Во емисијата „Конфронт“ на КТВ, универзитетските професори Флорин Алиу и Шкумбин Мисини разговараа за минималната плата, цените, инфлацијата и функционирањето на економските институции во земјата, давајќи различни ставови за актуелните економски предизвици во Косово.
Професорот Флорин Алиу, предавач на универзитет во Чешка, оцени дека предлогот за зголемување на минималната плата на 500 евра е соодветен и не треба да се гледа како ризик за зголемување на невработеноста. Тој нагласи дека минималната плата има позитивно влијание врз мотивацијата за работа и врши притисок за зголемување на другите плати. Според него, и опозицијата треба да го поддржи таквото зголемување.
Алиу зборуваше и за високите цени во земјата, истакнувајќи дека многу производи се зголемиле до 300 проценти, додека инфлацијата од 12 проценти претставува само годишен просек. Сепак, тој рече дека одговорноста не може да се остави само на актуелната влада, бидејќи зголемувањето на цените е главно поврзано со пандемијата и војната меѓу Русија и Украина, од каде што Косово увезува големи количини житарки и сончогледово масло.
Од друга страна, професорот Шкумбин Мисини упати директна обвинение против Комисијата за конкуренција, нарекувајќи ја „непостоечка“. Тој ги истакна големите разлики во цените на нафтата меѓу градовите, особено меѓу Гњилане и Приштина.
„Имаме Управа за конкуренција која не постои. Во Гњилане, цената на нафтата многу варира во споредба со Приштина. Не знам дали постои оваа институција. Треба да ги анализира овие ценовни разлики“, изјави Мисини.
Тој оцени дека со сегашните политики нема да има намалување на цените и дека недостатокот на краткорочен, среднорочен и долгорочен план од владата ризикува понатамошно зголемување на трошоците за живот.
исто така
Алиу: Не го разбирам противењето на зголемувањето на минималната плата на 500 евра
Мисини објасни дека локалните производи често се поскапи од увезените поради ограничениот пазар, што ги спречува локалните производители да го зголемат капацитетот и да ги намалат трошоците. Тој спомена дека земјите во регионот нудат многу поголеми субвенции за земјоделството и производството, со што влијаат на намалувањето на цените.
Тој, исто така, ги критикуваше економските политики на Косово во текот на годините, кои, според него, се фокусирале главно на пополнување на буџетот преку Царината, а не на долгорочен развој.
Алиу: Не го разбирам противењето на зголемувањето на минималната плата на 500 евра
Универзитетскиот професор во Чешка, Флорин Алиу, го смета зголемувањето на минималната плата на 500 евра за соодветен предлог. Во емисијата „Конфронт“ на КТВ, тој нагласи дека не се согласува со изјавите дека минималната плата од 500 евра би ја зголемила невработеноста.
Според него, ова врши притисок врз другите плати да се зголемат и побара и опозицијата да поддржи такво нешто.
„Зошто минимална плата од 500 евра би ја зголемила невработеноста? Во Албанија, во јануари, минималната плата веќе беше 560 евра. Ова ја зголемува мотивацијата за работа бидејќи, на крајот на краиштата, економскиот развој доаѓа од мотивацијата за работа и професионализмот. Сè е поврзано со платата. Одговорност за работа, професионализам. Кога платата е ниска, повеќе не сте мотивирани да работите. Не разбирам зошто беше спротивставен предлогот за ова зголемување на минималната плата. Ова врши притисок и врз другите плати. Ова се некои реформи што треба да се преземат. Опозицијата исто така треба да го поддржи ова. Ова, исто така, го поттикна заминувањето од Косово. Луѓето од Косово заминаа за повисока плата“, изјави Алиу во емисијата „Конфронт“ на КТВ.
На состанокот на вршителката на должноста влада одржан кон крајот на октомври, беше одлучено минималната плата да се зголеми, од сегашните 350 евра, на 425 од јануари и на 500 евра од јули.
Актуелната влада го одобри, а потоа го достави во Собранието Предлог-буџетот за следната година, кој предвидува и 13-та плата за вработените во јавниот сектор, зголемување на минималната пензија и детски додаток.
Вредноста на буџетот одобрен од актуелната влада беше 4 милијарди евра.
Сепак, овој буџет не беше изгласан во косовското собрание.
Мисини: Управата за конкуренција не постои, цените на нафтата во Гњилане и Приштина имаат голема разлика
Професорот Шкумбин Мисини ја обвини Комисијата за конкуренција за неактивност, велејќи дека таа е „непостоечка“.
Во среда во емисијата „Конфронт“ на КТВ, Мисини рече дека цените по литар нафта во Гњилане значително се разликуваат од оние во Приштина.
„Имаме Управа за конкуренција која не постои. Ако ја погледнеме цената на нафтата, во Гњилане цената на нафтата многу се движи во споредба со онаа на бензинските пумпи во Приштина. Не знам дали постои оваа Управа за конкуренција. Треба да ја разгледа оваа диференцијација на цените. Урошевац и Гњилане имаат речиси ист стандард, зошто би имало разлика во цената на литар нафта“, рече тој.
Тој дополнително процени дека нема да има намалување на цените ако продолжат да се следат сегашните политики на владата.
„Дали ќе има намалување на цените? Ако ги имаме овие политики што ги спроведува сегашниот премиер без никаков краткорочен, среднорочен или долгорочен план, повторно ќе имаме зголемување на трошоците за живот“, нагласи тој.
Алиу: Зголемување на цените до 300% кај некои производи, владата не е единствената виновна
Финансискиот експерт и професор на Универзитетот во Чешка, Флорин Алиу, вели дека цените се многу високи во Косово и дека многу производи имаат зголемени цени и за 300%.
Сепак, Алиу вели дека сегашната влада не може да се обвини за ова и според него, главниот извор на зголемувањето на цените и економската криза е војната меѓу Украина и Русија.
„Цените се многу високи. Инфлацијата, која беше 12%, е просечното зголемување. Производ што чинеше 1 евро, денес чини 4 евра, па затоа многу производи имаа зголемување на цената од 300% и не смееме да заборавиме дека сме најсиромашната земја во Европа. Вината не може да се припише само на сегашната влада бидејќи прво ја имавме ситуацијата со пандемијата, а потоа и војната меѓу Русија и Украина. Од тие земји имаме главен увоз на житарки и сончогледово масло. Русија е под санкции, а Украина не може да ги користи сите пристаништа. Главен извор на зголемување на цените и економската криза е војната меѓу Русија и Украина“, изјави Алиу.
Понатаму, според Али, не постои механизам за контрола на цените, а малиот број инспектори го прави такво нешто речиси невозможно.
Додека, според него, нема намалување на инфлацијата, туку само на темпото на зголемување на цените.
Мисини: Балканските земји инвестираат во земјоделството, Косово се фокусира на полнење на буџетот
Професорот Шкумбин Мисини ги објасни главните причини зошто производите произведени во Косово честопати завршуваат поскапи од увезените.
Според него, одлучувачки фактор е ограничениот пазар, што ги спречува локалните компании да го зголемат производството и да ги намалат трошоците.
„Поскапо е бидејќи продуцентските компании што имаат пазар на Косово имаат многу ограничен пазар“, рече Мисини во четвртокот во емисијата „Конфронт“ на КТВ.
Тој додаде дека развиените земји или дури и некои земји од Западен Балкан даваат многу повеќе субвенции за производствениот и земјоделскиот сектор, директно влијаејќи врз намалувањето на цените.
Како пример, Мисини ги спомена субвенциите за гориво за земјоделците во регионот.
„Кај нас, цената на нафтата е иста како на некој што вози автомобил, или на некој што вози трактор и ја ора земјата. Додека во некои земји од Западен Балкан, данокот е 0 за употреба на гориво за обработка на земјиште“, нагласи тој.
Според него, развиените земји најмногу инвестираат во земјоделството, сметајќи го овој сектор како фундаментален за економијата и безбедноста на храната.
Мисини, исто така, ги истакна разликите во пристапот на Албанија, која презема длабоки реформи како резултат на препораките на Европската Унија.
Тој понатаму ги критикуваше државните политики на Косово, кои, според него, главно биле насочени кон пополнување на буџетот, а не кон долгорочен развој.
„Државните политики на Косово главно беа насочени кон пополнување на буџетот. Над 70 проценти од буџетот се полни од царината. Ние живееме денес за утре, не планираме за задутре. Значи, инфлацијата неодамна ја создаде самата Влада“, рече тој.
