Le Kosovo comme enjeu électoral : entre symbolisme nationaliste, accusations de trahison et course au pouvoir en Serbie

Në prag të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 25 tetorit 2026 në Serbi, Kosova është shndërruar sërish në një instrument të rëndësishëm të komunikimit politik dhe mobilizimit elektoral. Në një klimë të polarizuar nga protestat antiqeveritare dhe pakënaqësia ndaj pushtetit, çështja e Kosovës përdoret si simbol i identitetit kombëtar, mjet për legjitimimin e qeverisjes dhe argument për delegjitimimin e kundërshtarëve. Në vend që debati të përqendrohet te korrupsioni, reformat institucionale dhe rezultatet e politikave publike, Kosova shërben si vijë ndarëse ndërmjet atyre që pretendojnë se mbrojnë interesat kombëtare dhe atyre që akuzohen se i rrezikojnë ato.

Simbolika territoriale shfaqet qartë në deklaratat e Ivica Daçiqit, kryetar i Partisë Socialiste të Serbisë (SPS), i cili deklaroi se “herët a vonë, flamuri serb do të valëvitet mbi Prizren”. Kjo retorikë e lidh Kosovën me kujtesën historike dhe identitetin kombëtar serb, duke e paraqitur rikthimin e kontrollit mbi të si aspiratë politike. Një qasje të ngjashme shfaqi Milosh Jovanoviqi, lider i Novi DSS, gjatë vizitës së tij në Prizren më 10 tetor, kur iu referua trashëgimisë së Stefan Dushanit dhe deklaroi se Kosova është territor i Serbisë. Në fushatën zgjedhore, këto mesazhe e shndërrojnë Prizrenin në skenë simbolike ku kandidatët demonstrojnë qëndrimet e tyre nacionaliste dhe përpiqen të fitojnë mbështetjen e elektoratit që e konsideron Kosovën pjesë të identitetit serb.

Megjithatë, deklaratat e kandidatëve duhet të dallohen nga programet e tyre zyrtare. Ndërsa partitë nacionaliste e shprehin hapur pretendimin territorial mbi Kosovën, Lista Studentore e ka përqendruar programin e saj kryesisht te lufta kundër korrupsionit, reforma e drejtësisë, transparenca dhe shërbimet publike. Mungesa e një qëndrimi të detajuar për Kosovën në programin e raportuar u shfrytëzua nga përfaqësues të pushtetit për ta vënë në pikëpyetje orientimin kombëtar të kësaj liste.

Kështu, Kosova shndërrohet në një lloj testi politik, përmes të cilit kundërshtarëve u kërkohet të dëshmojnë besnikërinë e tyre kombëtare, edhe kur temat kryesore të garës lidhen me qeverisjen e brendshme.

Aleksandar Vuçiqi, bartës i listës “Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija”, e përdor çështjen e Kosovës për ta paraqitur ndryshimin e pushtetit si rrezik për interesat kombëtare të Serbisë. Ai ka pretenduar se ardhja në pushtet e Listës Studentore do të sillte njohjen e pavarësisë së Kosovës dhe vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë. Këto pretendime duhen kuptuar si akuza politike të Vuçiqit, jo si dëshmi e një programi të shpallur nga studentët. Përmes kësaj kornize, ai i lidh zgjedhjet me dy çështje të ndjeshme për elektoratin serb, Kosovën dhe marrëdhëniet me Moskën, duke zhvendosur vëmendjen nga përgjegjësia e qeverisë për korrupsionin, funksionimin e institucioneve dhe reformat.

Një tjetër element i kësaj strategjie janë akuzat pabaza se kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, po e mbështet Listën Studentore. Pretendime të tilla janë përhapur nga media serbe dhe janë përsëritur nga aktorë politikë të lidhur me pushtetin. Ky rast ilustron se si lidhja e një lëvizjeje opozitare me Prishtinën mund të përdoret për ta paraqitur atë si të kontrolluar nga jashtë dhe për ta zhvendosur debatin nga programi i saj te dyshimet për besnikërinë kombëtare.

Përballë kësaj retorike, Lista Studentore dhe organizata serbe nga Kosova që kundërshtojnë pushtetin e Vuçiqit përpiqen ta sfidojnë pretendimin e tij për mbrojtjen e interesave kombëtare. Përmes materialeve publike dhe deklaratave të tyre, argumentojnë se gjatë rreth 14 vjetëve të qeverisjes së Partisë Përparimtare Serbe (SNS) dhe partnerëve të saj, Serbia ka humbur një pjesë të konsiderueshme të pranisë së saj institucionale në Kosovë. Në kritikën e tyre përfshihen integrimi i strukturave policore dhe gjyqësore në sistemin e Kosovës, çështjet e energjetikës dhe targave të automjeteve, si dhe ndryshimet që lidhen me përdorimin e dinarit dhe funksionimin e institucioneve e shërbimeve serbe. Sipas tyre, këto zhvillime bien ndesh me pretendimin e pushtetit se është mbrojtësi kryesor i interesave serbe në Kosovë.

Dimensioni gjeopolitik e plotëson këtë tablo. Vuçiqi dhe Daçiqi e lidhin mosnjohjen e Kosovës me marrëdhëniet e Serbisë me Rusinë dhe Kinën, mbështetja e të cilave në organizatat ndërkombëtare shihet nga Beogradi si faktor në kundërshtimin e njohjes së Kosovës. Paralajmërimet se rivalët do ta njihnin Kosovën dhe do të vendosnin sanksione ndaj Moskës i bashkojnë këto dy çështje në një mesazh të vetëm elektoral. Në këtë mënyrë, orientimi ndërkombëtar i Serbisë paraqitet si zgjedhje ndërmjet mbrojtjes së interesave kombëtare dhe lëshimeve të pretenduara ndaj Perëndimit.

Megjithatë, kjo kornizë lë më pak hapësirë për debat të hollësishëm mbi alternativat diplomatike, marrëdhëniet me Bashkimin Evropian dhe pasojat konkrete të politikave të ndjekura ndaj Kosovës.

Kosova vazhdon të jetë një nga burimet e simbolikës politike në Serbi, por përdorimi i saj ndryshon sipas interesave të aktorëve. Daçiqi dhe Jovanoviqi mbështeten te simbolika territoriale dhe kujtesa historike; Vuçiqi e përdor çështjen për të vënë në pikëpyetje besnikërinë kombëtare të rivalëve; ndërsa Lista Studentore dhe organizatat serbe nga Kosova që e mbështesin e përdorin atë për të kritikuar rezultatet e qeverisjes aktuale. Kjo garë e shndërron Kosovën njëkohësisht në çështje identitare, argument gjeopolitik dhe instrument për mobilizimin e votuesve. Pyetja thelbësore mbetet nëse fushata do të prodhojë debat për zgjidhje konkrete dhe për të drejtat e qytetarëve, apo nëse Kosova do të vazhdojë të përdoret kryesisht për të ndarë kundërshtarët politikë në patriotë dhe tradhtarë të pretenduar.