Фатон Топали на ПОИНТ со Veton Surroin

Топали: Албанија не го поддржа барањето за Република Косово за време на Југославија

На подкастот PIKË, професорот и поранешен пратеник Фатон Топали разговараше со публицистот Veton Surroi за историските односи меѓу Косово и Албанија во врска со барањата за Република и политичките врски за време на југословенскиот период.

ВИДЕО:

Топали нагласи дека, иако Албанија и Косово делат културни и национални врски, Тирана претходно не го поддржала барањето за Република Косово.

„Албанија претходно не била заинтересирана Косово да има своја Република и не се обидела да го поднесе ова барање преку групи или придружби“, рече тој.

Во разговорот се споменува и историската позиција на Енвер Хоџа, кој, според Сурои, на првата средба со Тито изјавил дека албанските територии се „внатрешна работа на Југославија“.

Топали додаде дека Албанија имала рана тенденција да се обедини со Југославија како седма Република во рамките на федерацијата.

Но, Сурои покажа дека оваа идеја била отфрлена во 1947 година од страна на Сталин од причини на стратешка контрола.

„Овој проект за обединување беше дел од оперативните планови од тоа време, но беше запрен од Сталин, кој не сакаше да создаде територија што не можеше да ја контролира“, заклучи Сурој.
 

Топали: Во 80-тите, облеката на автономија стана премногу тесна за народот што сакаше слобода

Во разговор со публицистот Veton Surroi, професорот и поранешен пратеник Фатон Топали ги изнесе на виделина длабоките идеолошки, политички и психолошки причини што ги водеа младите Албанци кон нелегални движења на Косово, особено по 1974 година и до избувнувањето на демонстрациите во 1981 година.

Топали оцени дека растот на националната свест, образованието, присуството на универзитетот и пристапот до современо знаење од југословенските центри како Загреб, Белград и Љубљана, создале нова генерација посвесна за нееднаквостите и неправдите во рамките на југословенската федерација.

„Во одреден момент, облеката на автономија стана премногу тесна за младите и луѓето кои сакаа да живеат слободни и еднакви“, рече Топали во подкастот PIKË.

Во разговор со Сурои за улогата на политичките и интелектуалните структури од тоа време, Топали го пофали нивниот придонес, но нагласи дека тие немале храброст да ги однесат барањата понатаму.

„Тие постигнаа одредени успеси, но не го направија одлучувачкиот чекор. Во клучните моменти, тие се построија погрешно“, рече тој.

Според него, 1981 година е пресвртница, кога барањето за Република беше одбиено и потиснато, не само од Белград, туку и од самото косовско раководство.

ВИДЕО:

Топали: Нелегалните движења во Косово во 70-тите се кренаа против неправдата, а не против сиромаштијата

Во разговор на подкастот на ПИКЌ со публицистот Veton Surroi, професорот и поранешен пратеник Фатон Топали зборуваше за причините што го навеле него и десетици млади луѓе кон крајот на 70-тите да се вклучат во нелегални политички движења, токму во време кога Косово доживуваше најголем економски и уставен развој до тоа време.

„Вистина е дека Косово доживеа брз раст по 1974 година, но и покрај целиот напредок, структурната неправда и споредбата со другите републики истакнаа нееднаква положба. Ова предизвика гнев, а не екстремна сиромаштија“, рече Топали, осврнувајќи се на теоријата за релативна депресија.

Сурои ја праша Топали „зошто нелегалните движења експлодираат во време кога Косово е во најдобра состојба од кога било?“, оспорувајќи го наративот дека тие се едноставно последица на репресија.

Топали тврдеше дека Југославија го третирала Косово на колонијален начин и дека неговите ресурси - како „Трепча“ - биле експлоатирани без да ѝ се врати на земјата развојот што го заслужувала.

„Не се сметавме себеси за рамноправни. Интелектуалците од тоа време ја подигнаа националната свест, а таа свест им даде живот и на нелегалните движења“, додаде тој.

ВИДЕО: