Презентиран европски барометар за реформи 2024, Шаша: Косово без никаков напредок на интегративниот пат

Групата за правни и политички студии (ГЛПС) и Косовскиот институт за европска политика (ЕПИК) го претставија Европскиот реформски барометар 2024 година, пренесува Економија онлајн.

Беше наведено дека од стапувањето во сила на Спогодбата за стабилизација и асоцијација, Косово нема постигнато понатамошен напредок на интегративниот пат.

Според нив, барометарот има за цел да го унапреди јавниот дискурс за реформите во ЕУ и да ја зголеми одговорноста на јавните институции, преку редовна проценка на работата на Владата на Косово, односно на релевантните министерства во спроведувањето на преземените реформи. Шефот на Канцеларијата на ЕУ во Косово, Аиво Орав, рече дека барометарот на ЕУ е начин да се следи работата на министерствата и да се бараат одговорни за нивните реформи поврзани со ЕУ, споменувајќи ја и работата на неколку клучни министерства.

„Во предметниот извештај за Министерството за финансии позитивно се оценува напредокот на Косово во социјалните политики, вработувањето и царинската унија, но, според него, Законот за јавни набавки, кој е клучна препорака и неисполнет критериум на Европската реформска агенда и важен показател во реформскиот план за раст. Од суштинско значење е и донесувањето на Законот за државна помош“, рече Орав.

Во однос на Министерството за животна средина, шефот на Канцеларијата на ЕУ во Косово рече дека Косово добро работи на приближување на своето законодавство со рамката на ЕУ, но не прави доволно за да го спроведе. Тој нагласи дека за да се постигне напредок мора да се издвојат соодветни средства за инвестирање во потребната инфраструктура.

Во меѓувреме, за Министерството за правда, Орав рече дека во делот на владеењето на правото, потребно е судството и обвинителството да вложат повеќе напори за ефикасно истражување и судење случаи на организиран криминал и корупција на високо ниво. Тој истакна дека друг предизвик е Граѓанскиот законик, препорака за годишни извештаи и посветеност на реформската агенда.

„Главно, пораката на овие извештаи е владите да покажат што треба да направат за да влезат во ЕУ. Во најдобар случај, конечниот извештај треба да содржи само неколку редови: „Ако ги исполните овие неколку преостанати точки, тогаш ќе бидете тука“. Но, се разбира, не живееме во идеален свет, така што има многу прашања за кои зборуваме, бидејќи земјите сакаат да видат што прават добро и што треба позитивно да се истакне. „Но, најважно е она што го кажува Европската унија дека сè уште треба да се направи“, рече шефот на Канцеларијата на ЕУ во Косово, додавајќи дека сега новата алатка - барометарот на ЕУ е уште еден начин да се следи работата на министерствата и да се побараат од нив одговорни за нивните реформи поврзани со ЕУ.

Амбасадорката на Кралството Холандија во Косово, Карин Бовен рече дека за Холандија, приоритет останува зајакнувањето на владеењето на правото.

„Целта на барометарот на ЕУ не е само да се биде критичен. Наместо тоа, има за цел да придонесе конструктивно во дискусијата за тоа како може да се постигне понатамошен напредок. Барометарот служи како охрабрување за продолжување на работата што се прави на Косово и, се надеваме, како поттик да се биде поамбициозен во унапредувањето на неопходните реформи. „Ова не е само во интерес на владата или граѓанското општество, туку во интерес на сите граѓани на Косово и на земјите-членки на ЕУ“, рече Бовен, нагласувајќи дека тоа не може да го постигне сама од владата, туку бара ангажман на многу актери, вклучително и бизнис заедницата, граѓанското општество, политичките партии и општеството во целина. „За Холандија зајакнувањето на владеењето на правото останува приоритет. „Основите се клучни за нас, бидејќи тие не само што ќе му помогнат на Косово да напредува на својот пат кон ЕУ, туку тие се и одговор на потребите и аспирациите на граѓаните на Косово“, рече холандскиот амбасадор.

Директорката на ГЛПС, Арбереша Лоџа-Стубла, рече дека европската интеграција и реформите поврзани со евроинтеграциите не биле високо на агендата на минатите влади и на некој начин е изгубен моментумот како резултат на недостаток на политичка волја.

„Додадејќи го на ова фактот дека Косово е под мерки на ЕУ, ова негативно влијаеше на способноста на Косово да ги заврши или спроведе европските реформи. Затоа, преку овој барометар имаме за цел да го поттикнеме и нагласиме пред јавното мислење, Владата и јавните институции значењето што европските реформи го имаат за Косово, првично за неговите внатрешни работи, за нашето добро како држава, но и за нашиот пат кон ЕУ“, рече Лоџа-Стубла.

Извршниот директор на ЕПИК, Демуш Шаша, рече дека од 2016 година и од стапувањето во сила на Спогодбата за стабилизација и асоцијација, Косово нема постигнато никаков напредок на својот интегративен пат.

„Кои се трите цели што сакавме да ги постигнеме со барометарот? Првата цел беше да се запали огнот на европската интеграција. Може да се каже дека од 2016 година наваму, Косово нема ни малку напредок на својот интегративен пат. Од стапувањето во сила на Спогодбата за стабилизација и асоцијација, Косово во суштина не постигна натамошен напредок. Засега ја одложуваме визната либерализација бидејќи таа е надвор од интегративниот процес. „Во овој контекст, сакавме да го искористиме барометарот за да привлечеме внимание на процесот на интеграција“, рече Шаша.

Министерот за земјоделство, шумарство и рурален развој Фатон Пеци рече дека пет години во ова министерство не е изгласан закон од претходните влади, додека, според него, во неговиот мандат се изгласани 30 закони.

„Дел од оценката што беше направена за Министерството за земјоделство се неколку теми кои на овој или оној начин имаа ниво на ветување кое сè уште има простор за подобрување. Доколку позитивно се оцени дека имаме Национален план во земјоделството, треба да знаете дека Министерството за земјоделство никогаш немало стратегија, но нашиот мандат за прв пат ја изработи и одобри Националната стратегија, имавме акционен план, а во извештајот е вклучен и делот Национална програма. Петте претходни влади немаат одобрено ниту еден закон во земјоделскиот сектор, а Министерството за земјоделство беше шампион за неспроведување на реформите. Имаме над 30 одобрени закони за време на нашиот мандат“, рече министерот Пеци.