Без глас за „Курти 3“, земјата оди кон вонредни избори

Лидерот на движењето Самоопределување, Албин Курти, не го обезбеди потребното мнозинство во Собранието за формирање нова влада. Со ова, тој стана првиот кандидат за премиер чиј предлог за Извршната власт не е усвоен. Опозицијата досега го обвинуваше за 8-месечна блокада. После тоа, одговорноста за понатамошните дејствија е префрлена на претседателката Вјоса Османи.

За прв пат во историјата на градењето на косовската држава, мандаторот не успеа да добие парламентарно одобрение за предложената влада.

Девет месеци по парламентарните избори на 9 февруари, лидерот на движењето Самоопределување, Албин Курти, во неделата им го предложи на пратениците новиот состав на владата, но без договор за коалиција, таа не ги доби потребните гласови.

Од 112 пратеници кои учествуваа во гласањето, 56 гласаа „за“, 52 „против“, а четворица се воздржаа.

Курти даде сигнали за неуспех во гласањето уште од самиот почеток на презентацијата на планот и составот на владиниот кабинет, на седницата што започна со повеќе од еден час доцнење.

„Во овие шест месеци, напорите за формирање владејачко мнозинство не дадоа резултати, и покрај нашите повторени и државни обиди. Ниту една од парламентарните партии, кои беа поканети, не се согласи да склучи договор за ко-влада, иако гласот на граѓаните утврди дека треба да има владина коалиција“, нагласи Курти.

Тој рече дека ова гласање не е само политичка формалност, туку државна одговорност. 

„Без гласовите на новата влада, Републиката ризикува да оди на нови избори без многу функционални институции и без одобрен буџет за следната година. Ова би значело загрозување на платите за јавните службеници, пензиите, детските додатоци, социјалната помош, снабдувањето со лекови, функционирањето на агенциите за спроведување на законот и безбедносните агенции, но и многу капитални проекти што се во тек. Земја без буџет е земја што не може да оди напред“, рече Курти.

Но, пред пратениците немаше никаков владини план или програма, ниту пак имаше состав на кабинетот на хартија. 

Иако претходно ги критикуваше другите партии за тоа што имаат голем број министерства, Курти вклучи 19 од нив во планот за новиот мандат, 4 повеќе отколку во претходниот.

На списокот на номинирани се вклучени нови имиња, додека оние на вицепремиерот Бесник Бислими, в.д. министерката за трговија и индустрија Розета Хајдари, министерот за локална самоуправа Елберт Красниќи и министерката за образование Арберие Нагавци се изоставени. 

За позицијата министер за инфраструктура, Курти ги предложи претседателот на Собранието, Димал Баша, и заменик-претседателот од српската заедница, Ненад Рашиќи, за министер за заедници и враќање. 
Тој му ја довери задачата да го води новото министерство, она за семејство и социјална помош, на Андин Хоти. За она за култура и туризам го предложи актерот Фатмир Спахиу.

Курти ја номинираше Фиторе Пацоли, која не имаше министерска функција во Владата Курти 2, за министерка за животна средина и просторно планирање.

Актуелната министерка за надворешни работи, Доника Гервала, е предложена да го преземе Министерството за правда, кое претходно го водеше Албулена Хаџиу, сега заменик-претседателка на Парламентот.

Опозицијата го обвинува Курти за блокада

Всушност, по седницата на која не беше формирана нова влада следеа обвинувања од претставници на претходната опозиција против мандаторот, Албин Курти.

Во говорите пред пратениците, лидерите на парламентарните субјекти го обвинија лидерот на движењето „Ветевендосје“ за блокирање на државата и за произволно однесување, а воедно го потсетија и на изјавата од мај, кога ги замоли да го тестираат за гласови за формирање на Владата. 

Повеќе од пет месеци по оваа декларација и осум месеци политички ќорсокак, лидерот на ПДК, Мемли Красниќи, изјави дека е време кандидатот да стави крај на своите зборови и да докаже дека има мнозинство за Владата во Собранието.

„Поминаа повеќе од 8 месеци откако бевме блокирани од произволното однесување на владата која освои најголем број пратеници и бевме сведоци на манија за зборови за тоа дали имаме гласови или не. Затоа, што се однесува до нас, Демократската партија на Косово, времето за зборови е завршено, време е да го потврдите она што отсекогаш сте го кажувале дека сте постигнале парламентарно мнозинство“, рече Красниќи.

Лидерот на ЛДК, Лумир Абдиџику, исто така побара докази за бројките, исклучувајќи ја потребата од дебата за програмата и презентираниот состав на владиниот кабинет.

„ЛДК нема да дебатира и нема воопшто да слуша никаква дебата. Ни кажавте дека ги имате бројките. Блокиравте цела земја осум месеци. Нарачајте си да се мерите со демократски бројки од ова собрание. Секое друго оправдување е испорака кон нови вонредни избори кон кои се чини дека се движиме“, нагласи тој.

Дури и Рамуш Харадинај, лидер на ААК, рече дека не го сметаат за разумно да се дебатира за владина програма, која, според него, Курти не ја презентирал.

Тој имаше и обвинение против Курти. 

„Според мене, вие сте производ на хибридната војна на нашите непријатели, тие ве создадоа, вие континуирано ја поттикнувавте оваа хибридна војна. Систематски работевте на дискредитирање на секоја вредност на оваа земја, некои од нив денес ги трпат последиците од меѓународната правда, а некои порано и како такви еден ден е вистина, хибридната војна го јаде она што ја поттикна таа војна и сега е ваш ред“, изјави Харадинај.

Владејачкиот план на Курти

И во својот резиме на владиниот план, Курти ги повика сите пратеници да гласаат за Владата, како што рече, за доброто на државата, а не врз основа на политички позиции. Тој зборуваше за економски раст и проширување на суверенитетот на северот, додека ги наведе првите пет одлуки што ќе ги спроведе доколку ја добие довербата на пратениците.

„Одобрување на предлог-законот за буџет за 2026 година; Одлука за утврдување на минималната пензија на 150 евра, што влијае на околу 200 илјади пензионери; Одлука за зголемување на детските додатоци за 50% над сегашното ниво, што влијае на околу 400 илјади деца;

„Одлуката за зголемување на минималната плата на 500 евра, која влијае на голем дел од работниците во приватниот сектор, влијае и на младите луѓе кои се ангажирани преку платформата „Суперпуна“, како и на мајките кои имаат корист од надоместоците“, вети Курти.

Тој рече дека инвестициите во одбранбениот сектор ќе продолжат.

„Во следните четири години ќе ги зајакнеме сојузите, ќе инвестираме една милијарда евра во одбраната, ќе регрутираме нови војници, ќе го зголемиме бројот на офицери, ќе ја операционализираме фабриката за муниција, ќе ја развиеме воената индустрија на Косово и ќе развиеме борбени беспилотни летала „Произведено во Косово““, нагласи тој.

И покрај ова, пратениците од ПДК, ЛДК, ААК и Нисма не гласаа за владата „Курти 3“.
По неуспешното гласање, претседателот Баша ја затвори седницата и рече дека по ова, одговорноста за понатамошните дејствија преминува на претседателката Вјоса Османи. 

Таа пред неколку дена предупреди дека во случај да не се избере влада, ќе ги контактира партиите на консултации за да види која од нив ги има бројките. 

Османи може да назначи друг премиер во рок од 10 дена. Вториот премиер, доколку биде назначен, исто така ќе има 15 дена да го предложи составот на Владата и нејзината програма до Собранието. 

Доколку ниту овој обид не биде успешен, тогаш претседателот е должен да распише нови избори, кои мора да се одржат во рок од 40 дена од датумот на објавувањето.