во Иран, ниту 300 милијарди долари, ниту 24 милијарди долари, ниту еден од тие пари“, додаде тој.
Сепак, може да има „корист за Иран ако го направат својот дел“, според Венс, додавајќи дека Катар, Обединетите Арапски Емирати или Саудиска Арабија би можеле да изберат да инвестираат во Иран.
Трамп инсистира дека Ормутскиот теснец ќе биде отворен бесплатно
Фото: Асошиетед прес
Американскиот претседател Доналд Трамп инсистираше дека Ормутскиот теснец ќе биде отворен „бесплатно“ според договорот на САД со Иран за завршување на војната.
Зборувајќи на самитот на Г7 во Франција во вторник, американскиот претседател исто така рече дека Иран „никогаш нема да има нуклеарно оружје“, критикувајќи го Израел поради Либан.
Коментарите на Трамп, меѓу неговите најгласни досега, го покажуваат обемот на неговиот „судир“ со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, пишува Би-Би-Си.
Пакистан, клучен посредник, во неделата објави дека САД и Иран постигнале договор, но неговата содржина сè уште не е споделена.
Во понеделник, претставници на администрацијата на Трамп изјавија дека договорот веќе е електронски потпишан од двете страни, а формалната церемонија ќе се одржи во Швајцарија подоцна оваа недела.
Во меѓувреме, цените на нафтата продолжуваат да паѓаат по објавувањето на договорот. Барел сурова нафта од типот Брент, меѓународната референтна вредност, падна под 80 долари за прв пат од почетокот на март.
Објавено е местото каде што САД и Иран ќе го потпишат договорот
САД и Иран официјално ќе го потпишат договорот во швајцарското одморалиште Бургеншток, соопшти швајцарското Министерство за надворешни работи за весникот „Швајц Хојте“.
Се очекува делегациите да се состанат во петок. Според швајцарските медиуми, преговарачите од Пакистан и Катар ја предложиле локацијата.
Ова е втор пат за две години одморалиштето да биде избрано за домаќин на дипломатски разговори, откако светските лидери се состанаа таму на самитот за мир во Украина во јуни 2024 година.
САД и Иран постигнаа почетен договор во неделата за ставање крај на речиси четиримесечната војна.
Според договорот, страните мора да решат други посложени прашања, како што е нуклеарната програма на Иран, во рок од 60 дена.
