Нема јасност или транспарентност во врска со споменатото укинување на мерките против Косово.

Со исклучок на продолжувањето на работата на поткомитетите за ССА и техничката помош од инвестицискиот план, не се укинати други мерки против Косово. Извори од земјите-членки велат дека „не очекуваат никакво значително укинување на мерките“ и дека „Европската комисија не ги информира за чекорите што ги презема во оваа насока“.

И покрај објавата што за време на посетата на Косово ја даде високата претставничка на Европската Унија за надворешни работи и безбедносна политика, Каја Калас, дека „ЕУ започна со укинување на мерките“, нема потврда кои мерки се укинати и кој ја одобрил таквата одлука. Дури и некои дипломати од земјите-членки на ЕУ со кои контактираше КОХА изразија скептицизам во врска со можноста за вистинско укинување на мерките. Сето ова повеќе личи на симболична акција отколку на израз на подготвеност за укинување на мерките.

Претставник на ЕУ само изјави дека „по дискусиите на априлскиот совет за надворешни работи, ЕЕАС и Европската комисија одлучија да започнат со постепено укинување на мерките“.

Истиот извор потоа рече дека „ова вклучува продолжување на работата на неколку поткомитети од ССА и обезбедување техничка помош во рамките на Инвестициската рамка за Западен Балкан“.

Значи, од овој извор се дознава дека нема укинување на конкретни мерки поврзани со фондовите на ЕУ, кои се блокирани за Косово.

Се вели дека оваа одлука „доаѓа по мирното спроведување на парламентарните избори на Косово претходно оваа година“.

„Како што изјави високиот претставник, овој процес е постепен и условен од напредокот кон деескалација.“ Понатаму се повторува дека во декемвриското соопштение, Советот изјави дека ЕУ е подготвена да иницира „постепено укинување на мерките, паралелно со чекорите за деескалација во северно Косово“. И дека „ЕЕАС и Комисијата го прават ова и ги информираат земјите-членки“.

Со исклучок на продолжувањето на работата на поткомитетите за ССА и техничката помош од инвестицискиот план, не се укинати други мерки против Косово. Извори од земјите-членки велат дека „не очекуваат никакво значително укинување на мерките“ и дека „Европската комисија не ги информира за чекорите што ги презема во оваа насока“.

Иако сите земји јавно изјавуваат дека го поддржуваат „постепеното укинување на мерките“, дипломатски извори ги споменуваат особено Франција и Италија, но и Унгарија и Словачка, како земји кои не се заинтересирани за такво нешто. Овие извори велат дека Европската комисија исто така „си игра со зборови“ со „поместување на портата“ кога станува збор за мерки.

Франција, Италија и Европската комисија, според дипломатски извори на КОХА, „се фокусираат на реченицата од изјавата дека укинувањето на мерките е постепено и паралелно со мерките што косовските власти мора да ги преземат“. Бидејќи земјите од КВИНТ и ЕУ неодамна ги критикуваа постапките на косовските власти на север како постапки што би можеле да „создадат тензии“, ова се користи и за да се спречи укинување на мерките.

Никогаш немало никаква транспарентност од Европската комисија во врска со овие мерки. Тие никогаш не се објавени во ниту еден официјален документ на ЕУ и нивната правна основа не е јасна. Тоа беше повеќе политичка акција.

ЕУ ги воведе овие мерки со невидена брзина, со исклучително брзи процедури, и тие продолжуваат да бидат уникатни за земја во регионот на Западен Балкан речиси две години.

Мерките беа внимателно дизајнирани на таков начин што за нив можеа да одлучат Европската комисија и Високиот претставник, без потреба формално да одлучуваат во Советот на ЕУ, каде што сите земји-членки ќе мора да гласаат „за“. Овие мерки им беа објаснети и на членовите на Европскиот парламент.    

Земјите-членки на ЕУ се согласија на 3 јуни 2023 година дека високиот претставник Борел ќе издаде изјава во име на 27-те земји-членки во врска со ескалацијата на ситуацијата во северно Косово. Во таа изјава, меѓу другото, се вели дека ЕУ „е подготвена да спроведе строги мерки“, предупредувајќи дека ќе има негативни последици во случај на неуспех.

„Апелираме и до Косово и до Србија веднаш и безусловно да преземат мерки за деескалација на ситуацијата, да ја запрат раздорната реторика и да се воздржат од какви било други некоординирани дејствија. Мирот мора итно да се воспостави. Европската Унија е подготвена да спроведе силни мерки. Неуспехот да се деескалираат тензиите ќе доведе до негативни последици“, се вели во соопштението.  

Значи, според неа, прелиминарна поддршка за мерките е обезбедена и за Косово и за Србија, во случај да се смета дека една од нив не направила доволно за намалување на тензиите. Но, во случајот со Косово, мерките беа воведени без потреба од друга поддршка од земјите-членки. И кога беа побарани мерки против Србија, им беше кажано дека „ова зависи од земјите-членки“. Сега „недостатокот на единство од страна на земјите-членки“ се наведува како причина за неукинување на мерките.

Иако целосен список на мерки против Косово никогаш не беше објавен, се подразбираше дека тие вклучуваат суспензија на состаноците на заедничките комитети, суспензија на ИПА програмите и суспензија на чекорите за преглед на проектите поднесени од Косово за финансирање од Инвестициската рамка за Западен Балкан.

Сега извори во ЕУ стравуваат дека укинувањето на мерките ќе биде поврзано и со формирањето на косовските институции, иако ова не е директно поврзано.