Изборите ја спречија буџетската криза само во првите два месеци од 2026 година

Предвремените избори во декември само привремено ќе ја спречат државата да влезе во финансиски застој. Законот за управување со јавните финансии дозволува операции во јануари и февруари врз основа на проекциите за буџетот за оваа година. Но, ако новите институции не се воспостават до март, државната каса ќе биде блокирана.

Косово ќе влезе во 2026 година без одобрен буџет. Сепак, одржувањето предвремени избори во декември ќе му овозможи да функционира во јануари и февруари врз основа на проекциите за буџетот за оваа година.
Врз основа на Законот за управување со јавните финансии, продолжувањето на буџетот за оваа година може да се направи за првите два месеци од следната година, доколку изборите се одржат помалку од четири месеци пред почетокот на новата фискална година. Сепак, ова нема да важи за март, без одлука на Собранието.

„Доколку Законот за апропријации за дадена фискална година не биде усвоен од Собранието и не биде прописно објавен од лицето овластено за тоа пред почетокот на соодветната фискална година, Законот за апропријации што бил во сила претходната година ќе се третира како да: ако општите избори за членови на Собранието се одржале помалку од четири (4) месеци пред почетокот на соодветната фискална година: (i) бил продолжен за да ги опфати првите два (2) месеци од таквата фискална година; и (ii) за секоја буџетска организација обезбедил апропријација еднаква на шеснаесет и две третини проценти (16.67%) од апропријацијата предвидена за таквата буџетска организација со Законот за апропријации“, се наведува во овој закон.

Претседателката Вјоса Османи, по одлуката за распишување избори, изјави дека нема волја од политичките партии да се одржи седница на Собранието за решавање на буџетското прашање, ниту да се одобрат меѓународни договори што имаат финансиско влијание.

„Се надевам дека што е можно поскоро ќе имаме ново Собрание кое, на првата седница по неговото конституирање, ќе се конституира наутро, а попладне веднаш ќе го одобри буџетот на Република Косово и надлежните комисии за да можат веднаш да започнат исплатите за РТК“, рече Османи.
Од овој месец, Радио Телевизија на Косово е без буџет. Распуштањето на Собранието во четврток, без одобрување на извештајот на јавниот радиодифузен сервис, го оневозможи распределбата на вториот дел од буџетот за оваа институција. 

Синдикатот на работниците на РТК објави дека почнувајќи од понеделник ќе започне генерален штрајк што ќе се одржува секој ден од 11:00 до 13:00 часот.

„Бидејќи нема активно Собрание, бараме Владата, имено Министерството за финансии, да ја донесе потребната одлука без никакво одложување. Ако се најдат средства за избори, тогаш мора да се најдат и за РТК. Јавните медиуми не можат да се остават да пропаднат“, се вели во реакцијата на Синдикатот на работниците во РТК.

И, поради доцнењето во донесувањето одлуки во општинските собранија и последователниот политички застој, општините Приштина, Гњилане и Зубин Поток работеа со буџетски проекции од претходната година. 

Општинското претпријатие „Грбански сообраќај“ што работи во главниот град предупреди дека јавниот превоз може да биде суспендиран почнувајќи од следната недела.

„Оваа ситуација настана како резултат на неискористувањето на средствата од Владата на Косово, поточно од Министерството за финансии, што ѝ оневозможи на Општина Приштина да ги отплати своите обврски кон компанијата. Како резултат на тоа, „Трафику Урбан“ се соочува со значителни финансиски тешкотии, што влијаат на неговото оперативно функционирање и способноста да продолжи да им обезбедува услуги на граѓаните“, се наведува во соопштението од „Трафику Урбан“.

Директорот на Здружението на општини, Сазан Ибрахими, изјави дека доколку новите институции не се конституираат до март, Косово ќе биде на работ на финансиски колапс.

„Институциите ќе имаат буџет и за февруари. Доколку нема решение за овој проблем, од 1 март Косово ризикува да се соочи со финансиски колапс, што не се случило во повоено Косово“, рече Ибрахими.

Доколку новите институции не се воспостават до март, државната каса ќе биде блокирана. По ова ќе следи неисплаќање на платите за јавните службеници, неисплаќање на пензиите, детските додатоци, социјалната помош и други.