Израел се подготвува за долготрајна војна против Иран

Воениот судир меѓу Израел и Иран ескалираше, со директни напади врз нуклеарни постројки и високи команданти. Израел предупреди на подготовки за долга кампања, додека Иран одговори со ракети и беспилотни летала. Во меѓувреме, САД размислуваат за сопствено вклучување, зголемувајќи го ризикот од регионален конфликт. Дипломатските разговори се во застој, а тензиите нагло растат.

Израелската војска во саботата соопшти дека се подготвува за можноста од долга војна, бидејќи објави дека преку ноќ нападнала ирански нуклеарен истражувачки центар и убила тројца високи ирански команданти.

Исто така, се наѕира можноста за поширока војна. Бунтовниците Хути во Јемен, поддржани од Иран, изјавија дека ќе продолжат со нападите врз американските воени бродови во Црвеното Море ако администрацијата на Трамп се придружи на воената кампања на Израел против Иран. Хутите ги запреа ваквите напади во мај како дел од договорот со САД. А американскиот амбасадор во Израел објави дека САД започнале со „летови со помош за заминување“ од Израел, за прв пат откако Хамас го нападна Израел на 7 октомври 2023 година.

Во Иран, чад се издигаше од област во близина на планина во Исфахан, каде што заменик-гувернерот на покраината за безбедносни прашања, Акбар Салехи, потврди дека израелските напади ја оштетиле структурата, но не предизвикале жртви.

Целта биле две постројки за производство на центрифуги, според израелски воен функционер кој зборувал под услов да остане анонимен, под воени инструкции да ги информира новинарите. Тоа бил втор напад врз Исфахан, кој бил извршен во првите 24 часа од војната како дел од целта на Израел за уништување на нуклеарната програма на Иран.

Меѓународната агенција за атомска енергија, исто така, го потврди најновиот напад.

Во меѓувреме, Иран лансираше нов бран беспилотни летала и ракети кон Израел, но немаше непосредни извештаи за значителна штета. Спасувачката служба „Маген Дејвид Адом“ во Израел соопшти дека беспилотно летало погодило двокатна зграда во северен Израел, без жртви.

Израелскиот функционер го нарече „мал бараж“ кој во голема мера беше запрен од израелската одбрана. Функционерот процени дека израелската војска уништила повеќе од 50% од иранските беспилотни летала.

„Им го отежнуваме пукањето кон Израел“, рече тој. „Откако го кажав сето тоа, сакам да кажам дека иранскиот режим сигурно сè уште има капацитет.“

Главната портпаролка на израелската армија, бригаден генерал Ефи Дефрин, подоцна објави дека началникот на Генералштабот, генерал-потполковник Ејал Замир, ја предупредил армијата да се подготви за „долготрајна кампања“.

„Вклучувањето на американската војска би било опасно“

Американскиот претседател Доналд Трамп сè уште ја разгледува можноста за активно вклучување на американската војска во војната. Во саботата, иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека ова би било „многу, многу опасно за сите“. Тој зборуваше на маргините на состанокот на Организацијата за исламска соработка во Турција.

И во саботата, престижни американски медиуми објавија дека американската војска ги преместила своите тешки бомбардери Б-2 од американска територија на островот Гуам. Овие бомбардери имаат дострел од над 6000 наутички милји и носивост од над 18 тони за носење разни конвенционални и нуклеарни оружја.

Борбите избувнаа на 13 јуни, а израелските воздушни напади ги таргетираа нуклеарните и воените објекти на Иран, врвните генерали и нуклеарните научници. Најмалку 722 лица, вклучувајќи 285 цивили, се убиени во Иран, а повеќе од 2.500 се ранети, според иранска група за човекови права со седиште во Вашингтон.

Иран возврати со испукување на повеќе од 450 ракети и 1.000 дронови кон Израел, според проценките на израелската војска. Израелската повеќеслојна воздушна одбрана соборила поголем дел од нив, но најмалку 24 лица во Израел се убиени, а стотици други се повредени.

Иран долго време тврди дека неговата нуклеарна програма е за мирни цели, но е единствената ненуклеарна држава што збогатува ураниум до 60% - краток технички чекор подалеку од нивото од 90% доволно за нуклеарно оружје. Се верува дека Израел е единствената земја од Блискиот Исток со програма за нуклеарно оружје, но никогаш не го признал тоа.

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека воената операција на Израел ќе продолжи „колку што е потребно“ за да се елиминира она што тој го нарече егзистенцијална закана од нуклеарната програма и арсеналот на балистички ракети на Иран.

Нема датум за нови преговори.

Разговорите во Женева во петокот не донесоа никаков напредок. Европските претставници изразија надеж за идни дискусии. Иранскиот министер за надворешни работи изјави дека е отворен за понатамошен дијалог, нагласувајќи дека Техеран нема интерес да преговара со САД додека Израел продолжува да напаѓа.

„Иран е подготвен да ја преиспита дипломатијата, и тоа само откако агресијата ќе престане и агресорот ќе биде одговорен за извршените злосторства“, изјави тој пред новинарите.

Не е одреден датум за нова рунда преговори.

За многу Иранци, ажурирањата останаа тешки. Групата за застапување на пристап до интернет NetBlocks.org во саботата соопшти дека интернетот повторно е во прекин.

Повеќе напади врз ирански воени команданти

Во првиот израелски напад загинаа тројца од највисоките воени лидери на Иран: командантот на вооружените сили, генерал Мохамед Багери; шефот на паравоената Револуционерна гарда, генерал Хосеин Салами; и шефот на програмата за балистички ракети на Гардата, генерал Амир Али Хаџизадех.

Израелскиот министер за одбрана изјави во саботата дека војската убила командант на Револуционерната гарда кој го финансирал и вооружувал Хамас како подготовка за нападот врз Израел на 7 октомври 2023 година, што ја предизвика 20-месечната војна во Газа.

Иранските власти не ја потврдија веднаш смртта на Саид Изади, но канцеларијата на гувернерот на Ком соопшти дека имало напад врз четирикатна зграда, а локалните медиуми објавија дека две лица се убиени.

Израел, исто така, соопшти дека го убиле командантот на единицата за пренос на оружје на силите Кудс, која била одговорна за снабдување со оружје на Хезболах и Хамас. Бехнам Шахријари бил убиен додека патувал во западен Иран, соопшти војската.

Иран се закани на шефот на нуклеарната агенција на ОН

Иранските лидери изјавија дека изјавите на шефот на МААЕ, Рафаел Гроси, во врска со статусот на нуклеарната програма на Иран го поттикнале нападот на Израел.

Во саботата, висок советник на врховниот лидер на Иран, Али Хаманеј, во објава на социјалните мрежи, без да прецизира, изјави дека Иран ќе го принуди Грос да „плати“ откако ќе заврши војната.

Гроси, шеф на нуклеарното надзорно тело на ОН, на вонредниот состанок на Советот за безбедност на ОН во петокот предупреди против напади врз нуклеарните реактори на Иран, особено врз нуклеарната централа во јужниот град Бушер.

„Во случај на напад врз нуклеарната централа Бушер, директен удар би резултирал со многу високо ослободување на радиоактивност“, рече Гроси. „Ова е нуклеарната постројка во Иран каде што последиците би можеле да бидат најсериозни.“

Израел не ги таргетирал нуклеарните реактори на Иран, туку ги фокусирал своите напади врз главниот објект за збогатување ураниум во Натанц, работилниците за центрифуги во близина на Техеран, лабораториите во Исфахан и реакторот за тешка вода во земјата во Арак, југозападно од главниот град.

Иран претходно се согласи да го ограничи збогатувањето на ураниум и да им дозволи на меѓународните инспектори пристап до неговите нуклеарни постројки според договорот од 2015 година, во замена за ублажување на санкциите. Но, откако американскиот претседател Доналд Трамп ги повлече САД од договорот за време на неговиот прв мандат, Иран почна да збогатува ураниум до 60% и да го ограничува пристапот до нуклеарните постројки.

Иран инсистираше на своето право да збогатува ураниум - на пониски нивоа - во неодамнешните разговори за неговата нуклеарна програма. Но, Трамп, како и Израел, побара Иран целосно да ја прекине својата програма за збогатување.