Баша: Гласање во пакет за потпретседатели на Собранието, а потоа и за формирање на Влада

„По сите дискусии, имаше целосен консензус и тоа беше предлог на сите политички партии или лидери на партии од немнозински, несрпски заедници. Нивниот предлог беше јасен, да се оди на гласање во пакет, односно да се гласа во пакет за петте потпретседатели. Имаше консензус за извештајот, претседателот, имаше консензус да се гласа во пакет за петте потпретседатели. Многу брзо се очекува воспоставувањето на институциите, потоа да се продолжи со гласање за владата и потоа секако, како што знаете, чекаме гласање за буџетот, за меѓународните договори што имаат рок“, изјави претседателот на претходниот законодавен состав на Собранието, Димал Баша, по состанокот на Претседателството.

Претседателот на претходниот состав на Собранието, Димал Баша, изјави дека претставниците на парламентарните партии се согласиле на конститутивната седница, закажана за среда, петте потпретседатели на Собранието да се гласа во пакет.

Тој го изјави ова по состанокот со претставниците на партиите како подготовка за седницата, која претседателката Вјоса Османи ја закажа за среда во 12:00 часот. Но, времето на почеток беше променето за време на состанокот на Претседателството на Собранието на барање на Демократската партија (ПДК), бидејќи завршните зборови на одбранбените тимови на поранешните команданти на Ослободителната војска на Косово, кои се обвинети за воени злосторства и злосторства против човештвото, ќе бидат презентирани во Хаг.

„Лидерите на политичките субјекти се согласија конститутивната седница да се одржи во 17:00 часот, а потоа да се продолжи со гласање за Владата“, рече Баша.

Тој рече дека за време на состанокот имало консензус за сите точки на дневен ред поврзани со уставот, истовремено предупредувајќи дека институциите ќе бидат воспоставени многу брзо.

„По сите дискусии, имаше целосен консензус и тоа беше предлог на сите политички партии или лидери на партии од немнозински, несрпски заедници. Нивниот предлог беше јасен, да се оди на гласање во пакет, односно да се гласа во пакет за петте потпретседатели. Имаше консензус за извештајот, претседателот, имаше консензус да се гласа во пакет за петте потпретседатели. Многу брзо се очекува воспоставувањето на институциите, потоа да се продолжи со гласањето за владата и потоа секако, како што знаете, чекаме гласање за буџетот, за меѓународните договори што имаат рок“, рече Баша по состанокот на Претседателството.

Прашањето за српскиот заменик-градоначалник е дел од институционалниот ќорсокак што траеше речиси 12 месеци минатата година. Движењето Самоопределување (ЛВВ) инсистираше заменик-градоначалникот да не биде од Српската листа, партија на косовските Срби која има поддршка од официјален Белград. На крајот, Ненад Рашиќи беше избран за заменик-градоначалник со гласовите на Демократската лига (ЛДК).

Во врска со ова прашање, во одлука донесена пред неколку дена, Уставниот суд утврди дека е сторено прекршување кога Рашиќ беше избран на оваа позиција, кој беше предложен преку ждрепка откако кандидатите на Српската листа не успеаја да ги обезбедат потребните 61 глас.

Уставниот суд пресуди дека правото да предложат заменик-претседател на Собранието е резервирано за мнозинството пратеници од српската заедница, што во овој законодавен дом ги вклучува деветте пратеници од Српската листа. Одлуката беше критикувана од ЛВВ на Албин Курти.

ЛВВ очекува брзо формирање на институциите

ЛВВ во вторник објави дека ќе ја почитува одлуката на Уставниот суд во врска со изборот на потпретседател од редовите на српската заедница.

Потпретседателот на оваа партија и поранешен претседател на Парламентот, Глаук Коњуфца, изјави дека очекува покрај конституирањето на Парламентот, во среда да се формира и Владата.

„Никогаш не сме ги отфрлиле пресудите на Уставниот суд. Досега, движењето Самоопределување постојано, се разбира, водеше политички битки, но кога Уставниот суд го даде својот печат, како што беше случајот на пример во 2014 година кога рече дека не може да се формира мнозинство, само победникот на изборите треба да формира мнозинство, ние се повлековме и продолживме според мислењето на Судот“, нагласи тој.

Лидерот на ЛВВ и вршител на должноста премиер, Албин Курти, не посочи како ќе се одвива првата седница на десеттиот законодавен состав.

„Утре ќе ја исполниме нашата обврска за конститутивната седница и верувам дека сè ќе помине во ред“, рече тој.

Еден ден претходно, Централната изборна комисија (ЦИК) ги потврди резултатите од предвремените парламентарни избори на 28 декември.

Според податоците на ЦИК, Движењето Самоопределување освои 51.10 проценти од гласовите, обезбедувајќи 57 места во Собранието. По него, втората сила во Собранието со 22 обезбедени места е Демократската партија (ПДК), која освои 20.19 проценти од гласовите. Демократската лига (ЛДК) е трета со 13.24 проценти од освоените гласови и 15 обезбедени места во Собранието, по што следува Алијансата за иднината на Косово (ААК) со 5.50 проценти од гласовите, или шест места.

Од местата резервирани за српското малцинство, девет ги освои Српската листа, а едно место Партијата за слобода, правда и опстанок. 

Процесот на потврдување на изборните резултати е одложен поради потребата од пребројување на сите гласови во овој процес, бидејќи имаше сомневања за манипулација со гласовите на кандидатите за пратеници.

Десетици лица се приведени, стотици други се испрашувани под сомнение за манипулација со гласовите, додека се очекува истражните и судските процеси да продолжат. Гласовите на партиите не се засегнати.

Откако ќе се реши уставното прашање, се отвора патот за формирање нова влада. Претседателот мора да назначи некого од победничката партија, во овој случај ЛВВ, за премиер.

Според законите, мандатарот има рок од 15 дена да го претстави новиот состав на извршната власт пред Собранието и да побара поддршка од најмалку 61 пратеник. За разлика од минатиот пат, се очекува Курти да нема потешкотии да ги состави бројките за Владата, бидејќи само неговата партија освои 57 места во Собранието, а Баша најави дека седницата за извршната власт ќе се одржи на 11 февруари.

Проблемот на претседателот

Покрај конституирањето на Собранието и гласањето за новата Влада, пратениците имаат уште една задача пред себе: избор на нов претседател.

Новиот претседател мора да биде избран до 4 март – рокот за избор на нов претседател. Мандатот на претседателката Османи истекува на 4 април, но новиот претседател не може да се избере подоцна од 30 дена пред тој датум. Османи изрази намера да отслужи уште еден петгодишен мандат. Сепак, останува нејасно дали ќе може да ја обезбеди потребната поддршка.

Османи беше критикувана неколку пати за време на нејзиниот мандат за застапување на движењето Самоопределување.
Во интервју за Радио Слободна Европа на крајот на декември, таа рече дека доколку не освои уште еден мандат, ќе се врати на политичкиот ангажман, без да прецизира за која партија.
Претседателот на ЛВВ пред неколку дена изјави за медиумите дека разговарал со Османи за прашањето за претседателот, но дека, според него, треба да има нов однос со опозициските партии за прашањето за новиот шеф на државата.

Според Уставот, новиот претседател се избира со тајно гласање, а секој што сака да се кандидира мора да собере потписи од најмалку 30 пратеници. Шефот на државата се избира со две третини од гласовите во првите два круга од гласањето, но ако нема доволно гласови во овие два круга, тогаш кандидатот што ќе добие мнозинство од гласовите на пратениците е избран во третиот круг.

Доколку претседателските избори не успеат, автоматски се распишуваат нови избори, кои мора да се одржат во рок од 45 дена.