KOHA.net

Арбери

КИПРЕД: Односот на Русија кон косовско-српскиот конфликт во зависност од односите со Западот

Пристапот на Русија кон косовско-српскиот конфликт не беше конзистентен и се промени во зависност од еволуцијата на контекстот на односите на Русија со Западот. Ова е главниот наод од документот за политики насловен „Влијанието на Русија врз дијалогот Косово-Србија со помош на ЕУ“, кој во петокот го објави Косовскиот институт за истражување и развој на политики (КИПРЕД).

Во соопштението за печатот на КИПРЕД се наведува дека овој труд ја анализира историската позадина на учеството на Русија во конфликтните односи меѓу Косово и Србија во пошироката позадина на распадот на Југославија; Интервенција на Москва во актуелниот процес на дијалог меѓу Косово и Србија, кој се развива со помош на ЕУ; Посебните цели на Русија во процесот на дијалог; пресекот на дијалогот меѓу Косово и Србија со безбедносните, воените и економските интереси на Русија во регионот; и импликациите за членството на Косово во меѓународните организации.

„Главното откритие истакнато во овој труд е дека Русија не била доследна во својот пристап кон конфликтот меѓу Косово и Србија. „Наместо тоа, нејзината позиција се промени и флуктуираше во зависност од еволуцијата на контекстот на односите на Русија со Западот“, се наведува во коминикето.

Во коминикето се вели дека има 8 главни наоди кои ја објаснуваат позицијата на Руската Федерација за време на целото распуштање на Југославија, вклучително и процесот на дијалог меѓу Косово и Србија кој се одвива под капата на ЕУ и со активниот поддршка од САД.

Ова се осумте наоди од извештајот објавен од КИПРЕД

Прво, за време на ерата на Елцин, пристапот на Русија кон кризата во поранешна Југославија воопшто, вклучително и Косово, ја одразуваше збунетоста на Москва за сопствената земја во длабоко новото меѓународно опкружување кое се појавуваше со крајот на Втората светска војна. Политиките на Русија кон распадот на поранешна Југославија, вклучително и Косово, во овој период беа обликувани од два фактори: прво, општите односи на Русија со Западот; второ, ставовите на клучните надворешнополитички носители на одлуки во Москва (имено, Козирев наспроти Примаков).

Второ, со избувнувањето на војната во Косово, Русија беше дел од сите големи меѓународни напори за решавање на кризата. Така, Русија поддржа три резолуции на СОН за Косово, усвоени според Поглавјето VII од Повелбата, но одби да му дозволи на Советот за безбедност експлицитно да одобри интервенција на НАТО за да ги запре масовните злосторства на Србија на Косово. Со крајот на војната во Косово, во јуни 1999 година, Русија гласаше за резолуцијата 1244 (1999) на СБСБ, која предвидуваше повлекување на целиот државен и безбедносен апарат на СРЈ/Србија од Косово и го стави Косово под меѓународна администрација (вклучувајќи ја и мисијата за спроведување на мирот предводена од НАТО).

Трето, Русија не ги прифати конечните резултати од меѓународните мировни напори за Косово и тоа главно како реакција на нејзиното општо незадоволство од Западот. Така, Русија одигра клучна улога во Контакт групата за време на Конференцијата во Рамбује во февруари 1999 година. Меѓутоа, Русија ја повлече својата поддршка за Договорот од Рамбује со тоа што не учествуваше на церемонијата на потпишување во Париз. Истото сценарио беше повторено и за време на разговорите во Виена за конечниот статус на Косово во 2006-2007 година. Русија беше активен дел од овој процес, но во последен момент одби да го одобри во СБСБ предлогот за решавање на статусот на Косово што го презентираше пратеникот на ОН Марти Ахтисари.

Четврто, додека беше надвор од преговарачката маса, во дијалогот олеснет од ЕУ што започна во март 2011 година, главната цел на Руската Федерација беше да го спречи и попречи успешното завршување на процесот на дијалог преку обидот да ги дискредитира ЕУ и Западот, и да ја врати таа улога на Советот за безбедност на ОН.

Петто, Москва не го гледа процесот на дијалог како изолиран од нејзините севкупни геополитички цели на Балканот – и конкретно од задржување на Србија и Србите во руската орбита и спречување на проширувањето на ЕУ и НАТО во регионот. И покрај фактот што Србија е во процес на преговори за членство во ЕУ, таа одби да ја усогласи својата надворешна политика со онаа на ЕУ во однос на Русија.

Шесто, војната во Украина ја откри длабочината на политичките, безбедносните и економските односи меѓу Русија и Србија, кои дополнително се зајакнаа со доаѓањето на власт на Српската напредна партија на Вучиќ и Социјалистичката партија на Дачиќ во 2012 година. Русија се обидува да го искористи случајот на Косово, поточно интервенцијата на НАТО во 1999 година и прогласувањето независност во 2008 година, како пазар за акумулација на бенефиции во Украина и Грузија, за легитимирање на нејзините војни за анексија.

Седмо, недостатокот на едногласност во евроатлантската заедница кон Косово - со пет земји од ЕУ сè уште не ја признаваат независноста на Косово - создаде повеќе простор за маневрирање за Русија да ги спречи напорите на Западот и упорно да се вклучи во уништувањето на темелите на косовското државјанство и дестабилизација на регионот. Овој простор го создава тоа што за интеграција на Косово во ЕУ и НАТО не е потребно претходно членство во ОН, каде Русија има право на вето во Советот за безбедност.

Осмо, важен поттик за Русија да влијае на дијалогот Косово-Србија е нејзината моќ да го блокира членството на Косово во ОН и ОБСЕ - Непреченото членство на Косово во меѓународните организации е еден од клучните столбови на бриселските договори/ Охрид, од 2023 година.