Безбедноста, миграцијата и Украина, главните приоритети за време на данското претседателство

Данска го започна своето претседателство со Советот на Европската Унија во четврток, со агенда фокусирана на безбедноста, миграцијата и безусловната поддршка за Украина. Под мотото „Силна Европа во светот што се менува“, Копенхаген има за цел да ѝ даде на ЕУ појасна насока во услови на геополитички предизвици и растечки глобални закани. Во меѓувреме, кандидатурата на Косово за членство во ЕУ останува во мирување, без конкретен одговор од новото данско претседателство.

Европската безбедност, строгата миграциска политика и Украина ќе бидат меѓу главните приоритети на Данска, која во четврток го започна своето претседателство со Советот на Европската Унија во следните шест месеци. 

Данската премиерка Фредериксен и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, беа во четвртокот во западниот град Орхус на празнични настани, по повод почетокот на осмото претседателство со ЕУ од пристапувањето во 1973 година.

Под мотото „Силна Европа во светот што се менува“, данската премиерка Мете Фредериксен рече дека целта е ЕУ да ја преземе одговорноста за сопствената безбедност во услови на глобални закани. Таа рече дека ќе направи сè за да се осигури дека Украина ќе се приклучи на блокот. 

„Украина е дел од нашето европско семејство и за нас беше многу важно што претседателот Зеленски ни се придружи денес тука... Нашето европско семејство не би било комплетно без неговото присуство. Затоа, данското претседателство ќе направи сè што може за да ѝ помогне на Украина на нејзиниот пат кон членство во ЕУ“, рече Фредериксен. 

И претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ја наведе одбраната како главно прашање со кое ЕУ мора да се справи. 

„Данска знае што значи да се остане буден. Се соочувате со балтички тензии и конкуренција на Арктикот. Континуирано ги зголемувате вашите капацитети и затоа не е случајно што ја презентирав нашата стратегија за подготвеност за 2030 година на Кралската данска воена академија во март. Сега, сметам на вас да помогнете да се случи тоа. Веќе почнавме да работиме на мапата на патот за планот за подготвеност на Европскиот совет. Станува збор за тоа како инвестираме и за ова ќе идентификуваме празнини во капацитетите и ќе работиме со земјите-членки на заеднички европски проекти за заедничка набавка, бидејќи подготвеноста за одбрана не е само за тоа колку трошиме, туку има многу врска со тоа како ги трошиме парите. Во одбраната, данското претседателство ќе игра одлучувачка улога“, изјави фон дер Лајен. 

Косово, исто така, ја изрази својата аспирација за членство во ЕУ, со поднесување на апликација на 15 декември 2022 година, но која сè уште не е разгледана од Брисел. 

„Коха“ испрати прашања до данското претседателство во врска со апликацијата на Косово, но во четврток не доби одговор. 

Пред неколку дена, постојаниот претставник на Данска во ЕУ, амбасадорот Карстен Јенсен, зборувајќи на состанок организиран во Брисел од Меѓународното здружение на новинари, беше прашан и за Косово. 

Тој рече дека процесот на проширување е донекаде застојан, додека агресијата на Русија врз Украина создаде нов, попозитивен момент за проширување. Според него, правниот аспект на процесот може да се унапреди само ако има согласност од сите земји-членки на Европската Унија.

Данскиот амбасадор рече дека неговата земја има амбиции да напредува во процесот на проширување, но успехот нема да зависи од следниот претседавач, бидејќи тоа е процес што може да се напредува само ако има согласност од сите земји-членки. Тој рече дека постои можност за поголем напредок во процесот на проширување за некои земји, за кои нема противење од ниту една членка на Европската Унија.

Од сите земји од Западен Балкан, само Косово сè уште нема статус на земја-кандидат за членство во ЕУ. 

На состанокот на 27-миот Колеџ на европски комесари на 8 ноември 2023 година, пакетот за проширување беше одобрен, заедно со индивидуалните извештаи за напредокот за сите земји вклучени во овој процес.

За прв пат, извештаите за напредокот беа одобрени и за десет земји кои се во овој процес: Албанија, Косово, Србија, Северна Македонија, Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Молдавија, Грузија и Украина.

Како пречка за Косово, покрај фактот што не е признаено од пет земји-членки на ЕУ, се споменува и очекувањето дека ќе има конкретен напредок во процесот на нормализирање на односите со Србија.

Постојат и други земји во процесот на проширување на ЕУ чиј напредок е заложник на блокадите од земја-членка. Така, Унгарија го блокираше отворањето на првото поглавје во преговарачкиот процес со Украина, додека Бугарија сè уште ја држи Северна Македонија како заложник.

За време на полското претседателство, Албанија најмногу напредна во процесот на проширување, со што бројот на отворени поглавја се искачи на 24.

На 1 јули се навршуваат 12 години откако Хрватска стана членка на ЕУ, што беше и последното проширување на блокот. Никогаш порано во историјата не поминале толку многу години без ЕУ да се прошири со нови членки.