KOHA.net

Арбери

„Работните“ деца кои го издржуваат семејството

Фатима има 14 години. Таа живее во Фуше Косово и припаѓа на ромската заедница. Завршил петто одделение, а потоа не го продолжил образованието. Иако е сè уште дете, таа работи седум дена во неделата, поминувајќи и до 15 часа дневно на раскрсниците на патиштата, чистејќи ги стаклата на автомобилите.

Заработените пари вели дека ги испраќа дома, каде живее со своето осумчлено семејство. Бидејќи е најстарото дете во семејството, вели дека е должен да работи. И покрај нејзината возраст, Фатимја се чувствува себеси како возрасна, а не како дете.

„Јас не сум дете. Имам 14 години. Работам и заработувам и до 10 евра дневно. Работата што ја работам е да ги чистам стаклата на возилата. Сите пари што ги заработувам ги испраќам дома. Ние сме шест деца. Работиме само јас и татко ми. Таткото собира стаклени шишиња и лименки кои ги продава. Живееме со парите што ги заработуваме“, вели Фатима.

Има доста деца како Фатима кои се принудени да го прекинат учењето и да се занимаваат со работа. Во меѓувреме, кај ромската заедница оваа појава е поизразена.

Невладините организации кои се занимаваат со заштита на правата на децата во Косово сметаат дека моменталната состојба на почитување на правата на децата е под посакуваното ниво.

Во Коалицијата на невладини организации за заштита на децата (КОМФ) велат дека тоа се последните официјални податоци на Агенцијата за статистика на Косово кои покажуваат незадоволителна состојба на правата на децата воопшто во Косово.

Според податоците со кои располагаат, над 10 отсто од децата во Косово се вклучени во напорна работа, додека речиси 7 отсто работат во опасни услови. Вака за Радио Слободна Европа изјави Клевис Ваќари од КОМФ. Според неа, во индексот што зборува за заштита на децата, што го објавија во текот на оваа година, евидентно е дека Владата најмалку направила за оваа категорија.

Доколку се направи оценка или бодување од 0 до 1, кои претставуваат минимум и максимум, напорите на Владата на Косово да ги заштити овие деца, рече Ваќари, се 0.1 отсто.

„Најранливи се категориите деца кои работат на улица. Не само што се злоупотребувани и можеби се жртви на трговија со луѓе, туку тие претставуваат потенцијален ризик за различни форми на злоупотреба. Тие се запоставени деца. Можеме да ги видиме во доцните ноќни часови, на студ, како и на високи температури во текот на летото каде се соочуваат со постојан ризик, како за нивното физичко, така и за менталното здравје. Може да бидат и плен или потенцијални жртви на психичко, физичко, но и сексуално злоставување“, вели Ваќари.

„Многу малку е направено за овие деца, а многу малку продолжува да се прави. Недостасува секоја институционална служба за итно нивно повлекување од улица“, потенцира таа.

Од друга страна, Луле Бека од Организацијата за деца без родителска грижа ОФАП, која ги штити децата без родителска грижа кои се малтретирани и малтретирани, вели дека нивната мисија е да ги идентификуваат децата без родителска грижа кои работат напорна работа и засолниште во семејствата.

Во меѓувреме, за категоријата деца кои живеат со родителите, но се принудени да работат, таа вели дека организацијата ОФАП не се занимава со нив, бидејќи тоа не е предвидено во програмата.

„Ние се занимаваме со заштита на правата на децата. Децата идентификувани без грижа веќе се сместени во згрижувачки семејства. Нашиот психо-социјален тим, кој го сочинуваат луѓе од соодветните области, работи со деца. „Во моментов има 42 семејства кои веќе имаат деца без грижа“, вели Бека.

„Сега децата кои се во семејно прифатилиште не смеат да работат, имаат нормален живот. Кога се бара помош за децата испраќаме психолози, педагози и други во зависност од потребите на децата“, подвлече Бека.

Сепак, Косово и понатаму нема закон за заштита на правата на децата. Владините функционери веќе неколку пати се изјаснија за предлог-законот за заштита на децата, од стручен аспект тој е завршен и сите процедури се спроведени од институционален аспект, но се очекува да биде одобрен од Владата на Косово. .