Оливер Вујовиќ, по потекло од Приштина, работи во Косово, но неговото семејство живее во Србија. Затоа речиси секој викенд поминува низ граничниот пункт Косово-Србија. Вози автомобил со НУ регистарски таблички (Ниши, град во Србија) и при секое влегување на територијата на Косово става бели налепници на регистарските таблички со државни симболи.
Исто така, сите што возат возила со регистарски таблички RKS (Република Косово) при влез на територијата на Србија ги покриваат државните симболи на регистарските таблички, со бели налепници.
Ова е дел од привремениот договор меѓу Косово и Србија, кој беше постигнат со помош на Европската унија, на 30 септември минатата година, со цел да се подобри состојбата на северот на Косово.
Две недели пред потпишувањето на договорот, мнозинското српско население на северот на Косово ги блокираше патиштата кои водат кон премините Јариње и Берњак, поради одлуката на Владата на Косово да воведе реципрочни мерки против Србија за регистарски таблички.
Што му претходеше?
исто така
Регистерски таблички со налепници без рок, средбата Курти-Вучиќ неопходна, граѓаните чекаат
Реципрочните мерки предвидуваа примање на доказни таблички при влез на територијата на Косово, што е случај од 2011 година за државјаните на Косово кои заминале во Србија.
Привремениот договор за регистарски таблички мора да се замени со конечен договор. Работните групи, кои беа формирани пред околу шест месеци, со претставници на Приштина, Белград и на Европската Унија, имаат рок најдоцна до 21 април да презентираат трајно решение за регистарските таблички, „засновано на стандардите и практиките на ЕУ“.
Налепници или тест таблички?
Во изјава за Радио Слободна Европа (РЕЛ), Оливер Вујовиќ вели дека бил оптимист оти Косово и Србија ќе најдат компромисно решение, но сега кога се наближува рокот за постигнување договор, не е сигурен во такво нешто.
„Се плашам дека откако ќе истече [рокот за постигнување конечно решение], сè ќе се врати на старо [со реципрочни мерки]“, вели Вујовиќ.
За него, ставањето налепници над симболите на регистарските таблички сепак е подобро решение од добивањето пробни таблички.
Иако до истекот на овој рок остануваат уште десетина дена, јавноста се уште не знае точно кои се предлозите за трајно решение, ниту колку двете страни се блиску до договор.
Специјалниот пратеник на Европската унија за дијалог меѓу Косово и Србија, Мирослав Лајчак, изјави дека работните групи се состанаа на 7 април и дека треба итно да се постигне компромисно решение за подобрување на слободата на движење.
Одговорност на двете страни е да се договорат за решение“, напиша Лајчак на својот Твитер профил.
Кои понуди се на маса?
Според дипломатски извори на Радио Слободна Европа, уште една средба треба да се одржи во Брисел пред 21 април, кога истекува рокот за постигнување на конечниот договор за регистарските таблички. Доколку дотогаш не се најде решение, Косово може повторно да почне да применува реципроцитетни мерки кон Србија. Како што покажа практиката претходно, такво нешто може да доведе до ризик за зголемување на тензиите на северот на Косово, каде што има четири општини населени со српско мнозинство.
Косовската страна не сака да се дојде до друго привремено решение. Според неа, мандатот на работната група е да се најде трајно решение, а не друго привремено решение.
Според истите извори, „има простор за компромис“ и на маса има предлози кои би можеле да бидат прифатливи за двете страни.
Решение би можело да биде меѓусебното признавање на регистарските таблички на Косово и Србија.
Има и други предлози и идеи за кои двете страни треба да одлучат.
Дипломатски извори од Брисел информираат и дека косовската страна „покажала подготвеност да прифати дел од предлозите“, но дека белградската страна се уште не покажала јасен став.
Што му порача Курти на Лајчак?
Косовскиот премиер Албин Курти на маргините на економскиот форум во Грција се сретна со Лајчак, со кого разговараше и за проблемот со регистарските таблички.
Според соопштението на Владата на Косово, во петокот, на 8 април, Курти нагласил дека рокот за постигнување конечно решение истекува за две недели, но деталите за напредокот на разговорите за ова прашање не се прецизирани.
Радио Слободна Европа се обрати до Владата на Косово со прашањето дали претстои конечен договор за регистарските таблички и за кои предлози се разговарало досега, но до објавувањето на овој текст, извршната власт не дава одговор.
исто така
Продолжува циркулацијата на лепливи белешки
Како е постигнато привременото решение
Привремената спогодба за регистарски таблички, според која државните симболи на Косово и Србија се прекриени со бели налепници, е постигната со цел да се прошири ситуацијата на северот на Косово.
Претходно, Владата на Косово, предводена од Албин Курти, воведе реципрочни мерки против Србија во однос на регистарските таблички. Ова беше причина што локалните Срби на северот на Косово две недели ги блокираа патиштата кон граничните премини во Јариње и Берњак.
На тие два премина цело време престојувале припадниците на специјалните единици на косовската полиција, додека српските воени авиони неколку пати го прелетувале граничниот пункт во Јариње. Тогаш официјален Белград соопшти дека единиците на Војската на Србија се на висока борбена готовност, во гарнизоните на Рашка и Нови Пазар, во близина на границата со Косово.
Реципрочните мерки на Владата на Косово кон Србија, на 20 септември минатата година, значеа дека сите што возат автомобили со градски таблички од Србија мора да ги заменат со пробни таблички. Идејата беше овие пробни регистарски таблички да важат 60 дена и да чинат пет евра.
Дотогаш, граѓаните на Косово, кои имаа таблички РКС (Република Косово), во текот на една деценија, кога влегуваа на територијата на Србија, плаќаа околу пет евра за пробни таблички, кои важеа 60 дена.
Оваа одлука на Владата на Косово за воведување реципрочни мерки против Србија се совпадна со истекувањето на табличките КС (косовски), неутрални за статусот, со кои можеше да се оди на територијата на Србија без пробни таблички. Исто така, Владата на Курти најави дека сите регистарски таблички КМ (Митровица на Косово), издадени од српските власти и кои се нелегални за Косово, ќе бидат отстранети од граѓаните на северот на Косово.
Регистерските таблички со акронимите на градовите во Косово, издадени од Србија, во областите населени со Срби јужно од реката Ибер, беа отстранети во 2011 година, по потпишувањето на договорот меѓу Косово и Србија за слобода на движење. Тоа се табличките ПР (Приштина), ПЗ (Призрен), УР (Феризај), ГЛ (Ѓилан) и сл.
Меѓутоа, во општините на северот на Косово, населени со мнозинство Срби, отсекогаш било можно да се возат возила со регистарски таблички КМ издадени од Министерството за внатрешни работи на Србија, што било спротивно на бриселскиот договор.
„Прашањето на регистарските таблички како извор на тензии“
Балканската група за политика во Приштина заклучи дека привремениот договор за регистарски таблички не ги споменува експлицитно регистарските таблички издадени од српските власти и кои сè уште се користат на северот на Косово.
Ова беше објавено во извештајот за спроведување на договорот меѓу Косово и Србија за слобода на движење, на 25 март.
Засега режимот на ставање бели налепници важи и за тие регистарски таблички.
„Следствено, некои тврдат дека договорот индиректно ги „легализира“ нелегалните регистарски таблички“, се заклучува во извештајот, додавајќи дека „Владата на Косово мора да вложи напори да воспостави долгорочни договори со Србија, во спротивно прашањето повторно ќе стане извор на тензија“.
„Тензиите од минатогодишните барикади не стивнуваат“, предупредува Душан Јањиќ, од Форумот за етнички односи во Белград. Следствено, тој заклучува дека Приштина и Белград нема да постигнат договор за регистарските таблички.
Тој нагласува дека премиерот на Косово Курти ќе се врати на „политиката на реципроцитет“ и додава дека српската страна во овој момент не е подготвена да постигне договор со оглед на тоа што претседателските и парламентарните избори се одржаа на 3 април и дека веќе ќе следи формирање на Влада на Србија.
„Она што беше договорено во септември, во однос на таблите, беше направено на манипулативен начин со помош на Лајчак, а прецизно е предвидено дека налепниците ќе бидат отстранети на 21 април. Ова е игра што тие ја одиграа интересно. Значи, бидејќи Белград нема да се појави во преговорите, се случува само да се тргнат лепливите белешки според новата методологија, која е многу опасна, односно методологијата на новата реалност. Дијалогот, како што се развиваше досега, е невозможно да се обнови“, вели Јањиќ.
Косово и Србија го развиваат дијалогот за нормализација на односите меѓу двете страни од 2011 година. Досега се потпишани над 30 договори, но повеќето од нив не се спроведени на терен.
Во моментов, политичките преговори на високо ниво ги водат косовскиот премиер Албин Курти и српскиот претседател Александар Вучиќ, кои се сретнаа само двапати минатата година, но не е постигнат напредок.
исто така
Лајчак: Итно е да се постигне решение за регистарските таблички
Поради оваа причина, Европската унија одлучи следната средба меѓу Курти и Вучиќ да ја закажат преговарачите на техничко ниво, поточно кога ќе биде извесно дека е можен напредок.
Главни преговарачи на ниво на технички дијалог се вицепремиерот на Косово Бесник Бислими и директорот на Канцеларијата за Косово на Владата на Србија Петар Петковиќ./РЕЛ
