KOHA.net

Поддржете го TIME. Зачувајте ја вистината.
Арбери

Убиствата што го оставија телефонскиот повик на Шќипе Воца на половина пат ги одзедоа животите на уште 9 Албанци

хорор ноќ

Фото: Дритон Пачарада

На мостот што ги поврзува јужниот и северниот дел од Митровица, во среда беше поставена спомен-плоча во спомен на 10-те жртви од организираниот напад врз Албанците во ноќта помеѓу 3 и 4 февруари 2000 година. Ужасот од таа ноќ, кога српските криминални групи познати како „Мосточувари“ убиваа и протераа Албанци од северниот дел, го паметат и семејствата на жртвите.

Името на Шќипе, сестрата на Илбер Џара, е врежано на спомен-плоча поставена во среда на мостот што ги поврзува јужна и северна Митровица. Шќипе Џара-Воца и нејзиниот сопруг, Незир Воца, се меѓу 10-те Албанци убиени во Митровица од страна на вооружени српски групи познати како „Мосточувари“, неколку месеци по завршувањето на војната во Косово. 

Братот на Шќипе, Илбери, во среда наутро отпатува од Приштина до Митровица за да ја види одблизу плочата поставена за жртвите, на 26-годишнината од 3 и 4 февруари, позната како ноќта на теророт. Тој вели дека неговата сестра живеела на 50 метри од полициската станица на север и дека била гостинка кај соседите кога првично го убиле нејзиниот сопруг. 

Поддржете го ВРЕМЕЗачувај ја вистината.

Професионалното новинарство е во јавен интерес. Вашата поддршка му помага да остане независно и кредибилно. Придонесете и вие. 1 евро прави разлика.

Писмо до читателот — Зошто бараме ваша поддршка Придонесете

„Кога се случил инцидентот, сестра ми била кај соседот, кај соседот, и тие слушнале бучава, додека инцидентот се случил во станот на сестра ми. (Членовите на бандата) затропале, младоженецот излегол и се степал со нив, според некои сигурни извори, а младоженецот се вратил да влезе во станот, го застрелале младоженецот со автоматска пушка, половина од неговото тело надвор од влезот, половина внатре. Сестра ми отишла со него во станот, дошла и го видела и го зела телефонот. Куќниот телефон бил во ходникот во тоа време, сакала да ја повика, ја повикала, од каде го нашла телефонот, бидејќи го држела телефонот во рака со куршум во главата“, рече тој, додавајќи дека телата на неговата сестра и младоженецот не биле допрени од оние што ги убиле. 

„Кога ги идентификувавме, беа комплетни... златниот ланец, прстените, обетките, не ги ограбија. Ги убија и избегаа“, призна Илбер Џара.

За случајот, без првично да ги знае деталите, Џара дознал од своето семејство следниот ден. „Дојдовме тука до мостот, не нè пуштија внатре оттаму бидејќи беа на север. Чекавме речиси цел ден, рекоа дека телата се во станот, вратата е отворена, младоженецот е во ходникот. Неколку дена, мислам два дена, КФОР презеде одговорност за да ги донесе телата во Приштина... нè повикаа од мртовечницата да ги идентификуваме, ние ги идентификувавме. Младоженецот имаше седум куршуми во грбот, сестрата имаше еден куршум во главата“, вели тој. 

„По околу 2 дена, по обдукцијата, ни ги дадоа телата, ги донесовме тука (во Митровица) и ги погребавме со сите вообичаени процедури.“

Луан Абраши, кој како 13-годишник бил сведок на убиството на неговата мајка, Себиха, ја опиша ноќта помеѓу 3 и 4 февруари како ужасна. Абраши вели дека убиствата биле многу добро организирани од српските структури и биле извршени во присуство на силите на КФОР и УНМИК. Тој изразува разочарување од недостатокот на правда. 

„Беше ужасна ноќ, убиствата навистина беа извршени без разлика на пол, без разлика на возраст, на најварварски начин, со бомби, со ладно оружје и со сè што можеа... Трагедијата е што дури и по случајот, по 26 години, сè уште нема правда за жртвите од таа ноќ. Никој не е казнет, ​​иако е многу добро познато кој бил задолжен, како Оливер Ивановиќи, Делибашиќи и други, но ништо не е одземено ниту од локалната, ниту од меѓународната правда“, рече тој, додека учествуваше на откривањето на плочата на која е врежано и името на неговата мајка.

Братот на Шќипе Џара-Воце, Илбери, се сомнева дека може да се стори нешто за да се обезбеди правда.

Иако вели дека тоа би било олеснување за нив и за семејствата на другите жртви, неговиот скептицизам го остава без зборови. 

„Ова повеќе или помалку избледе (повикот за правда), уште нешто што го паметиме, го имаме, но нашиот повик не е во наши раце, се чини дека ниту оние на власт немаат ништо во свои раце. На крајот на краиштата... сторителите на ова не се тука пред сè, се разбира, мислам... Се сомневам дека би можеле да направат нешто од време на време. Ќе беше добро да се направи, но...“.

Џара, Абраши и нивните семејства се упатија од мостот кон Културниот центар во Митровица, каде што беа изложени фотографии од жртвите од ноќта на теророт. 108-те фотографии што беа изложени го открија злосторството не само од 3 и 4 февруари. 

Оттаму, Фатон Пеци, градоначалникот на Јужна Митровица, повика на правда. „Локалните и меѓународните институции за спроведување на законот и правдата мора што поскоро да ги изведат актерите кои беа организатори и протагонисти на овие ужасни злосторства пред правосудниот систем и да ја добијат заслужената казна“, рече тој.

Во Митровица, каде што се погребани неговата сестра и зет, Илбер Џара вели дека одат секоја година за да го одбележат она што се случило пред 26 години. Но, оваа година, поради поставувањето на плочата и другите организирани активности, Џара вели дека организацијата била поинаква.

„Доаѓаме да ги одбележиме, добро е што беше одбележано на помалку официјален начин, сите го имаа, но не... од втора рака и некои одбележувања, оваа година беше подобро, мислам. Малку по малку, барем знак.“
Градоначалникот на Митровица вети дека ќе одговори на барањата на семејствата на жртвите и семејствата кои се протерани од северот. 

„И членовите на семејството и секое семејство на север ќе бидат третирани од страна на општината, но во исто време во координација со владата, како што беше случајот со процесот на обнова на куќите. Ќе ја продолжиме координацијата и сите нивни барања, на кои тие правилно се обраќаат, ќе најдат поддршка и во општината и во владата“, рече Фатон Пеци. 

Покрај 10-те убиени лица, на возраст од 13 до 65 години, во ноќниот напад помеѓу 3 и 4 февруари, повредени се уште 25 жители, а се проценува дека околу 12 жители се раселени.