KOHA.net

Арбери

Медицината на трудот кон изумирање

Од околу 4.800 лекари во Косово, само 20 се специјализирани за медицина на трудот, додека специјализациите за оваа гранка не се отворени повеќе од две децении.

Претседателот на Лекарската комора на Косово, Плеурат Сејдиу, вели дека четворица вработени лекари веќе се во пензија, а повеќето од останатите се на работ на пензија.

„Косово е една од ретките земји во светот што нема список на професионални болести [болести на работното место]. А кој би бил подобро повикан да се занимава со оваа проблематика отколку лекарите по труд“, вели Сејдиу.

Медицината на трудот се фокусира на одржување на здравјето на работниците, вклучително и превенција и третман на нивните болести и повреди.

Според податоците на Трудовиот инспекторат на Косово, во 2021 година на работа животот го загубиле девет граѓани, 40 се здобиле со тешки телесни повреди, а 139 со полесни повреди.

Во периодот 2016-2020 година, пак, на работното место загинале 74 граѓани, а 530 се повредени.

Националниот центар за медицина на трудот, чие седиште е во Ѓаковица, моментално работи само со еден лекар на трудот. Од март постои ризик да останеме без, вели директорот Луан Нагавци.

За жал, овој доктор кој сега е во пензија следниот месец“, најави тој.

Со слична ситуација се соочува и Главниот центар за семејна медицина во Приштина. Во моментов таму работат двајца лекари - едната Шпреса Куќи.

„Бевме петмина, тројца мои колеги се пензионираа и сега сме двајца. Тука сум до август, додека колегата ќе продолжи неколку месеци по мене“, вели Куќи, кој работи како лекар по труд од 1983 година.

Таа зборува за важноста што, според неа, ја има лекарот по труд. Тоа е детерминанта за работоспособноста на работникот, вели Куќи.

Сметам дека човек не треба да се вработува и нема право да се вработи без да добие потврда дека е во добра психичка, физичка и психичка состојба за да започне работен однос“, рече таа.

Мст: 20 години само пет специјализации за доктори по труд

Од Министерството за здравство на Косово соопштуваат дека на последниот конкурс за специјализации, во 2020-2021 година, беа доделени пет места за специјализација по медицина на трудот – прв од повоениот период.

Специјализацијата во оваа гранка трае четири години.

Специјалистите ја започнаа програмата за специјалистичко образование во март 2021 година. Се разбира, ќе се одвојат повеќе места, но интересот на лекарите беше за толку места“, се вели во соопштението од Министерството за здравство за РЕЛ.

Специјалистот за семејна медицина, Сами Ука, вели дека од 2000 година здравствените власти во Косово направиле напори да ја вклучат медицината на трудот во рамките на семејната медицина.

Според него, ваквиот пристап е погрешен, бидејќи, како што вели, за здравјето на трудот е потребна посветеност на конкретни лекари, со посебна подготовка за болестите на работната средина и за условите за работа што мора да се понудат.

„Ова во последно време е зголемена потреба, бидејќи постојано имаме конкретни проблеми на работниците, не само здравствени проблеми, туку и смрт, како резултат на немањето хигиенски услови и соодветни услови за работа. Време е сериозно да размислиме за овој профил, кој постоеше во минатото“, вели Ука.

Мст: Зошто е важна медицината на трудот?

Наим Бајрактари води компанија во Приштина, која се занимава со проценка на безбедноста при работа.

Вели дека работодавачите страдаат од недостаток на лекари по труд.

„Кога на работното место ќе се откријат штетници или можности за ризик, тој што го одредува степенот на ризик е специјалистот по медицина на трудот. Ние, како експерти за безбедност при работа, можеби сме инженери, адвокати или биолози, но не сме лекари. Не знаеме со какви мерки и со што треба да се третираат работниците“, вели Бајрактари за Радио Европа е Лире.

Според Светската здравствена организација, целите на медицината на трудот се: одржување и унапредување на здравјето на работниците, подобрување на работните услови и работната средина, како и развој на работната организација и работните култури.

Според СЗО, секоја година 12.2 милиони луѓе, главно во земјите во развој, умираат од незаразни болести додека се уште се во активна работна возраст.

СЗО континуирано ги повикува земјите да развијат национални политики и акциони планови за професионално здравје. /REL