Калас: Охридскиот договор останува на сила, мерките против Косово почнаа постепено да се укинуваат

Каја Калас, при нејзината прва посета на Приштина во својство на висока претставничка за надворешни работи и безбедносна политика на Европската Унија, потврди дека Охридскиот договор останува на сила, барајќи и Косово и Србија да го спроведат. Таа, исто така, објави дека ЕУ започнала постепено укинување на казнените мерки наметнати на Косово, но нагласи дека овој процес е условен од одржувањето на мирот на северот, кој е претежно населен со Срби.

Главен приоритет за Европската Унија останува нормализацијата на односите меѓу Косово и Србија, изјави високата претставничка на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика, Каја Калас, која во четврток ја посети Приштина.

На прашањето за новите начини што се развиваат во ЕУ за да се направи дијалогот попродуктивен, Калас нагласи дека тие ќе го покренат прашањето одделно со партиите во Косово и Србија.

И покрај писмото што поранешната премиерка, а сега претседателка на српскиот парламент, го испрати до ЕУ, во кое вети дека официјален Белград нема да ги спроведува точките од Бриселскиот договор и од охридскиот анекс што се однесуваат на членството на Косово во меѓународните организации, Калас рече дека договорот е факт и дека мора да се спроведе.

„Подготвена сум да го вложам моето време и енергија во овој процес на нормализација на односите, бидејќи тоа е во интерес на граѓаните на Косово, како и на Србија. Значи, го имаме новоназначениот претставник, г-динот Питер Соренсен, и седнавме заедно да видиме што функционирало, а што не во овој процес. Мислам дека првото нешто е да седнеме со двете страни, сега го направивме тоа одделно, (да видиме) како да продолжиме со овој процес. Охридскиот договор е факт и мора да биде имплементиран од двете страни“, нагласи таа.

Калас: Мерките ќе бидат постепено укинати, но состојбата е „мирна“ на север

На прес-конференцијата одржана во Куќата на Европа во Приштина, Калас објави дека мерките што ЕУ ги воведе против Косово во 2023 година почнаа постепено да се укинуваат. Но, таа ја спомена важноста од деескалирање на ситуацијата на север.

„Како знак на нашата посветеност, можам да објавам дека ЕУ постепено почна да ги укинува мерките воведени во јуни 2023 година. Одлуката отвора пат за големи можности за развој на Косово и ги зближува неговите врски со Европа. Но, таа е условена од одржување на деескалацијата на север. Затворањето на структурите поддржани од Србија ги поткопува напорите за деескалација“, нагласи таа.

Калас, исто така, рече дека го посетил Косово со цел да слушне за безбедносната состојба.

„Клучен приоритет останува нормализацијата на односите меѓу Косово и Србија. Вие сте рамноправни партнери на масата. Како висок претставник, ќе продолжам да го поддржувам овој процес. За оние кои имаат сомнежи во врска со тоа, дозволете ми да бидам јасен: Нормализацијата на односите е единствениот пат кон побезбедна и просперитетна иднина за народите во регионот. Стабилноста зависи од дијалогот, а не од конфронтацијата“, рече Калас.

Високата претставничка на ЕУ, исто така, повика на побрзо формирање на институциите во Косово, бидејќи сметаше дека ова е неопходно за да се презентира реформската агенда и да се искористи Планот за раст на ЕУ. Во врска со членството во европскиот блок, Калас нагласи дека нема скратен пат.

„Косово припаѓа на европското семејство. Но, нема скратен пат до членство. Напредок може да се постигне само преку одржливи реформи“, рече таа.

Пофалувајќи го зајакнувањето на демократските институции, Калас рече дека Косово е заглавено со моменталната политичка ситуација и дијалог. Таа рече дека за Косово е од суштинско значење што побрзо да се формираат институциите.

По прес-конференцијата, Калас вечерта имаше работна вечера со вршителот на должноста премиер, Албин Курти, а се сретна и со претставници на политичките партии.

Претседателот на Демократската лига (ЛДК), Лумир Абдиџику, објави дека за време на средбата со Калас нагласил дека предлогот на партијата што ја предводи за преодна влада е „единствената функционална идеја“, додавајќи дека разговарале и за прашањето за укинување на мерките, дијалогот и иднината.

„Ги изразив ставовите на ЛДК за неопходноста од укинување на мерките против Република Косово. Овие мерки, повеќе од Влада, им штетат на самите граѓани на Косово. Исто така, ги презентирав нашите ставови за процесот на дијалог и иднината што нè очекува. Го информирав за моменталната политичка криза во земјата и за предлогот на ЛДК за инклузивна влада како единствена функционална идеја денес. Евроатлантскиот пат на Косово бара политичка доверба, бара храброст за донесување одлуки, како и Европска унија што нуди визија и иднина за граѓаните на Косово“, напиша Абдиџику на Фејсбук.

Во четврток, Калас ја посети и Мисијата на ЕУ за владеење на правото (ЕУЛЕКС), како и командантот на КФОР, Енрико Бардуани.

Калас ги повикува лидерите во Србија да ја разјаснат стратешката ориентација

Високиот европски дипломат задолжен за Приштина престојуваше во Белград во четврток. По средбата со српскиот претседател Александар Вучиќ, Калас ја истакна важноста на дијалогот со Косово.

„Не станува збор само за подобрување на односите, туку е од суштинско значење за иднината на Србија. Време е да го оставиме минатото зад себе и да работиме за заедничка иднина. Ги поканувам претставниците на Белград и Приштина што поскоро да дојдат во Брисел и да разговараат за конкретни чекори напред“, рече таа во Белград.

Од политичките лидери во Србија, Калас побара посветеност на потребните реформи и појаснување за стратешката насока на државата.

„Јасно е дека членството во ЕУ останува стратешка цел на Србија, но сакам да нагласам дека треба да видиме акции што го докажуваат ова и ги поткрепуваат овие зборови. Реформите се она што покажува како Србија ќе се движи напред на својот пат кон ЕУ“, рече Калас. „Ова најдобро се прави со враќање на довербата и останување верни на демократските принципи.“

Вучиќ објави дека на средбата со Калас разговарале за геополитички прашања, безбедносната состојба во регионот, европскиот пат на Србија и дијалогот со Косово.

„Србија е посветена на конструктивен дијалог со посредство на ЕУ како начин за решавање на отворените прашања и дека заштитата на Србите на Косово е наш апсолутен приоритет“, напиша Вучиќ на Инстаграм. Тој повтори дека Заедницата на општини со српско мнозинство „не е само обврска за која се договоривме, туку и предуслов за понатамошен напредок во дијалогот и за каква било нормализација на односите“.

Посетата на Калас на Белград се случи неколку дена откако Вучиќ се сретна во Москва со рускиот претседател Владимир Путин, против кого Западот воведе санкции поради агресијата во Украина.  

На прашањето на новинарите дали разговарала со Вучиќ за неговата посета на Москва на 9 мај, Калас рече дека го изразила својот став, кој бил „многу јасен“.

„Не разбирам зошто е важно да се застане рамо до рамо со некој што води ужасна војна во Украина“, рече Калас.

Високиот претставник на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика повтори дека европскиот блок очекува сите земји-кандидатки да ги усогласат своите надворешни политики со оние на Европската Унија.

Посетата на Калас на Приштина беше преземена во време кога државните претставници во Косово ги засилија повиците за укинување на казнените мерки. Претседателот Вјоса Османи пред неколку дена побара овие мерки да бидат укинати пред да се продолжи дијалогот со Србија, кој го посредува ЕУ.

И ЕУ го повтори своето барање за деескалација на ситуацијата на север, кој е претежно населен со Срби, откако косовските власти продолжија да ги затвораат паралелните српски институции, што предизвика реакција во официјален Брисел.