-
Од:
Veton Surroi
- 15 октомври 2026 10:42 часот
- Споделете на:
- Протестите во Албанија и нивната ескалација во насилство означуваат нова фаза од граѓанскиот бунт против владата и кризата на нејзиниот легитимитет. Владата во голема мера е персонализирана во премиерот Рама; следствено, бунтот се фокусираше и на барањето за негова оставка.
- Делегитимизацијата на власта започна порано, со слабеење на демократските противтежи. Во рамките на Социјалистичката партија, персонализираната моќ на премиерот не се соочи со внатрешна демократија што би ја ограничила. Надвор од неа, опозицијата не успеа да врши ефикасна контрола, делумно поради сопствените слабости. Ниту пак доминантниот дел од медиумите ја исполни оваа функција, поради комбинацијата на комерцијалните интереси на сопствениците со политичките интереси на владата.
- Во отсуство на демократска рамнотежа, СПАК, со своите активности против организираниот криминал и корупцијата, се смета за противтежа на владата и стана недопирлива институција, дури и без ефикасен надзор од страна на формално демократските институции. Досегашните обвинувања на СПАК укажуваат на поврзаност помеѓу владата и организираниот криминал, од една страна, и на управување со висока култура на корупција, од друга страна.
- Некои од обвинувањата на СПАК даваат јасни индикации за перење пари од меѓународна трговија со дрога. Оваа активност во последните пет години внесе милијарди долари во финансискиот промет на земјата, создаде динамика на градење и развој надвор од логиката на пазарната економија, вештачки го зајакна лекот и ја поттикна инфлацијата. Ова го направи товарот на трошоците за живот за граѓаните на Албанија потежок во однос на приходите, во споредба со просекот на земјите од Европската Унија.
- Голем број граѓани реагираа на оваа влада во јуни оваа година со „фламинго револуцијата“, со креативни и мирни маршеви, протестирајќи против некои од манифестациите на персонализацијата на моќта од страна на премиерот во Звернец/Сазан, имено против законите што ги овозможија овие дејствија. Премиерот не се осврна на овој протест во неговата суштина: спротивставување на начинот на донесување одлуки што ја третира јавната сопственост како домен на персонализирана моќ. Игнорирањето на мирниот протест го ослабна верувањето дека моќта може да се влијае со демократски средства и создаде основа за радикализација на незадоволството.
- Албанија влезе во криза од која не може да се опорави со враќање во претходната состојба. Покрај тоа, ова би можело да биде влез во уште подлабока криза следната година, доколку протокот на пари што се влеваат во економијата на земјата значително се намали. Такво нешто би можело да ги потресе финансиите и економијата на земјата. На крајот, ова би била и безбедносна криза на државно ниво.
- На земјата итно ѝ е потребен процес за управување со политичка криза. Пакетот треба да вклучува деескалација, заштита на мирни протести, непристрасна истрага на насилството и гаранции за континуирана независна работа на правдата. Исто така, треба да создаде правни и политички услови за слободни и фер избори следната година. За изборите да донесат излез од кризата, треба да се подготви посебен пакет изборни гаранции кој, меѓу другото, однапред би го ограничил влијанието на нелегалните пари, злоупотребата на државните ресурси и нееднаквоста во пристапот до медиумите.
