Српски претставници во Косово: Прашањата за образованието и здравството ќе бидат разгледани во Брисел

Претставниците на општините со мнозинско српско население во Косово усвоија изјава со која се отфрла и осудува секоја акција или интервенција што би можела да ја загрози работата и обезбедувањето услуги во здравствените и образовните институции. Тие повикаа овие прашања да се решат преку дијалог за нормализација на односите, кој го посредува Европската Унија.

Во Северна Митровица на 12 февруари, на покана на Српската листа, се одржа заедничка седница на општините со српско мнозинство, на која присуствуваа и претставници на здравствените и образовните институции во областите населени со Срби во Косово, кои работат според српскиот систем.

„Според нашата проценка, сите отворени прашања, вклучително и статусот на овие институции, треба да се решат исклучиво преку дијалог меѓу Белград и Приштина за формирање на Заедницата на општини со српско мнозинство, и ние апсолутно се спротивставуваме на насилните, еднострани дејствија, како и на секое друго дејство што би го загрозило функционирањето на овие два сектора“, се наведува во соопштението усвоено на овој состанок.

Во соопштението, исто така, се поздравуваат напорите на земјите од КВИНТ за наоѓање „одржливо решение засновано на принципите на правда“.

Во соопштението се наведува и дека „едностраните дејствија против образовните и здравствените институции, преземени надвор од дијалогот во Брисел и Заедницата на општини со српско мнозинство“, како и спроведувањето на Законот за странци и Законот за возила, „претставуваат административно етничко чистење на српскиот народ“.

Српската листа, главната српска партија во Косово која ја ужива поддршката на Белград, претходно соопшти дека на состанокот ќе се разговара за политичката и безбедносната состојба по објавувањето на целосното спроведување на законите за странци и возила.

Симиќ вели дека Законот за странци „ги загрозува српските студенти и вработени“

На почетокот на состанокот, функционерот на Српската листа и пратеник во косовското собрание, Игор Симиќ, изјави дека Законот за странци ќе ги загрози студентите, вработените во српските институции, бизнисмените, раселените Срби кои имаат имот на Косово, како и свештенството на Српската православна црква, додавајќи дека меѓународната заедница е известена за сето ова.

„Темелите на нашето постоење се во прашање и мора да направиме сè што е во наша моќ да го заштитиме нашиот народ. Режимот во Приштина нè доведе до оваа ситуација со еднострани дејствија во текот на изминатите неколку години, со цел да му го оневозможи на српскиот народ преживувањето“, рече тој.

Симиќ нагласи дека Српската листа не учествувала во никакви преговори, како што ја обвинуваат некои други политички субјекти.

Потоа состанокот се одржа зад затворени врати, а по состанокот се очекува да бидат прочитани заклучоците.

На состанокот се спротивставуваат неколку партии

Граѓанската иницијатива „Север за сите“ на Марко Јакшиќ, граѓанската иницијатива „Корени“ на Иван Вучковиќ и Српското народно движење на Милија Бишевиќ, преку заедничко соопштение, соопштија дека нивните членови на собранието нема да учествуваат на „консултативната седница“ организирана од Српската листа.

Во заедничката изјава се вели дека ваквите собири не претставуваат вистинска борба за интересите на српскиот народ, туку „симулација на отпор и обид да се прикријат години молчење и политичка одговорност по настанот“.

Овие три политички субјекти претходно предложија усвојување на декларација во врска со Законот за странци и возила, но ова беше одбиено од Српската листа.

„Затоа, го поставуваме прашањето што граѓаните имаат право да го слушнат: дали штетните процеси и закони, чии деструктивни последици следат, се дел од договорите што Српската листа ги прифати и спроведе претходно, а кои беа склучени и договорени на штета на народот од нивниот идеолошки и политички творец, Александар Вучиќ?“, се вели во реакцијата.

Претходно, Партијата „За слобода, правда и опстанок“ на Ненад Рашиќ, кој е и министер за заедници и враќање во Владата на Косово, ја повика Српската листа да се изјасни и да покаже што е конкретно договорено во врска со интеграцијата на образовните и здравствените институции во Косово кои работат во српскиот систем, како и кој ги водел преговорите и во чие име.

„Доколку нема договор, тогаш е крајно неодговорно, дури и измамничко, да се претставувате како политички бранител на српскиот народ, додека не се нуди никакво конкретно решение“, се вели во соопштението, оценувајќи дека молчењето на Српската листа „не е случајно“.

Претходно, министерот за локална самоуправа во Владата на Косово, Елберт Красниќи, ги покани градоначалниците на општините со српско мнозинство на состанок во петок, со цел да разговараат за интеграцијата на српските здравствени и образовни институции.

Десетте општини со мнозинско српско население во Косово – Северна Митровица, Лепосавиќ, Звечан, Зубин Поток, Грачаница, Штерпце, Клокот, Ранилуг, Партеш и Ново Брдо – ги водат градоначалници од Српската листа и засега не е познато дали ќе одговорат на оваа покана.

Најавата за почеток на интеграцијата на образовните и здравствените институции се совпаѓа со почетокот на спроведувањето на првата фаза од целосната примена на Законот за странци, која ќе трае до 15 март и предвидува информативен период.

Целосната имплементација на овој закон би можела да влијае на функционирањето на српските здравствени и образовни институции, бидејќи оние кои не поседуваат косовски документи мора да имаат работна дозвола или работна лиценца, за што апликацијата се поднесува до Агенцијата за вработување на Косово.

Исто така, вработените и студентите на Универзитетот во Северна Митровица, кои доаѓаат од Србија или други земји во регионот, ќе треба да имаат дозвола за привремен престој и да ги исполнуваат другите услови утврдени со закон, во зависност од целта на нивниот престој.

Во пракса, добивањето дозвола за работа или студирање може да биде проблематично, бидејќи Косово не ги признава институциите на Србија, кои ги смета за паралелни и нелегални.

Канцеларијата за Косово во Владата на Србија, исто така, реагираше на ова прашање, оценувајќи дека српските образовни и здравствени институции се „самото јадро“ на Заедницата на општини со српско мнозинство, која Косово и Србија се согласија да ја формираат за време на преговорите во Брисел.

Страните се согласија за Здружението во 2013 година, а тоа е споменато и во Договорот за патот кон нормализација на односите, кој Косово и Србија го прифатија во 2023 година. Според нацрт-статутот изготвен од Европската Унија, Здружението би требало да го регулира и прашањето за приходите, имено финансирањето од српскиот буџет.