На Мухамет Билали му е тешко да ги опише сцените што ги видел на 16 јануари 1999 година, во селото Речак, Штимско. Поранешниот припадник на Ослободителната војска на Косово е еден од ретките живи сведоци на злосторствата извршени од српските сили на 15 јануари истата година, кога убиле 45 цивили во селото.
Во изјава за „60 минути“ на КТВ, на 27-годишнината од масакрот, Билали рече дека Речак не бара милостина, туку дека отсекогаш барал само правда. И рече дека косовските институции мора итно да работат за да го постигнат ова. Билали предупреди дека сведоците стареат и умираат.
Поддржете го ВРЕМЕЗачувај ја вистината.
Професионалното новинарство е во јавен интерес. Вашата поддршка му помага да остане независно и кредибилно. Придонесете и вие. 1 евро прави разлика.
Писмо до читателот — Зошто бараме ваша поддршка Придонесете„Иако сме 27 години зад нас, сеќавањата се многу свежи за нас. Можам да кажам дека се сеќавам како да бев таму таа ноќ. Беше многу тешко“, рече тој првично, посочувајќи дека на 15 јануари не знаеле дека се извршени масакри, туку дека мислеле дека станува збор само за борби.
Билали успеал да влезе во селото дури следниот ден. Тој рече дека вечерта на 15 јануари видел убиени и ранети војници. Но, дотогаш, имало само информации дека имало и други убиени и дека преживеаните биле испратени во затвор. Но, тој рече дека пораката за тоа што всушност се случило прво ја разбрал по влегувањето во селото.
„Сретнав братучед кој ми кажа и веднаш почнав да се искачувам по ридот. Првата личност што ја видов беше човек без глава... Бачин Бануш... а во таа долина горе, сите медиуми знаат што направиле таму“, рече тој додека со емоции ја продолжуваше својата приказна. „Првиот пат тргнав да одам кон клисурата, но не можев да одолеам да не се искачам на тој ужас. Се свртев и по еден час Бог ми даде сила и тргнав од почеток до крај. Не можев да верувам дури ни денес по 27 години... Сè уште мислам така... Не знам како можеше да се случи тој масакр... Како можеа да го направат тоа. Да ја отсечат главата, да ги извадат органите...“
Билали рече дека сè уште има свежи слики од масакрираните луѓе, од 12-13 години до најстарите, оние над 80 години. Според него, идентификацијата била лесна иако имало уништени тела. Билали понатаму рече дека само два дена пред масакрот, селаните вечерале заедно. „Кога се сеќавам на денес... изгледа изненадувачки... сите беа насмеани и расположени иако знаеја во каква опасност се наоѓаат“, рече тој.
Според него, во ова село имало голем отпор и ова била една од причините зошто Србија презела таква акција. Тој ги нарекол војниците кои се бореле во ова подрачје свети.
Билали рече дека командантот на единицата, командант Ќопа, ги подготвил сите докази, од тоа кој ја водел операцијата до тоа како влегле српските сили. Билали рече дека овој командант бил сведок во Хаг против Милошевиќ, но дека не бил повторно поканет.
Билали го изрази својот негодување кон правосудните институции.
„Можам да ви кажам сега, по 27 години, дека како сведок сум го видел сето тоа... ова е многу тешко. Бидејќи ништо не е направено за нив. Бидејќи правдата не е спроведена. Никој не е уапсен. Никогаш... ниту како член на ОВК, ниту како поединец или граѓанин на Косово, не сум верувал дека државата, институциите ќе бидат формирани и дека ќе има сектор кој ќе се занимава со воените злосторства и дека сторителите на овие злосторства ќе бидат изведени пред лицето на правдата. Селото Речак не бара милостина... секој пат само барало правда, особено кога сторителите на злосторствата се познати. Ништо не се случило тајно, туку пред очите на светот“, рече тој.
Иако со одложување, Билали го пофали поднесувањето на обвинението во отсуство против 21 лице за масакрот во Рачак. Сепак, тој апелираше истрагата што поскоро да оди во Рачак за да собере докази. Според него, има повеќе од 15 сведоци кои сè уште имаат можност да ги дадат своите сведоштва.
„Кога доаѓаме до обвинението, некои од нашите сведоци починаа. Остануваме сè помалку и помалку. Дури и мојот татко, кој беше ранет, го нема повеќе. Дури и оние што останаа умираат“, рече тој.
Билали изрази сомнежи во врска со правдата, но рече дека тоа може да се постигне ако се преземат итни мерки сега. Тој рече дека има сведоци кои дури и се двоумат да ги дадат своите сведоштва бидејќи 27 години наидуваат на глуви уши.
Билал е скептичен дека самиот може да чека правда.
„Не мислам дека ќе чекам. Извештаите што ги имаме се познати, дури и ако сите се казнети. Мислевме дека меѓународната заедница може малку да нè зближи. Државата треба да се справи со нив за да бидат обврзани да ги решат воените злосторства. Не е предоцна да ги предаде сторителите. Сè се нарекува злосторство. За мене, тоа беше геноцид“, изјави Билали.
Билали рече дека Косово има доволно докази да ја обвини Србија.
„Касапот на Балканот имаше 82 сведоци, а претседателот на Косово, Хашим Тачи, имаше 350 во Хаг. Не знам каде одиме, кога имаме докази и докази да го обвиниме окупаторот. Нè масакрираа, нè ограбија, нè ограбија во нашите домови. Жал ми е за тоа население бидејќи беа свесни за опасностите и никој не се плашеше. Никој не сакаше да умре, но со опасностите што ги видоа, никој не избега од селото. Имав многу разговори со нив. На 13 јануари 1999 година, ми рекоа „немаме каде да одиме, нека нè убиваат и масакрираат““, нагласи тој.